Met het VN rapport over meten voorbij het bruto binnenlands product wordt een oude economische vanzelfsprekendheid eindelijk hardop ter discussie gesteld. BBP blijft nuttig om te zien hoeveel goederen en diensten een economie produceert, maar het zegt niet of mensen veiliger leven, betere kansen krijgen, gezonder worden of met meer vertrouwen naar hun toekomst kijken. Een land kan rijker lijken op papier en tegelijk armer worden in bestaanszekerheid, sociale samenhang, natuur, vertrouwen en hoop.
De Verenigde Naties stellen daarom een dashboard voor met 31 indicatoren die regeringen moeten helpen om vooruitgang breder te meten dan economische output alleen. Dat raamwerk kijkt naar vier grote terreinen, namelijk vrede, mensenrechten en respect voor de planeet, huidig welzijn, gelijkheid en inclusie, en duurzaamheid en veerkracht. Het is geen aanval op BBP, maar een correctie op de politieke gewoonte om groei te vieren zonder eerlijk te vragen wie die groei voelt en wie de rekening betaalt.
De kritiek komt op een moment waarop de wereld volgens klassieke economische maatstaven historisch rijk is. Tussen 1980 en 2025 kromp de mondiale economie slechts twee keer, tijdens de financiële crisis van 2009 en tijdens de coronapandemie van 2020. Toch zijn ongelijkheid, schuldenstress, milieudruk, institutioneel wantrouwen en mentale onzekerheid in veel samenlevingen zo zichtbaar geworden dat het oude groeiverhaal steeds minder overtuigt.
Pedro Manuel Moreno, waarnemend secretaris generaal van UNCTAD, vat de kern samen met de gedachte dat wat samenlevingen meten ook bepaalt wat zij waarde geven. Daarmee raakt hij een politieke zenuw, omdat begrotingen, verkiezingsbeloften en internationale rapporten vaak worden gebouwd rond cijfers die veel laten zien, maar ook veel verbergen. Groei kan een snelweg optrekken, een haven uitbreiden en export verhogen, maar dezelfde groei kan falen wanneer jongeren geen perspectief hebben, gezinnen schulden stapelen en gemeenschappen vertrouwen verliezen.
Het voorgestelde dashboard kijkt daarom naar materiële omstandigheden, gezondheid, onderwijs, sociale cohesie, institutionele kwaliteit, milieu, armoede, ongelijkheid en de bezittingen die een samenleving doorgeeft aan de volgende generatie. Daarbij gaat het niet alleen om geld en gebouwen, maar ook om menselijk kapitaal, sociaal kapitaal, institutioneel kapitaal en natuurlijk kapitaal. De helft van de indicatoren sluit aan bij de duurzame ontwikkelingsdoelen, waardoor veel landen niet vanaf nul hoeven te beginnen met meten.
De politieke betekenis weegt zwaar, omdat dit de eerste VN blauwdruk van dit soort is die op verzoek van lidstaten is opgesteld. Het voorstel vloeit voort uit het Pact for the Future en gaat nu een intergouvernementeel traject in bij de Algemene Vergadering, onder leiding van Spanje en Guyana. Daarmee wordt het geen academische discussie alleen, maar een diplomatiek dossier over de vraag hoe landen hun vooruitgang voortaan geloofwaardig moeten uitleggen.
Een belangrijk nieuw element is dat vooruitgang niet meer alleen binnen landsgrenzen wordt bekeken. De keuzes van het ene land kunnen het welzijn van een ander land raken via uitstoot, handel, financiering, technologie en toeleveringsketens. Dat maakt het dashboard ook relevant voor Caribische economieën die vaak de gevolgen dragen van mondiale beslissingen waarop zij weinig directe invloed hebben.
Moreno koppelt deze meetdiscussie aan een bredere waarschuwing over internationale samenwerking. Tijdens de Yerevan Dialogue wees hij op een cascade van schokken, waarin geopolitieke spanningen, economische fragmentatie, protectionisme, energieonzekerheid en oplopende schulden elkaar versterken. Volgens UNCTAD leven 3,4 miljard mensen in landen die meer uitgeven aan schuldendienst dan aan gezondheid of onderwijs, terwijl 42 landen meer dan 20 procent van hun exportinkomsten kwijt zijn aan schuldbetalingen.
Dat cijfer maakt duidelijk waarom BBP als hoofdverhaal tekortschiet. Een economie kan groeien, maar als de opbrengsten verdwijnen naar schuldeisers, importdruk, dure energie of noodmaatregelen, blijven burgers gevangen in een ontwikkeling die zij nauwelijks voelen. Daarom pleit UNCTAD voor hervorming van de internationale financiële architectuur, met snellere crisisliquiditeit, meer financiering die tegen de economische cyclus in werkt en sterkere multilaterale ontwikkelingsbanken die private investeringen beter kunnen mobiliseren.
Suriname moet de VN-discussie op de voet volgen en breder leren kijken dan alleen naar economische groeicijfers. Hoewel de begroting voor 2026 maar niet rond komt, voorspelt het IMF voor Suriname een reële BBP-groei van 3,9% en een inflatiecijfer van 11,8%, maar dat succes heeft maatschappelijk weinig waarde als de overheid kiest voor politieke benoemingen in plaats van structurele plannen tegen wateroverlast. Zonder gericht beleid dat de vruchten van deze groei investeert in zorg, onderwijs, koopkracht en sterke instituten, profiteert de bevolking onvoldoende en blijft het land achter met vertrekkende jongeren en toenemende armoede. De komst van expats zal ook nog eens extra druk zetten op het wegennet, waardoor de vraag steeds urgenter wordt of de overheid daar nu al voldoende rekening mee houdt.
De waarde van dit nieuwe VN kader ligt dus in de weigering om vooruitgang nog langer te verwarren met een groot getal. BBP vertelt of de economische motor draait, maar niet of het wateroverlast opgelost is, en of kinderen met een lege maag naar school moeten. Een regering die werkelijk wil weten of haar volk vooruitgaat, moet daarom niet alleen tellen wat wordt geproduceerd, maar ook durven meten wat mensen ervaren, verliezen en nalaten aan wie na hen komt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
