In Parijs klinkt opnieuw het geluid van oorlog op afstand, want president Volodymyr Zelenskiy is in de Franse hoofdstad aangekomen om een pakket afspraken af te ronden dat de Oekraïense luchtverdediging en gevechtsluchtmacht voor jaren moet versterken en zo een antwoord moet bieden op de aanhoudende raket en drone aanvallen van Rusland.
De Oekraïense leider werd door Emmanuel Macron ontvangen op een militaire basis bij de stad, waarna een reeks gesprekken met het Élysée en de Franse wapenindustrie volgt over extra luchtafweersystemen, gevechtsvliegtuigen en precisieraketten. De inzet is een historisch luchtvaartakkoord dat Oekraïne niet alleen meer middelen voor dit jaar moet opleveren, maar een langjarige route moet schetsen richting een moderne vloot die Russische luchtoverwicht en terreurcampagnes tegen steden moet afremmen.
Frankrijk had eerder al meer Mirage gevechtsvliegtuigen toegezegd en een nieuwe levering van Aster dertig luchtafweerraketten voor de door Oekraïne bediende SAMP/T batterijen, systemen die samen met onder meer Patriot installaties proberen een steeds dichter net in de lucht te weven. Nu ligt er volgens ingewijden een veel bredere afspraak op tafel, met een tienjarige strategische luchtvaartovereenkomst waarbij ook Rafale toestellen in beeld komen, de multirole gevechtsjets van Dassault die tot de paradepaardjes van de Franse defensie industrie behoren.
Een deel van de toestellen zou op termijn direct uit de Franse voorraad kunnen komen, maar de kern van de afspraak past in een ambitieus plan van Kyiv om toe te groeien naar een vloot van om en nabij tweehonderdvijftig moderne vliegtuigen, waarin naast Rafales ook Amerikaanse F zestien en Zweedse Gripen kisten een rol spelen. Voor Oekraïne betekent dit een langlopende omschakeling weg van verouderde Sovjet types naar een mix van westerse platformen, met alle technische, logistieke en financiële consequenties van dien.
Het meest kostbare onderdeel van die omslag is tijd, want juist de Rafale vraagt om intensieve opleidingstrajecten voor piloten, technici en grondteams. Trainingscentra in Europa draaien nu al op hoge toeren om Oekraïners klaar te stomen voor F zestien missies en daarbovenop een extra type toestel invoeren vraagt zorgvuldige planning, zodat de luchtmacht niet verdrinkt in complexiteit. Tijdens zijn bezoek krijgt Zelenskiy daarom uitvoerige briefings van bedrijven als Dassault en andere defensieconcerns over de opbouw van infrastructuur, simulators en onderhoud die nodig zijn om de toestellen op lange termijn inzetbaar te houden.
Naast de gevechtsvliegtuigen liggen ook extra SAMP/T systemen en nieuwe orders voor raketten en antidrone technologie in de weegschaal, want Oekraïne ervaart dagelijks hoe belangrijk gelaagde luchtverdediging is in een oorlog waarin kamikazedrones, kruisraketten en ballistische wapens elkaar afwisselen. Franse en Europese producenten presenteren in Parijs concrete voorstellen om bestaande Oekraïense batterijen uit te breiden en te moderniseren en om samen nieuwe generaties sensoren en onderscheppers te ontwikkelen die beter bestand zijn tegen zwermen drones en gecombineerde aanvallen.
Hoe dit alles wordt betaald, blijft vooralsnog de grote vraag, aangezien de Franse regering zelf te maken heeft met politieke spanningen en een krappe begroting. In het voortraject is daarom gekeken naar een mix van directe Franse financiering, Europese instrumenten en mogelijk kredieten die later over langere perioden worden afgelost, vergelijkbaar met eerdere steunpakketten voor zware wapens. Het Élysée presenteert de afspraken nadrukkelijk als een manier om de Franse defensie industrie in te zetten voor de verdediging van Oekraïne en ziet tegelijkertijd de strategische kans om eigen bedrijven stevig te positioneren in de wederopbouw van de Oekraïense luchtmacht.
In de marge van de top wordt ook gewerkt aan een bredere veiligheidsarchitectuur, want Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk trekken samen op in het uitwerken van een coalitie van landen die bereid zijn militairen en middelen in te zetten in en rond Oekraïne zodra er in de toekomst een vredesregeling met Rusland ligt. Het idee is dat Oekraïne dan niet opnieuw alleen komt te staan, maar kan rekenen op langjarige militaire en economische steun die groot genoeg is om een volgende aanval af te schrikken. In dat licht zijn de Rafales, Mirages en SAMP/T batterijen niet alleen wapens voor de strijd van vandaag, maar bouwstenen van een afschrikking die Kyiv straks nodig heeft om in vrede te kunnen plannen.
