In het parlement is het dossier rond Pan American Real Estate en het Fonds Woningbouw Lagere Inkomensgroepen opnieuw op tafel gekomen, nadat de commissie voor het horen van politieke ambtsdragers de onduidelijkheden rond een verkavelingsovereenkomst uit 2019 heeft besproken. De commissie, onder voorzitterschap van Rabindre Parmessar, vergaderde op 29 april 2026 over de kwestie waarbij de naam van gewezen minister van Openbare Werken, Riad Nurmohamed, opnieuw nadrukkelijk opduikt. Daarmee verschuift het dossier van politieke ruis naar een institutionele toets, waarin contracten, vergunningen, betalingen en ambtelijke kennisgeving naast elkaar worden gelegd.
De overeenkomst tussen Pan American Real Estate en FWLI zou gaan over een verkavelingsproject waarin de bouw van twintig woningen en een contractsom zijn opgenomen. Tijdens de bespreking werd verduidelijkt dat de overheid volgens de overeenkomst niet instaat voor de financiering, een punt dat juist belangrijk is omdat het publieke debat eerder draaide om de vraag welke verplichtingen de Staat wel of niet op zich had genomen. De kern van de zaak zit daardoor niet alleen in een bedrag of een handtekening, maar in de vraag hoe een overeenkomst uit 2019 later bestuurlijk is geïnterpreteerd en uitgevoerd.
Voor de vergadering waren meerdere actoren uitgenodigd, waaronder vertegenwoordigers van het ministerie van Openbare Werken en Ruimtelijke Ordening, de directeuren van civieltechnische werken en bouw en stedenbouwkundige werken, de aanbestedingscommissie, de thesaurie inspecteur, de directeur van Financiën en het FWLI. Die brede aanwezigheid laat zien dat de commissie niet alleen kijkt naar politieke verantwoordelijkheid, maar ook naar de ambtelijke keten die een project van papier naar uitvoering moet brengen. Wanneer zo’n keten onduidelijk wordt, ontstaat precies de ruimte waarin interpretaties, uitzonderingen en mogelijke fouten elkaar gaan overlappen.
Een zwaar punt in de vergadering was dat na rapportage een discrepantie zou zijn opgemerkt door OWRO. Ook kwam naar voren dat verschillende directoraten binnen OWRO die betrokken horen te zijn bij verkavelingsprojecten, niet in kennis waren gesteld. Dat is bestuurlijk ernstig, omdat een verkavelingsproject niet alleen een bouwplan is, maar ook raakt aan drainage, wegen, verkavelingsvoorwaarden, vergunningen, nutsvoorzieningen, ruimtelijke ordening en uiteindelijke woonkwaliteit.
De commissieleden stelden daarom vragen over de vergunningaanvraag, de eisen waaraan zo’n aanvraag moet voldoen en de manier waarop de aanbesteding zou zijn verlopen bij een publiek private samenwerking. Ook werd gevraagd wie volgens het contract verantwoordelijk was voor afvoer en asfalteringswerkzaamheden, en hoe betalingen via verschillende instanties zijn gelopen. De vraag of er een compleet projectdossier aanwezig was, raakt misschien wel het hart van de kwestie, omdat zonder volledig dossier achteraf moeilijk kan worden vastgesteld wie waarvoor bevoegd was en welke stukken besluitvorming hebben gedragen.
De kwestie Pan American is niet nieuw. In 2024 ontstond al forse commotie over een betaling van 7,5 miljoen Amerikaanse dollar aan Pan American Real Estate, waarbij werd gesteld dat die betaling verband hield met infrastructuur voor het woningbouwproject North Area One. Nurmohamed verdedigde destijds dat de overheid had afgesproken bij te dragen aan weginfrastructuur en onderhoud, terwijl critici juist vroegen of de onderliggende stukken, aanbesteding en juridische basis voldoende waren.
Ook berichten over een klokkenluidersdossier brachten het project eerder in de publieke aandacht. Daarin werd verwezen naar een raadsvoorstel uit 2022 en naar een uitvoeringsovereenkomst uit 2019, waarbij de discussie draaide om de vraag of de Staat Suriname terecht kon worden aangesproken voor wegverharding, ontwatering, elektriciteit en waterleidingnetwerken op het terrein. Die eerdere discussie maakt de huidige commissiebehandeling zwaarder, omdat het niet meer gaat om losse politieke beschuldigingen, maar om de vraag of de bestuurlijke route van contract naar betaling de toets van behoorlijk bestuur doorstaat.
Nurmohamed heeft eerder volgehouden dat de Staat niet is benadeeld en dat de betalingen verdedigbaar waren binnen gemaakte afspraken. Tegenover die verdediging staan vragen over procedures, adviezen, aanbesteding en de vraag of alle relevante diensten en directoraten op het juiste moment betrokken waren. Het dossier lijkt daardoor minder te draaien om één simpel ja of nee, en meer om de kwaliteit van de administratieve bewijsvoering die onder publieke uitgaven hoort te liggen.
De commissie wil voor een volgende vergadering ook het Directoraat Planning en Ontwikkelingsfinanciering uitnodigen. Dat is logisch, omdat publiek private samenwerking niet alleen technisch en juridisch moet kloppen, maar ook financieel en beleidsmatig moet passen binnen ontwikkelingsplanning. Wanneer een project wordt gepresenteerd als woningbouw voor lagere inkomensgroepen, moet extra helder zijn wie de publieke doelen bewaakt, wie de kosten draagt en hoe wordt voorkomen dat sociale woningbouw verandert in een mistig financieel arrangement.
De aanwezige commissieleden, onder wie Dew Sharman, Xiaobao Zheng, Jennifer Vreedzaam, Mahinder Jogi, Ivanildo Plein en Ebu Jones, kregen daarmee een dossier voor zich dat verder reikt dan één minister of één bedrijf. Ook toehoorders zoals Krishnakoemari Mathoera, Chuanrui Wang, Annie Sadi, Kishan Ramsukul en Ameraani Jarbandhan volgden de bespreking, wat aangeeft dat de politieke gevoeligheid breed wordt aangevoeld. Juist bij woningbouw, waar gewone burgers vaak jarenlang wachten op betaalbare kavels en huizen, kan onduidelijkheid over contracten snel veranderen in wantrouwen tegenover de overheid.
Suriname heeft publiek private samenwerking nodig, zeker wanneer de Staat niet alles zelf kan financieren, maar zulke samenwerking vraagt om harde spelregels, volledige dossiers, transparante aanbestedingsroutes en duidelijke contractuele verantwoordelijkheden. Een project met sociale doelstelling mag nooit afhankelijk zijn van achteraf uitleggen wat vooraf niet scherp is vastgelegd. De beste bescherming tegen politieke verdachtmaking is een administratie die zo compleet, controleerbaar en openbaar verdedigbaar is dat zelfs tegenstanders weinig ruimte vinden om het verhaal te verdraaien.
Het Pan American dossier laat zien hoe snel bestuurlijke onduidelijkheid kan uitgroeien tot een nationale kwestie. Een overeenkomst uit 2019, een betaling in latere jaren, een discussie over infrastructuur en een reeks vragen over procedures komen nu samen in het parlement. Als de commissie haar werk grondig doet, kan dit dossier meer opleveren dan schuldvragen alleen, namelijk een noodzakelijke correctie op de manier waarop Suriname publiek private woningbouwprojecten voorbereidt, documenteert en controleert.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
