In Suriname is iedereen volop bezig de regering na een jaar bestuur te beoordelen, maar parallel daaraan staat het gevaar van internationale blacklisting voor de deur, terwijl de noodzakelijke maatregelen om het financiële systeem te beschermen nog altijd onvoldoende voortgang lijken te boeken. Op het moment dat Suriname zich voorbereidt op miljardeninvesteringen in de olie en gassector, internationale ondernemingen hun risico’s opnieuw berekenen en buitenlandse banken steeds strenger kijken naar de herkomst en bestemming van geldstromen, dreigt het land kostbare tijd te verliezen bij de aanpak van tekortkomingen rond witwassen, terrorismefinanciering en financieel toezicht. Voormalig minister van Justitie en Politie Jennifer van Dijk-Silos waarschuwt dat de deadline van November snel nadert en dat het uitblijven van doortastend optreden Suriname dichter bij internationale verscherpte monitoring kan brengen, met gevolgen die veel verder reiken dan een negatieve beoordeling op papier.
Van Dijk-Silos was enkele jaren geleden betrokken bij het project rond de National Risk Assessment en stelt dat haar team destijds heeft bijgedragen aan het voorkomen van een mogelijke zwarte lijst. Volgens haar bevindt Suriname zich opnieuw in een kwetsbare positie, omdat eerder gedane toezeggingen om tekortkomingen uiterlijk in 2026 weg te werken niet volledig zouden zijn nagekomen. De Caribbean Financial Action Task Force zal de vooruitgang van het land opnieuw beoordelen, waardoor iedere resterende maand bepalend kan worden voor de geloofwaardigheid waarmee Suriname zijn financiële huishouding en toezicht presenteert.
Enkele dagen geleden is Jennifer van Dijk-Silos door het Kabinet van de President benaderd om de noodzakelijke formaliteiten voor haar betrokkenheid bij het proces af te handelen. Zij had naar eigen zeggen eerder al de benodigde documenten voorbereid, deskundigen gemobiliseerd en zelfs een verzoek om uitstel opgesteld. Met deze recente stap lijkt er eindelijk beweging te komen in het traject, al blijft snelle besluitvorming noodzakelijk om via de wettelijk ingestelde AML Steering Council richting te geven aan het herstelprogramma, omdat Suriname zich met de internationale beoordeling in zicht geen verdere bestuurlijke vertraging kan veroorloven.
Het traject om niet geblacklist te worden moet de regering uiterst serieus nemen, want ook voormalig procureur-generaal Roy Baidjnath Panday, die jarenlang betrokken was bij de ontwikkeling van Surinames beleid tegen witwassen en terrorismefinanciering had dit ook al in een interview aangegeven. Baidjnath Panday spreekt wel niet over een onmiddellijke zwarte lijst in November, maar wel over een gevaarlijke stilstand in de actualisering van wetgeving en het versterken van toezicht. Een onvoldoende beoordeling kan volgens hem eerst leiden tot een formele waarschuwing en een nieuwe termijn, maar aanhoudend gebrek aan vooruitgang kan Suriname vervolgens verder richting verscherpte internationale monitoring duwen.
Het onderscheid is belangrijk, omdat een negatieve beoordeling niet automatisch betekent dat buitenlandse leveranciers onmiddellijk worden verboden om Suriname te bedienen, exporteurs geen goederen meer mogen verkopen of energiebedrijven hun werkzaamheden verplicht moeten beëindigen. De werkelijke schade kan echter bijna even ontwrichtend worden, doordat buitenlandse banken, verzekeraars, investeerders en handelspartners uit eigen risicobeleid strengere controles invoeren, transacties vertragen, hogere kosten berekenen of zakelijke relaties volledig vermijden. Zelfs zonder een formeel handelsverbod kan Suriname daardoor economisch worden geïsoleerd.
Investeerders kijken namelijk niet alleen naar olievoorraden, winstverwachtingen en belastingvoordelen, maar ook naar de kwaliteit van het bestuur, de betrouwbaarheid van toezicht, de werking van de rechtsstaat en de mogelijkheid om geld veilig door het internationale financiële systeem te bewegen. Een onderneming die honderden miljoenen dollars investeert, wil zekerheid dat betalingen aan leveranciers kunnen worden uitgevoerd, opbrengsten kunnen worden overgemaakt en transacties niet voortdurend worden vastgehouden vanwege twijfel over de financiële reputatie van het land. Gebrekkige naleving verandert daardoor rechtstreeks in een hogere risicopremie, duurdere financiering en afnemend vertrouwen.
