Een politieke partij die jongeren nodig heeft om stemmen te winnen, maar hen vervolgens te onervaren vindt om beslissingen te nemen, moet zich afvragen of zij werkelijk aan de toekomst bouwt of vooral haar bestaande machtsverhoudingen beschermt. Binnen paars, oranje, groen en geel moet kundig talent de ruimte krijgen om leiding te geven, beleid te bepalen en verantwoordelijkheid te dragen. Jongeren verdienen meer dan een plek op de campagnefoto en een microfoon zodra de zaal moet worden opgewarmd. Hun toekomst staat op het spel, dus hoort hun invloed verder te reiken dan het uitvoeren van opdrachten van bovenaf.
Het probleem begint bij een bestuurscultuur waarin trouw aan de leider zwaarder kan wegen dan deskundigheid, zelfstandigheid en resultaat. Zelfs een prominente ondervoorzitter heeft weinig betekenis wanneer iedere inhoudelijke beslissing afhankelijk blijft van toestemming van de voorzitter. Een indrukwekkende titel zonder bevoegdheden betekent dat je er voor spek en bonen bij zit, zoals we in Suriname zeggen. Je doet mee, maar je telt niet mee. Wie verantwoordelijkheid draagt, moet besluiten kunnen nemen, informatie kunnen opeisen en de eigen leiding kunnen tegenspreken. Een partij die zulke tegenspraak als verraad behandelt, maakt gehoorzaamheid tot toegangsbewijs voor de macht en sluit zelfstandig denkende mensen buiten.
De verdediging van gevestigde leiders luidt dikwijls dat ervaring onmisbaar is, maar ervaring krijgt gewicht wanneer zij aantoonbaar goed bestuur oplevert. De zaak rond de Centrale Bank, de kwestie New Surfin en Binnenlandse Zaken case laten zien waarom politieke macht voortdurend gecontroleerd moet worden. Ook de betwiste gronduitgiftes en de bewuste institutionele verzwakking door corruptie horen bij die kritische terugblik. Deze cases verschillen juridisch en mogen niet allemaal als bewezen corruptie worden voorgesteld. De politieke maatstaf moet echter voor iedere kleur dezelfde zijn. Een lange loopbaan geeft niemand recht op blind vertrouwen, en jong talent hoeft niet eindeloos te wachten op toestemming van een gevestigde orde die zelf verantwoording verschuldigd is.
Die voorbeelden bewijzen niet dat iedere ervaren bestuurder corrupt is, maar ontkrachten wel het gemak waarmee gevestigde macht zichzelf als vanzelfsprekend betrouwbaar presenteert. Omgekeerd maakt een jonge leeftijd niemand automatisch integer. Een jongere die vriendjespolitiek verdedigt, kritiek onderdrukt en publieke middelen als partijbezit behandelt, zet dezelfde cultuur voort. Vernieuwing moet daarom worden afgemeten aan gedrag. Wie durft financiële openheid te eisen wanneer de eigen partij wordt geraakt? Wie weigert een ongeschikte vriend te benoemen? Wie verdedigt onafhankelijk onderzoek wanneer de verdenking binnen de eigen kring valt?
De grote partijen kunnen van iedere bestuursverkiezing een doorbraak maken door jong talent daadwerkelijk toegang te geven tot het het dagelijks bestuur en inhoudelijke portefeuilles. Daar horen open kandidaatstellingen, eerlijke procedures en een beoordeling op kennis, integriteit en bewezen prestaties bij. Het argument dat jongeren eerst ervaring moeten opdoen wordt ongeloofwaardig wanneer dezelfde leiding hun iedere kans ontneemt om die ervaring te verwerven. Een partij kan geen opvolging verwachten als zij potentiële opvolgers jarenlang klein houdt. Oudere bestuurders kunnen hun grootste bijdrage leveren door kennis over te dragen en ruimte te maken voor mensen die hen inhoudelijk durven uit te dagen.
Een sterker Suriname begint ook bij partijen die hun eigen macht begrenzen, leg vast welke bevoegdheden ondervoorzitters hebben, stel grenzen aan opeenvolgende bestuurstermijnen en bescherm leden die misstanden aankaarten. Geef jonge bestuurders concrete opdrachten, toegang tot informatie en zeggenschap over de uitvoering, en beoordeel vervolgens hun resultaten. Daarmee wordt leiderschap een toetsbare verantwoordelijkheid. Een partij die intern geen verantwoording verdraagt, heeft weinig geloofwaardigheid wanneer zij het land transparant bestuur belooft.
De keuze voor groen, paars, oranje en geel is daarmee onontkoombaar, zij kunnen talent binnenhalen en macht delen, of blijven verwachten dat een nieuwe generatie geduldig applaudisseert totdat de bestaande top vrijwillig vertrekt. Politiek leiderschap is geen persoonlijk bezit en een partijvoorzitterschap geen levenslange aanspraak. Wie beweert van Suriname te houden, moet kunnen aanvaarden dat iemand anders beter toegerust kan zijn om het vooruit te brengen. Jongeren hoeven hun recht op verantwoordelijkheid niet eindeloos te bewijzen aan leiders die hun eigen verantwoordelijkheid nooit werkelijk laten toetsen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
