De vernieuwde samenwerking tussen Canada en CARICOM komt op een moment waarop de Caribische regio meer dan ooit voelt dat staten hun veiligheid, economie en klimaatweerbaarheid niet langer kunnen verdedigen met losse verklaringen, trage diplomatie en projecten die te weinig worden gemeten. Tijdens de bijeenkomst van de Canada CARICOM Foreign Ministers Group in Panama City, gehouden aan de rand van de Algemene Vergadering van de Organisatie van Amerikaanse Staten, zetten de ministers een nieuwe stap in het strategisch partnerschap dat in 2023 werd gelanceerd. De boodschap was duidelijk, omdat de regio in een wereld van geopolitieke verschuivingen, transnationale criminaliteit, klimaatdruk, dure energie en kwetsbare handelsketens partners nodig heeft die niet alleen sympathie tonen, maar ook helpen bouwen aan uitvoeringskracht.
De Canadese minister van Buitenlandse Zaken Anita Anand en Christopher Sinckler, minister van Buitenlandse Zaken en Buitenlandse Handel van Barbados, leidden namens het CARICOM overleg de gesprekken waarin de samenwerking werd teruggebracht tot drie harde pijlers. Concurrerende en weerbare economieën, klimaatactie en regionale veiligheid vormen de kern van het nieuwe actieplan, waarbij de ministers nadruk legden op duidelijke tijdslijnen, meetbare resultaten en duurzame financieringsmechanismen. Daarmee lijkt de regio te willen voorkomen dat dit partnerschap eindigt als zoveel internationale agenda’s, namelijk sterk in taal maar zwak in uitvoering.
De veiligheidssituatie kreeg een centrale plaats, omdat criminaliteit in de Caribbean allang niet meer kan worden begrepen als een reeks nationale problemen die per land apart worden opgelost. Transnationale georganiseerde misdaad, bendes, illegale wapens, drugshandel, onregelmatige migratie, cyberdreiging en maritieme kwetsbaarheid bewegen door dezelfde geografische ruimte waarin legale handel, toerisme en voedselvoorziening moeten functioneren. Wanneer criminelen sneller samenwerken dan staten, wordt veiligheid geen politiedossier alleen, maar een regionale test van grenscontrole, inlichtingenuitwisseling, kustbewaking, justitiële capaciteit en politieke ernst.
Haiti stond opnieuw in het midden van de discussie, omdat de politieke, humanitaire en veiligheidscrisis daar de hele regio raakt via wapensmokkel, drugshandel, migratie en het verlies van staatsgezag. De ministers spraken hun steun uit voor internationale ondersteuning van de Gang Suppression Force en benadrukten dat het mandaat tijdig moet worden verlengd binnen de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Tegelijk werd onderstreept dat Haitiaanse burgers het recht hebben om zelf hun regering te kiezen en dat geloofwaardige verkiezingen pas betekenis krijgen wanneer corruptie, straffeloosheid en institutionele verlamming niet langer de basis van het politieke systeem ondermijnen.
De verwijzing naar twee nieuwe gespecialiseerde justitiële eenheden in Haiti is daarom belangrijk, omdat veiligheid zonder rechtspraak slechts tijdelijk geweldsbeheer wordt. Bendes kunnen met operaties worden teruggedrongen, maar een samenleving herstelt pas wanneer vervolging, bewijsvoering, rechtbanken, bescherming van getuigen en vertrouwen in publieke instellingen weer enig gewicht krijgen. De aangekondigde bredere consultatie tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties moet dus meer opleveren dan diplomatieke herhaling, omdat Haiti niet nog een ronde internationale bezorgdheid nodig heeft, maar een gecombineerde aanpak die korte termijn veiligheid verbindt met lange termijn staatsopbouw.
Economische groei en klimaatweerbaarheid werden terecht samen besproken, omdat Caribische economieën niet kunnen groeien wanneer stormen, overstromingen, hitte, dure energie en zwakke infrastructuur telkens de basis van ontwikkeling beschadigen. De ministers wezen op de sterke relatie tussen betaalbare energie en economische groei, omdat betrouwbare en redelijk geprijsde energie nodig is voor industrie, innovatie, digitale diensten, landbouwverwerking en concurrerende bedrijven. Een regio die zwaar afhankelijk blijft van geïmporteerde fossiele brandstoffen, blijft niet alleen kwetsbaar voor prijsstijgingen, maar ook beperkt in haar vermogen om productie en investeringen te verdiepen.