Suriname heeft eerder ervaren hoe kwetsbaar het internationale betalingsverkeer kan worden wanneer buitenlandse correspondentbanken relaties beëindigen of beperken. Een slechte beoordeling kan dat probleem verder aanscherpen, omdat iedere internationale bank dan aanvullende documenten, diepgaandere klantcontroles en uitgebreid onderzoek naar transacties kan eisen. Kleine ondernemers, exporteurs en gezinnen die afhankelijk zijn van buitenlandse betalingen zullen de gevolgen waarschijnlijk eerder voelen dan bestuurders, doordat transacties langer duren, bankdiensten duurder worden en toegang tot rekeningen of financiering verder onder druk komt te staan.
Baidjnath Panday benadrukt dat alleen nieuwe wetten aannemen onvoldoende is, omdat Suriname ook moet aantonen dat toezichthouders daadwerkelijk optreden, risico’s analyseren, verdachte geldstromen onderzoeken en overtredingen sanctioneren. De Centrale Bank van Suriname, de Financial Intelligence Unit, het Openbaar Ministerie en andere verantwoordelijke instellingen moeten daarom niet alleen bevoegdheden bezitten, maar ook beschikken over deskundig personeel, moderne systemen en betrouwbare gegevens waarmee de effectiviteit van het beleid kan worden bewezen.
De resterende tekortkomingen zouden onder meer betrekking hebben op delen van de financiële sector, coöperaties, pensioenen en virtuele vermogensbestanddelen zoals cryptovaluta. Conceptwetgeving en onafgemaakte beleidsstukken leveren internationaal geen punten op zolang zij niet rechtsgeldig zijn ingevoerd en aantoonbaar worden toegepast. De toenemende digitale geldstromen en de verwachte olie inkomsten maken het risico intussen groter, omdat groeiend kapitaal niet alleen bonafide investeerders aantrekt, maar ook personen en organisaties die zwakke controlesystemen proberen te misbruiken.
Politieke benoemingen vormen binnen deze strijd eveneens een risico wanneer sleutelposities worden bezet door personen die onvoldoende kennis hebben van internationale financiële standaarden, technologie, wetgeving en risicogestuurd toezicht. Van Dijk-Silos legt daarbij de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij het staatshoofd, omdat de kwaliteit van de mensen rondom een president uiteindelijk zichtbaar wordt in de kwaliteit van het bestuur. Deskundigheid mag binnen zo’n gevoelig dossier geen gunst, decoratie of politieke beloning zijn, maar moet de harde voorwaarde vormen voor iedere benoeming.
Suriname moet daarom onmiddellijk een bevoegde nationale structuur activeren, de resterende wetten inventariseren, concrete termijnen vastleggen, verantwoordelijke instituten aanspreken en een technisch sterk voortgangsrapport voorbereiden. Ervaren deskundigen die eerder aan de National Risk Assessment en de follow-uprapportages hebben gewerkt, kunnen daarbij worden verbonden aan jongere professionals die het proces de komende jaren moeten dragen. De private sector, banken, verzekeraars, accountants, notarissen, casino’s, cambio’s en cryptodienstverleners moeten eveneens worden betrokken, omdat financiële integriteit nooit uitsluitend door de regering kan worden afgedwongen.
Een regering die vanaf 2028 omvangrijke olie inkomsten verwacht, kan internationale compliance niet behandelen als administratief huiswerk dat pas vlak voor een vergadering wordt afgemaakt. Iedere maand vertraging voedt twijfel over de bestuurlijke slagkracht van Suriname, terwijl investeerders voor hun definitieve beslissingen willen zien dat wetgeving, toezicht en politieke verantwoordelijkheid op orde zijn. De snelste manier om vertrouwen te verliezen is grote rijkdom aankondigen zonder eerst de instituties te versterken die dat geld moeten beschermen.
De waarschuwingen van Van Dijk-Silos en Baidjnath Panday verdienen daarom geen defensieve reactie, maar een onmiddellijk en controleerbaar antwoord van de regering. Suriname hoeft niet te wachten totdat buitenlandse banken, investeerders en internationale beoordelaars hun vertrouwen intrekken, want tegen die tijd wordt herstel aanzienlijk duurder dan preventie. November 2026 staat voor de deur en zal, met het oog op de olie-inkomsten die vanaf 2028 worden verwacht, voor zover die niet al zijn verpand, uitwijzen of Suriname en zijn instituten werkelijk klaar zijn voor de investeringen waarover al jaren wordt gesproken. Geniet intussen vooral van het WK, juich uit volle borst en vergeet gerust wat er buiten het stadion gebeurt, want wanneer het laatste fluitsignaal heeft geklonken, gaat de internationale beoordeling onverbiddelijk door en wordt de rekening vanzelf weer bij de samenleving bezorgd.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
