In Brussel groeit de nervositeit over de Amerikaanse sprint naar een akkoord in Oekraïne, omdat Europese hoofdsteden vrezen dat een uiteindelijke regeling eerder de logica van grootmachten zal volgen dan de veiligheidszorgen van de landen die het dichtst bij Rusland liggen. Diplomaten spreken achter de schermen over een scenario waarin Moskou niet echt wordt teruggedrongen, maar juist ruimte krijgt om militair en economisch te herstellen, met als gevolg dat de dreiging voor Europa op termijn groter kan worden in plaats van kleiner.
De angst zit niet alleen in waar een grens uiteindelijk komt te liggen, maar ook in wie er aan tafel zit en wie moet toekijken vanaf de zijlijn, want recente gesprekken tussen Washington en Kiev vonden plaats zonder Europese vertegenwoordiging, en het vervolg richting Moskou loopt opnieuw via een Amerikaans kanaal. In die context proberen Europese leiders houvast te vinden in de woorden van minister Marco Rubio, die zegt dat Europa betrokken wordt bij gesprekken over de rol van de NAVO en de Europese Unie, maar tegelijk werkt het tegen dat hij een belangrijke bijeenkomst van NAVO ministers in Brussel overslaat op een moment dat bondgenoten juist zekerheid willen zien.
Op de achtergrond speelt ook het geld, omdat Europa veel steun heeft geleverd aan Oekraïne en tegelijk worstelt met een krachtige hefboom, de bevroren Russische tegoeden binnen de EU. Er liggen plannen om die middelen te gebruiken voor een grote lening aan Kiev, maar er is verdeeldheid binnen de Unie en er komt extra twijfel nu berichten opduiken dat de Europese Centrale Bank niet wil meewerken aan een financiële vangnetconstructie rond zo’n operatie. Vanuit Rusland klinkt dan weer de dreiging van jarenlange juridische gevechten als Europa de stap daadwerkelijk zet, wat de politieke prijs verder opvoert.
Omdat harde militaire slagkracht nog altijd vooral aan de overkant van de Atlantische Oceaan zit, zoeken Europese landen ondertussen naar manieren om toch relevant te blijven in het eindspel, onder meer via een coalitie van landen die bereid zeggen te zijn om na een eventuele wapenstilstand een beperkte geruststellende aanwezigheid te leveren. Dat plan hangt echter aan meerdere voorwaarden en aan Amerikaanse steun, en Moskou wijst het idee af, waardoor het vooral laat zien hoe lastig het is om invloed uit te oefenen zonder overtuigende middelen op de grond.
Suriname kan deze ontwikkeling analyseren, want grote akkoorden worden vaak gesloten door partijen met de meeste kaarten, maar de gevolgen landen bij iedereen. Een kleine staat die zijn belangen wil beschermen, wint door vroeg te lezen welke handelsstromen, energieprijzen, sanctieregimes en veiligheidsafspraken kunnen verschuiven. En door in internationale fora consequent te blijven leunen op regels, bewijs en brede coalities, omdat dat precies de taal is waarmee kleinere landen hun stem zwaarder kunnen maken wanneer de druk van grootmachten toeneemt.
