In de strijd voor duurzaam bosbeheer speelt Tropenbos Suriname een steeds actievere rol in het binnenland. De NGO, die al jaren bekendstaat om haar expertise op het gebied van gemeenschapsbosbeheer, heeft deze maand opnieuw een mijlpaal bereikt: de succesvolle afronding van twee projecten én de start van een nieuw initiatief gericht op economische zelfstandigheid en ecologisch evenwicht.
“We investeren niet alleen in projecten, maar in mensen. Dat is de sleutel tot duurzame verandering,” zegt directeur Rudi van Kanten. Zijn organisatie, onderdeel van het internationale Tropenbos-netwerk, richt zich de afgelopen jaren steeds nadrukkelijker op agroforestry en gemeenschapsontwikkeling als alternatief voor destructieve activiteiten zoals kleinschalige goudwinning.
Een alternatief voor goud: voedselzekerheid en ecologisch herstel
Eén van de recent afgeronde initiatieven, het project Sustainable Food Security and Awareness on Gold Mining Effect’s, had als doel het bewustzijn over de negatieve impact van goudwinning te vergroten en tegelijkertijd boerenpraktijken te verbeteren. In samenwerking met coöperatie Everest UA kregen landbouwers zeven maanden lang trainingen in agroforestry – een duurzame landbouwmethode die bosbeheer en voedselproductie combineert.
De financiering kwam uit het Emsags-programma, een door donoren ondersteund initiatief dat zich richt op het terugdringen van kwikgebruik en het stimuleren van duurzame inkomstenbronnen. “We laten boeren zien dat er wel degelijk alternatieven zijn,” aldus Van Kanten. “Alternatieven die niet alleen het milieu sparen, maar ook economische waarde creëren.”
Tijdens de trainingen leerden boeren onder meer hoe ze gember en kool kunnen vermeerderen en welke gewascombinaties bijdragen aan betere waterregulatie, hogere biodiversiteit en weerbaarheid tegen klimaatverandering. Agroforestry werd expliciet gepresenteerd als een rendabel alternatief voor goudwinning, dat bovendien bijdraagt aan nationale voedselzekerheid.
Kennisoverdracht in de praktijk: Djankakondre als leercentrum
In mei werd in het Saamaka-dorp Djankakondre het eerste Agroforestry Farmer Field School-centrum geopend. Het project is onderdeel van een bredere samenwerking met energiereus TotalEnergies, die als financier optreedt binnen het Sustainable Forest Livelihoods-programma.
De trainingsfaciliteit is opgezet als leerplek voor en door boeren. “Kenki prakseri – samen leren – is hier de leidraad,” legt Van Kanten uit. “Boeren leren van elkaar en we documenteren alles – zodat ook anderen op afstand toegang krijgen tot deze kennis.”
Het gebouw is gerealiseerd op dorpsgrond, waarbij een overeenkomst werd gesloten met het traditioneel gezag. Beheer en gebruik van het terrein voor trainingsdoeleinden zijn in gezamenlijk eigendom vastgelegd.
Maripa-olie als toekomstproduct
Het nieuwste project van Tropenbos Suriname richt zich op de maripa-palm. In samenwerking met agro-coöperatie Hatti Wai en met financiering van de Europese Unie en het Agence Française de Développement (AFD), wordt in het dorp Pikin Slee gewerkt aan een duurzame waardeketen voor maripa-olie – een product met groeiende vraag op de natuurlijke cosmetica- en voedingsmarkt.
Het initiatief, dat loopt tot februari 2027, traint dertig lokale verzamelaars in duurzame oogsttechnieken, biodiversiteitsmonitoring en verwerking. Traditionele kennis wordt gecombineerd met wetenschappelijke begeleiding, met als doel overoogst te voorkomen en tegelijkertijd economische kansen te creëren. “Dit is bosbehoud én bestaanszekerheid in één,” aldus Van Kanten.
Van uitvoerder naar regisseur
Volgens Van Kanten ondergaat Tropenbos Suriname momenteel een strategische transformatie: van projectuitvoerder naar programmaleider. “We zijn nu meer betrokken bij de uitvoering, maar de volgende stap is zelf volledige regie nemen over grote programma’s. Pas dan ben ik tevreden.”
Met zijn pensioen in zicht – Van Kanten is landbouwkundige met een specialisatie in agroforestry en bosbouw – wil hij de organisatie overdragen in stabiele handen. “Ik wil dat Tropenbos Suriname blijft excelleren in wat het doet. Daarvoor moet je niet de schijn van activiteit wekken, maar echt inhoudelijke specialisatie tonen. Zoals mensen naar een goede meubelmaker gaan voor een keuken, zo moeten ze voor duurzaam bosbeheer denken: Tropenbos.”
Toekomstvisie: lokaal eigenaarschap als fundament
Tropenbos Suriname bouwt haar strategie op twee fundamenten: capaciteitsversterking en lokaal eigenaarschap. De organisatie streeft ernaar lokale gemeenschappen niet alleen te betrekken bij projecten, maar hen ook eigenaar te maken van oplossingen. “Je kunt alleen duurzaam werken als je mensen in staat stelt zelf initiatief te nemen,” stelt Van Kanten.
Met projecten in Brownsweg, Pikin Slee en Djankakondre is Tropenbos Suriname goed gepositioneerd om ook de komende jaren een voortrekkersrol te spelen in Suriname’s transitie naar een groene economie – gedragen door de mensen die het bos hun thuis noemen.