Handel en investeringen kregen eveneens aandacht via onder meer CARIBCAN, het programma dat veel producten uit achttien Commonwealth Caribische landen en gebieden belastingvrije toegang geeft tot de Canadese markt. Zo’n mechanisme kan belangrijk zijn, maar alleen wanneer landen voldoende productiecapaciteit, kwaliteit, certificering, logistiek en ondernemerschap hebben om die toegang werkelijk te benutten. Markttoegang zonder productieve voorbereiding blijft vaak een open deur waar te weinig bedrijven doorheen kunnen lopen.
De discussie over kwetsbaarheid en weerbaarheid raakt de kern van de Caribische positie in de wereld. Veel landen worden geclassificeerd als middeninkomenslanden en verliezen daardoor toegang tot goedkope financiering, terwijl zij in werkelijkheid extreem kwetsbaar blijven voor orkanen, schuldenstress, importprijzen, toerismeschokken en klimaatrisico’s. De ministers benadrukten daarom opnieuw de noodzaak om de internationale financiële architectuur te hervormen en concessionele financiering toegankelijker te maken voor kwetsbare kleine eiland ontwikkelingsstaten. Dat is geen technische wens, maar een noodzakelijke correctie op een systeem dat inkomen meet zonder risico voldoende mee te wegen.
Correspondent banking kwam eveneens terug als strategisch probleem, omdat de Caribbean al jaren onder druk staat door de afbouw of verzwakking van bankrelaties met internationale financiële instellingen. Wanneer correspondentbanken zich terugtrekken, worden betalingen duurder, trager en ingewikkelder, met directe gevolgen voor handel, remittances, toerisme, investeringen en financiële inclusie. Een regio die sterker wil integreren in de wereldhandel kan zich geen financieel isolement veroorloven dat ontstaat doordat internationale banken risico’s liever vermijden dan beheren.
Het nieuwe actieplan wordt pas geloofwaardig wanneer de aangekondigde vervolgstappen zichtbaar worden. Ministers hebben hun ambtenaren opgedragen de details van het vernieuwde plan uit te werken, prioritaire initiatieven te identificeren, een implementatiewerkplan te bouwen, rapportage te versterken en in het najaar een dialoog op hoog ambtelijk niveau bijeen te roepen. Die aanpak is goed, maar zij zal alleen verschil maken wanneer de voortgang publiek, meetbaar en politiek bewaakt wordt, omdat partnerschappen zonder ritme snel verdwijnen in diplomatieke archieven.
Canada krijgt in deze samenwerking de kans om te bewijzen dat het de Caribbean niet alleen ziet als een vriendelijke regio van gedeelde geschiedenis, diaspora en multilaterale steun, maar als een strategische partner in een tijd waarin veiligheid, klimaat, energie, migratie en democratische waarden steeds meer met elkaar verbonden raken. CARICOM krijgt tegelijk de opdracht om met één scherpere stem te spreken, eigen prioriteiten te bewaken en te voorkomen dat externe partners de agenda vullen zonder dat regionale staten hun eigen uitvoeringscapaciteit versterken. Een volwassen partnerschap vraagt hulp, maar ook discipline aan de kant van de regio zelf.
De Surinaamse overheid doet er verstandig aan dit partnerschap niet als buitenlands nieuws te beschouwen, omdat de thema’s van deze bijeenkomst rechtstreeks raken aan nationale veiligheid, klimaatadaptatie, energiebeleid, correspondent banking, handelskansen en toegang tot concessionele financiering. Een regering die aan de vooravond staat van grotere olie en gasinkomsten moet nu al bepalen hoe het zulke strategische verbanden gebruikt om institutionele capaciteit, maritieme veiligheid, cyberweerbaarheid, klimaatprojecten en exportmogelijkheden te versterken. Regionale diplomatie wordt pas waardevol wanneer zij wordt vertaald naar projecten, financiering, training, markttoegang en bescherming van nationale belangen.
De Canada CARICOM bijeenkomst laat zien dat de Caribbean haar toekomst niet langer kan bouwen op geïsoleerde nationale reflexen. Veiligheid in Haiti, betaalbare energie in kleine economieën, klimaatschade aan kustgebieden, bankrelaties met de wereld en de zoektocht naar nieuwe handel horen inmiddels bij één strategische agenda. Indien het nieuwe actieplan meer wordt dan een nette samenvatting van goede bedoelingen, kan deze samenwerking uitgroeien tot een instrument waarmee de regio sterker onderhandelt, sneller uitvoert en minder kwetsbaar wordt voor de schokken die al voor de deur staan.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
