De Surinaamsche Waterleiding Maatschappij (SWM) beschikt over onvoldoende financiële middelen om verouderde waterleidingen en pompen te vervangen, terwijl de vraag naar drinkwater blijft groeien. Daarmee wordt een fundamenteel probleem van de Surinaamse drinkwatervoorziening blootgelegd, zonder structurele investeringen, tijdige overheidssteun en een sluitende financiering dreigt de achterstand verder op te lopen. De waarschuwing van minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen maakt duidelijk dat de problemen niet uitsluitend technisch van aard zijn, maar ook samenhangen met de financiële en bestuurlijke aanpak van de sector. Tijdens de behandeling van de drinkwaterproblematiek in De Nationale Assemblée (DNA) erkende Abiamofo dat de beschikbare middelen ontoereikend zijn om de noodzakelijke verbeteringen door te voeren. Vooral in het kustgebied vormen verouderde bronpompen en waterleidingen een groeiend knelpunt. Tegelijkertijd moeten nieuwe waterbronnen worden ontwikkeld en moeten steeds meer woningbouwprojecten op het bestaande netwerk worden aangesloten. De combinatie van achterstallig onderhoud, uitbreidingsbehoeften en een toenemende watervraag zet de capaciteit van de SWM verder onder druk. Een belangrijke oorzaak van de financiële problemen is dat drinkwater volgens de minister nog altijd onder de kostprijs wordt verkocht.
Daardoor ontvangt de SWM onvoldoende inkomsten om alle operationele kosten en noodzakelijke investeringen zelfstandig te dragen. Een dergelijke situatie maakt het waterbedrijf afhankelijk van financiële ondersteuning door de overheid. Juist die steun blijft volgens Abiamofo echter uit. Daarmee ontstaat een structureel financieringsprobleem. Van de SWM wordt verwacht dat zij een betrouwbare en betaalbare drinkwatervoorziening garandeert, maar de financiële ruimte om verouderde infrastructuur te vernieuwen ontbreekt. Betaalbaar drinkwater is van groot maatschappelijk belang, maar wanneer de overheid het verschil tussen de verkoopprijs en de werkelijke kosten onvoldoende compenseert, komt de duurzaamheid van de voorziening in gevaar. Daar komt bij dat verschillende ministeries hun waterrekeningen niet betalen. Dat de overheid enerzijds verantwoordelijk is voor ondersteuning van de SWM en anderzijds zelf betalingsachterstanden laat ontstaan, is moeilijk te rijmen met de noodzaak om de drinkwatervoorziening te versterken. Onbetaalde rekeningen beperken de inkomsten van het waterbedrijf en verkleinen de ruimte voor onderhoud, reparaties en uitbreiding van het netwerk. Hoewel er een masterplan bestaat waarin de noodzakelijke investeringen zijn vastgelegd, blijkt de uitvoering afhankelijk van middelen die niet toereikend beschikbaar zijn. Een plan op papier biedt echter geen garantie op betere dienstverlening. Zonder concrete financiering, duidelijke prioriteiten en controleerbare uitvoeringsdoelen dreigt het masterplan vooral een inventarisatie van problemen te blijven.
De regering staat daarmee voor een belangrijke verantwoordelijkheid. Niet alleen moeten de noodzakelijke investeringen worden gefinancierd, ook moet duidelijk worden hoe achterstallige betalingen worden aangepakt en hoe de financiële positie van de SWM op langere termijn houdbaar kan worden gemaakt. De beschikbare informatie biedt nog geen volledig beeld van de totale investeringsbehoefte, de omvang van de betalingsachterstanden en de concrete termijn waarbinnen de belangrijkste knelpunten worden opgelost. Buiten het kustgebied blijft de toegang tot veilig drinkwater een grote uitdaging. Het ministerie werkt aan verschillende projecten om de situatie in het binnenland te verbeteren. Met financiering van de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank (IDB) moet een project 26 dorpen toegang bieden tot drinkwater, 24 uur per dag elektriciteit en telecommunicatievoorzieningen. Daarnaast worden met steun van de Chinese overheid nog eens 26 dorpen voorbereid op aansluiting op drinkwatervoorzieningen. Volgens Abiamofo is het aangepaste budget voor dit project inmiddels goedgekeurd. Ook zijn projecten in Boslanti, Stoelmanseiland en Dangogo 1 en 2 in uitvoering. De projecten in Nieuw-Jacobkondre en Nieuw-Aurora zijn aanbesteed, terwijl voor Commissaris Kondre en Compagnie Creek voorbereidingen worden getroffen. Deze initiatieven kunnen de toegang tot basisvoorzieningen verbeteren, maar hun uiteindelijke effect hangt af van tijdige uitvoering, degelijk onderhoud en duurzame financiering.
De voortgang van projecten moet daarom niet alleen worden afgemeten aan goedgekeurde budgetten of aanbestedingen, maar vooral aan daadwerkelijk functionerende installaties en betrouwbare toegang tot drinkwater. In Kwamalasamutu is de drinkwatervoorziening volgens de minister hersteld. De formele overdracht van de installatie moet nog plaatsvinden om het preventieve onderhoud goed te organiseren. In gebieden zonder leidingwater worden waar mogelijk distributietrucks van het ministerie en de SWM ingezet. Deze maatregelen kunnen acute tekorten verlichten, maar bieden geen volwaardig alternatief voor een betrouwbare, structurele drinkwatervoorziening. Het vervoer van water vraagt bovendien om voortdurende logistieke inzet en lost het ontbreken van duurzame infrastructuur niet op. De kern van het probleem blijft daarmee overeind, Suriname heeft niet alleen nieuwe waterprojecten nodig, maar ook een financieringsmodel dat onderhoud, uitbreiding en continuïteit waarborgt. Zolang de SWM onvoldoende middelen heeft, overheidssubsidies achterblijven en overheidsinstanties hun rekeningen niet tijdig betalen, blijft de drinkwatervoorziening kwetsbaar. De bevolking heeft weinig aan plannen en aangekondigde projecten wanneer die niet leiden tot betrouwbaar drinkwater uit de kraan. De verantwoordelijkheid van de regering ligt daarom niet alleen bij het erkennen van de problemen, maar vooral bij het aantoonbaar oplossen ervan.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
