De overhandiging van de Nationale Onderwijsvisie 2035 en het Onderwijs Actieplan Suriname 2026-2031 aan president Simons markeert een nieuwe fase in het streven naar verbetering van het Surinaamse onderwijs. De documenten schetsen een toekomstbeeld voor de sector, maar de grote uitdaging ligt niet in het formuleren van ambities. Die ligt in de uitvoering, de financiering en het aantoonbaar verbeteren van de dagelijkse omstandigheden op scholen. Dat het staatshoofd het onderwijs omschrijft als een sector die zich in een diep dal bevindt, onderstreept de ernst van de situatie. Tekorten aan schoolmeubilair, geschikte lokalen, personeel en leermateriaal zijn geen details die met een beleidsdocument verdwijnen. Het zijn problemen die rechtstreeks invloed hebben op de kwaliteit van het onderwijs en de kansen van duizenden leerlingen. President Simons benadrukte bij de overhandiging dat een duidelijke visie noodzakelijk is om de problemen binnen het onderwijs aan te pakken. Tegelijkertijd erkende zij dat een visie op zichzelf onvoldoende is. Het document vormt volgens haar slechts het fundament waarop oplossingen moeten worden gebouwd. Die constatering legt meteen de belangrijkste verantwoordelijkheid bij de regering. De Nationale Onderwijsvisie 2035 mag niet eindigen als een document vol beleidsvoornemens, strategische doelstellingen en goede intenties.
De samenleving heeft behoefte aan concrete verbeteringen die zichtbaar worden in klaslokalen, bij leerkrachten en in de leerprestaties van leerlingen. Minister van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur Dirk Currie heeft eveneens aangegeven dat het actieplan moet worden vertaald naar praktische maatregelen. De gefaseerde uitvoering moet ervoor zorgen dat de beschikbare middelen en capaciteit doelgericht worden ingezet. Maar fasering mag geen excuus worden voor eindeloos uitstel. Iedere fase moet duidelijke prioriteiten, verantwoordelijke instanties, realistische termijnen en controleerbare resultaten bevatten. Zonder die elementen dreigt het actieplan vooral een administratieve mijlpaal te worden, terwijl scholen blijven worstelen met problemen die al langer bekend zijn. Een van de belangrijkste aandachtspunten is de positie van leerkrachten. Simons wees erop dat hun rol bij de vernieuwing van het onderwijs centraal staat. Naast financiële waardering verdienen zij volgens de president meer erkenning voor hun deskundigheid en hun beroep. Die erkenning moet verder gaan dan publieke waardering. Leerkrachten hebben behoefte aan behoorlijke arbeidsvoorwaarden, voldoende lesmateriaal, mogelijkheden voor professionele ontwikkeling en een werkomgeving waarin zij hun werk naar behoren kunnen uitvoeren.
Ook personeelsbeleid en het behoud van gekwalificeerde onderwijsgevenden verdienen structurele aandacht. Van leerkrachten kan niet worden verwacht dat zij onder moeilijke omstandigheden voortdurend betere resultaten behalen, terwijl de noodzakelijke ondersteuning achterblijft. Onderwijshervorming die onvoldoende rekening houdt met de mensen die dagelijks voor de klas staan, loopt het risico haar eigen doelstellingen te ondermijnen. Het actieplan steunt op drie pijlers, stabiele randvoorwaarden, waaronder wetgeving, verantwoording, infrastructuur en digitalisering, een herziening van de leerinhoud en inclusief onderwijs, waarbij niemand achterblijft. Deze uitgangspunten raken belangrijke zwakke plekken binnen het onderwijssysteem. Toch zal hun waarde uiteindelijk afhangen van de concrete invulling. Digitalisering levert bijvoorbeeld weinig op wanneer scholen niet beschikken over betrouwbare voorzieningen of wanneer leerkrachten onvoldoende ondersteuning krijgen. Ook een vernieuwd curriculum heeft beperkte betekenis wanneer leerlingen niet over de noodzakelijke leermiddelen beschikken. Inclusiviteit vraagt bovendien meer dan de belofte dat iedere leerling meetelt.
Daarvoor zijn toegankelijke schoolgebouwen, voldoende begeleiding, passende leermiddelen en aandacht voor leerlingen in kwetsbare omstandigheden nodig. De regering zal moeten aantonen hoe deze uitgangspunten worden omgezet in beleid dat daadwerkelijk verschil maakt. Daarbij is transparantie onmisbaar. De samenleving moet kunnen volgen welke doelen worden nagestreefd, hoeveel middelen beschikbaar zijn, welke maatregelen worden uitgevoerd en welke resultaten worden bereikt. Periodieke openbare rapportages kunnen voorkomen dat de voortgang uitsluitend wordt beoordeeld op basis van verklaringen van beleidsmakers. Simons wil op korte termijn ook de middelbare beroepsopleidingen versterken en de aansluiting op het bedrijfsleven verbeteren, met bijzondere aandacht voor onder meer de goud en oliesector. Dat kan jongeren betere kansen bieden op werk en beroepsgerichte ontwikkeling. Toch mag de hervorming van het onderwijs niet uitsluitend worden gekoppeld aan de personeelsbehoefte van grote ondernemingen. Suriname heeft eveneens behoefte aan vakmensen in sectoren als landbouw, techniek, gezondheidszorg, onderwijs en dienstverlening. Een toekomstbestendig beroepsonderwijs moet daarom aansluiten op de bredere economische en maatschappelijke behoeften van het land.
Het bedrijfsleven kan bijdragen met stages, praktijkbegeleiding, technische kennis en investeringen in opleidingen. Die betrokkenheid ontslaat de overheid echter niet van haar verantwoordelijkheid om toegankelijk, kwalitatief en breed inzetbaar onderwijs te waarborgen. De president heeft het ontvangen document aan minister Currie overhandigd met de opdracht te beginnen met de uitvoering van de opgenomen maatregelen. Daarmee verschuift de aandacht van beleidsvorming naar bestuurlijke verantwoordelijkheid. De betrokkenheid van de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank en UNICEF bij de overhandiging onderstreept het belang van samenwerking, maar duurzame vooruitgang vereist ook nationale continuïteit, voldoende financiering en effectief toezicht. De komende jaren zullen daarom niet alleen moeten worden beoordeeld op nieuwe plannen en officiële bijeenkomsten. Doorslaggevend zijn beter uitgeruste scholen, voldoende gekwalificeerde leerkrachten, sterkere leerresultaten en gelijke kansen voor leerlingen in alle delen van Suriname. De Nationale Onderwijsvisie 2035 biedt een kader voor verandering. Of dat kader daadwerkelijk leidt tot beter onderwijs, hangt af van de bereidheid van de regering om prioriteiten vast te leggen, middelen beschikbaar te stellen en publiek verantwoording af te leggen. Voor leerlingen, ouders en leerkrachten telt uiteindelijk niet wat er op papier is beloofd, maar wat er in de klas verandert.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
