De internationale gemeenschap staat voor een confronterende werkelijkheid nu blijkt dat vrijwel alle afspraken om de wereldwijde vernietiging van natuurgebieden en ecosystemen tegen 2030 te stoppen ernstig achterlopen op schema. Tijdens de zeventiende biodiversiteitsconferentie van de Verenigde Naties, die van 19 tot en met 30 oktober in de Armeense hoofdstad Jerevan wordt gehouden, moeten regeringen verantwoording afleggen over de uitvoering van de afspraken die vier jaar geleden in Montreal werden vastgelegd. Een voorlopig beoordelingsrapport laat zien dat de wereld momenteel bij 22 van de 23 internationale biodiversiteitsdoelstellingen onvoldoende vooruitgang boekt. De resultaten leggen een aanzienlijke kloof bloot tussen politieke verklaringen en daadwerkelijk milieubeleid, aangezien natuurgebieden wereldwijd onder druk blijven staan door ontbossing, intensieve landbouw, vervuiling en overmatige exploitatie van natuurlijke hulpbronnen. De economische gevolgen worden steeds groter, omdat de aantasting van ecosystemen rechtstreeks invloed heeft op voedselproductie, drinkwatervoorziening, volksgezondheid en de stabiliteit van nationale economieën. Daarmee gaat de internationale discussie niet uitsluitend over natuurbescherming, maar steeds nadrukkelijker over de vraag hoe landen hun economische ontwikkeling kunnen voortzetten zonder de natuurlijke systemen te vernietigen waarvan die ontwikkeling afhankelijk is.
Het internationale biodiversiteitsakkoord dat in 2022 werd aangenomen, bevat 23 concrete doelstellingen en moet ervoor zorgen dat tegen 2030 minstens 30 procent van alle landgebieden en zeeën wordt beschermd. De huidige vooruitzichten wijzen erop dat ongeveer 27,5 procent van het landoppervlak tegen die tijd onder een vorm van bescherming kan vallen, maar voor mariene gebieden verloopt de vooruitgang aanzienlijk trager. Volgens internationale beoordelingen bevindt momenteel slechts ongeveer 12 procent van de zeegebieden zich binnen beschermingsregelingen, waardoor het mondiale streven nog ver verwijderd is van volledige uitvoering. Tegelijkertijd blijken beschermde gebieden niet automatisch voldoende beschermd tegen illegale exploitatie, milieuvervuiling en verlies van leefgebieden voor planten en dieren. Inmiddels hebben 144 landen, waaronder Brazilië en China, nationale actieplannen opgesteld om hun biodiversiteitsdoelstellingen uit te voeren. Het bestaan van deze plannen betekent echter nog niet dat voldoende financiële middelen, toezichthoudende capaciteit en wettelijke instrumenten beschikbaar zijn om de afspraken daadwerkelijk na te komen. De belangrijkste uitdaging ligt daarom bij het omzetten van internationale ambities in controleerbare maatregelen die aantoonbaar bijdragen aan het herstel en behoud van natuurlijke ecosystemen.
De financiële omvang van het probleem maakt duidelijk waarom veel landen moeite hebben om hun verplichtingen uit te voeren. Het biodiversiteitsakkoord voorziet in het mobiliseren van minstens 200 miljard Amerikaanse dollar per jaar tegen 2030, waarvan 30 miljard dollar afkomstig moet zijn uit internationale financiering voor ontwikkelingslanden. Volgens recente ramingen wordt momenteel wereldwijd slechts tussen de 75 en 92 miljard dollar per jaar beschikbaar gesteld, waardoor nog een aanzienlijk financieringstekort bestaat. Vooral landen met omvangrijke natuurgebieden en beperkte begrotingsmiddelen ondervinden hiervan de gevolgen, omdat zij tegelijkertijd moeten investeren in economische groei, infrastructuur, gezondheidszorg en klimaatbestendigheid. De internationale onderhandelingen worden daardoor bemoeilijkt door verschillen van inzicht over de financiële verantwoordelijkheid van rijke industrielanden en ontwikkelingslanden. Hoewel sommige regeringen aanvullende steun hebben toegezegd, blijft onzeker hoeveel geld daadwerkelijk beschikbaar komt en onder welke voorwaarden landen toegang krijgen tot deze middelen. De conferentie in Jerevan moet daarom duidelijk maken of de internationale gemeenschap bereid is haar financiële verplichtingen concreter vast te leggen of opnieuw genoegen neemt met politieke toezeggingen waarvan de uitvoering onvoldoende verzekerd is.
Een van de meest opvallende tegenstellingen binnen het mondiale milieubeleid betreft de omvangrijke overheidssubsidies die economische activiteiten ondersteunen welke tegelijkertijd schade veroorzaken aan natuur en biodiversiteit. Het internationale akkoord verplicht landen om tegen 2030 minstens 500 miljard dollar per jaar aan schadelijke financiële prikkels af te bouwen, aan te passen of anders te besteden. Dergelijke subsidies kunnen onder meer betrekking hebben op landbouwactiviteiten die ontbossing stimuleren, overmatig gebruik van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen of economische praktijken die bodem, water en leefgebieden aantasten. Regeringen worden tijdens de conferentie aangespoord om binnen twee jaar duidelijk vast te stellen welke subsidies de grootste milieuschade veroorzaken en hoe deze kunnen worden hervormd. Volgens berekeningen van Conservation International kunnen de totale directe en indirecte maatschappelijke kosten van subsidies en de daarmee samenhangende schade wereldwijd oplopen tot bedragen tussen 11 biljoen en 24,7 biljoen dollar per jaar. Deze bredere kostenramingen zijn niet gelijk aan de 500 miljard dollar aan subsidies die volgens het biodiversiteitsakkoord hervormd moeten worden. De economische tegenstelling blijft echter aanzienlijk, omdat overheden eerst activiteiten financieel ondersteunen die ecosystemen aantasten en vervolgens opnieuw publieke middelen moeten inzetten om vervuiling, gezondheidsproblemen en infrastructurele schade te herstellen.
