De Amerikaanse Federal Reserve kijkt niet langer alleen naar banken, aandelenkoersen en schuldenmarkten, maar ziet de oorlog rond Iran en de schok op de oliemarkt nu als directe bedreigingen voor financiële stabiliteit. In haar halfjaarlijkse Financial Stability Report noemt de centrale bank geopolitieke risico’s en de stijging van olieprijzen de grootste zorgen onder marktdeelnemers. Driekwart van de ondervraagden wees geopolitiek gevaar aan als topzorg, terwijl 70 procent de olieschok noemde, een risico dat in het vorige rapport nauwelijks zichtbaar was.
De waarschuwing is duidelijk, omdat een langdurig conflict in het Midden Oosten volgens de Fed tegelijk inflatie kan aanjagen en economische groei kan afremmen. Hogere energieprijzen werken door in transport, productie, voedsel, elektriciteit en consumentenprijzen, waardoor centrale banken opnieuw voor een pijnlijk dilemma komen te staan. Als inflatie breder wordt, kunnen renteverhogingen nodig blijven, zelfs wanneer bedrijven, huishoudens en markten al tekenen van verzwakking tonen.
De olieprijs is sinds het begin van de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran op 28 februari met meer dan 50 procent gestegen en blijft boven de 100 dollar per vat schommelen. Amerikaanse benzineprijzen zijn daardoor naar het hoogste niveau sinds juli 2022 geklommen, waardoor de inflatie opnieuw ongeveer een procentpunt boven de doelstelling van 2 procent ligt. De Fed vreest vooral dat dure energie niet beperkt blijft tot tankstations en raffinaderijen, maar langzaam doorsijpelt in bredere goederen en diensten.
De centrale bank liet de rente vorige week ongemoeid, maar meerdere beleidsmakers houden de deur open voor extra verkrapping als de prijsdruk blijft oplopen. Dat maakt de huidige situatie gevaarlijk, omdat markten jarenlang gewend raakten aan het idee dat renteverlagingen uiteindelijk verlichting zouden brengen. Een oliegedreven inflatieschok kan dat scenario omdraaien en tegelijk aandelen, obligaties, bedrijfsfinanciering en consumentenvertrouwen onder druk zetten.
Naast oorlog en olie wijst het rapport op twee nieuwe kwetsbaarheden die steeds nadrukkelijker in het financiële systeem kruipen. Kunstmatige intelligentie wordt niet alleen gezien als productiviteitsbelofte, maar ook als bron van risico wanneer investeringen in datacenters, chips en infrastructuur steeds vaker met schuld worden gefinancierd. De Financial Stability Board waarschuwde deze week eveneens dat private kredietverstrekkers zwaar betrokken raken bij financiering van de AI hausse, waardoor verliezen in één sector zich breder door het financiële systeem kunnen verspreiden.
Private credit blijft volgens de Fed voorlopig beheersbaar, maar niet ongevaarlijk. De sector kampt met negatiever sentiment en meer verzoeken van beleggers om geld terug te trekken, terwijl risicovollere bedrijven moeite kunnen krijgen om krediet te behouden als de spanning aanhoudt. Voor de tien grootste permanente business development companies zou er voldoende bankkrediet en cash zijn om bij een beperkt niveau van terugtrekkingen een groot deel op te vangen, maar een langere golf van wantrouwen kan krediet voor zwakkere leners snel duurder en schaarser maken.
Suriname kan uit dit rapport afleiden dat financiële stabiliteit niet alleen wordt bepaald door begrotingsdiscipline en banktoezicht, maar ook door energieprijzen, geopolitiek, technologie en externe financieringskanalen. Suriname die brandstof importeert, afhankelijk is van transportkosten en tegelijk aan de vooravond staat van grotere olie inkomsten, moet scenario’s bouwen voor prijsstijgingen, valutadruk, kredietschaarste en wereldwijde renteverschuivingen. Economisch beleid wordt sterker wanneer overheid, banken en bedrijven niet pas reageren op de schok, maar vooraf weten welke buffers, contracten en noodlijnen beschikbaar zijn.
Het Fed rapport laat zien dat de wereldfinanciën in een nieuw soort spanningsveld zijn beland. Oorlog kan olieprijzen opjagen, dure olie kan inflatie aanwakkeren, inflatie kan rente hoog houden en hoge rente kan precies die schuldenmarkten raken die de AI groei en private kredietboom voeden. De grootste waarschuwing uit Washington is daarom niet dat één risico alles zal ontwrichten, maar dat meerdere risico’s elkaar tegelijk kunnen versterken wanneer markten al duur, nerveus en zwaar gefinancierd zijn.
Het gehele Financial Stability Report kunt u hier downloaden
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