De internationale private sector wordt daarom nadrukkelijker betrokken bij het financieren van natuurbehoud, aangezien de beschikbare overheidsmiddelen onvoldoende zijn om alle biodiversiteitsdoelstellingen te realiseren. Meer dan 130 ondernemingen, waaronder H&M en Nestlé, hebben regeringen opgeroepen om binnen twaalf maanden duidelijkere beleidsregels en plannen voor hervorming van schadelijke subsidies vast te stellen. Volgens deze bedrijven kan voorspelbaar milieubeleid nieuwe investeringen aantrekkelijker maken en economische risico’s verminderen. Tegelijkertijd krijgt het Cali Fund meer aandacht, een internationaal financieringsmechanisme waarmee ondernemingen die gebruikmaken van digitale genetische informatie een bijdrage kunnen leveren aan het behoud van biodiversiteit. Vooral bedrijven uit de farmaceutische industrie, cosmeticasector en commerciële landbouw kunnen binnen dit systeem een rol spelen. De onderhandelingen richten zich echter nog op de verdeling van financiële bijdragen tussen landen, lokale gemeenschappen en inheemse bevolkingsgroepen, evenals op de vraag hoe de betalingsverplichtingen van ondernemingen moeten worden vastgesteld. Het fonds biedt daarmee mogelijkheden om economische waarde uit biologische hulpbronnen gedeeltelijk terug te laten vloeien naar natuurbehoud, maar de uiteindelijke betekenis zal afhangen van de hoogte van de bijdragen en de transparantie waarmee middelen worden verdeeld.
De internationale discussie over biodiversiteit heeft eveneens bijzondere betekenis voor Suriname, dat dankzij zijn omvangrijke tropische regenwouden en uitzonderlijke biodiversiteit een belangrijke positie inneemt binnen de mondiale bescherming van natuurlijke ecosystemen. De aanwezigheid van grote bosoppervlakten biedt mogelijkheden voor internationale klimaatfinanciering, wetenschappelijk onderzoek en duurzame economische activiteiten, maar het behoud van deze natuurlijke rijkdom vraagt om betrouwbare milieugegevens en effectieve controle op economische exploitatie. Vooral mijnbouw, houtwinning, landbouwuitbreiding en toekomstige infrastructurele projecten moeten zorgvuldig worden beoordeeld op hun gevolgen voor waterbronnen, ecosystemen en lokale gemeenschappen. Suriname kan zijn internationale onderhandelingspositie versterken door biodiversiteitsdoelstellingen te verbinden aan een nationaal ontwikkelingsprogramma waarin natuurbehoud, landbouwproductie, wetenschappelijk onderzoek en duurzame investeringen gezamenlijk worden uitgewerkt. Daarbij verdient het aanbeveling om de toegang tot internationale financieringsfondsen te verbeteren en ervoor te zorgen dat inkomsten uit biologische hulpbronnen op transparante wijze bijdragen aan nationale ontwikkeling. Economische vooruitgang hoeft immers niet afhankelijk te zijn van de grootschalige vernietiging van natuurgebieden wanneer beleid voldoende ruimte biedt voor duurzame productie, technologische kennis en verantwoord beheer van natuurlijke hulpbronnen.
De biodiversiteitsconferentie in Armenië vormt daarmee een belangrijke toets voor de geloofwaardigheid van het internationale milieubeleid, omdat regeringen voor het eerst gezamenlijk beoordelen hoeveel vooruitgang daadwerkelijk is geboekt sinds de historische afspraken van 2022. De voorlopige conclusie dat 22 van de 23 doelstellingen achterlopen, onderstreept dat de bestaande inspanningen onvoldoende zijn om het verlies aan biodiversiteit binnen de afgesproken termijn tot stilstand te brengen. De financieringskloof, de voortzetting van schadelijke subsidies en de onduidelijkheid over de bijdrage van grote ondernemingen maken duidelijk dat natuurbehoud steeds sterker verbonden is met fundamentele economische en politieke keuzes. De komende onderhandelingen zullen daarom moeten leiden tot concretere afspraken over financiering, hervorming van overheidssteun en de bescherming van ecosystemen die essentieel zijn voor voedselzekerheid en economische stabiliteit. Zonder meetbare verplichtingen en effectieve uitvoering dreigt 2030 opnieuw een internationaal ijkpunt te worden waarop regeringen moeten vaststellen dat belangrijke doelstellingen niet zijn gerealiseerd. De bescherming van biodiversiteit zal uiteindelijk niet worden bepaald door het aantal internationale verklaringen, maar door de bereidheid van landen om economische prikkels, investeringsstromen en nationale ontwikkelingsplannen daadwerkelijk in overeenstemming te brengen met het behoud van hun natuurlijke hulpbronnen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
