Het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur (OWC) presenteert de voorbereidingen voor het schooljaar 2026-2027 als een teken dat de regering serieus werk maakt van het onderwijs. Minister Dirk Currie bezoekt scholen, bekijkt renovatiewerkzaamheden en benadrukt dat er nieuwe lokalen worden gebouwd. Maar wie verder kijkt dan de rondleidingen en positieve woorden, ziet vooral een pijnlijke realiteit, het Surinaamse onderwijs probeert een jarenlange achterstand in onderhoud, infrastructuur en personeelsbeleid in korte tijd weg te werken. Van de ruim 150 scholen die op de renovatielijst staan, zijn slechts ongeveer 61 geselecteerd. Voor 35 scholen is inmiddels een opdracht verstrekt. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan de bouw van 100 nieuwe lokalen. Dat zijn belangrijke stappen, maar het is moeilijk om dit als een grote overwinning te presenteren zolang een aanzienlijk deel van de scholen nog steeds wacht op renovatie of verbetering. De cijfers leggen vooral open hoe groot het probleem is. Als ruim 150 scholen in aanmerking komen voor renovatie, betekent dit dat het achterstallige onderhoud geen incidenteel probleem is.
Het gaat om een structurele tekortkoming waarvoor opeenvolgende regeringen verantwoordelijk zijn. Schoolgebouwen zijn geen luxevoorzieningen. Ze vormen de basisinfrastructuur waarin kinderen dagelijks onderwijs moeten volgen en waarin leerkrachten hun werk moeten doen. Dat een minister zich verheugd toont omdat leerkrachten blij zijn met nieuwe lokalen, zegt daarom misschien meer over de ernst van de situatie dan over het succes van het beleid. Natuurlijk zijn leerkrachten blij met betere omstandigheden. Maar in een goed functionerend onderwijssysteem zou een extra lokaal geen aanleiding moeten zijn voor bijzondere tevredenheid van een bewindsman. Een veilige, ruime en goed onderhouden school zou de normale standaard moeten zijn. De regering heeft zichzelf bovendien een duidelijke deadline opgelegd, de 100 nieuwe lokalen moeten uiterlijk eind december worden opgeleverd. Dat klinkt ambitieus, maar een deadline op zichzelf is geen garantie voor kwaliteit. Suriname heeft vaker meegemaakt dat projecten feestelijk worden aangekondigd, terwijl opleveringen worden vertraagd, werkzaamheden onvoldoende worden uitgevoerd of onderhoud vervolgens opnieuw uitblijft.
Het begint daarom niet bij de eerste steen of een ministerieel werkbezoek, maar bij de vraag of de lokalen daadwerkelijk op tijd, degelijk en duurzaam worden opgeleverd. Ook de geruststellende oproep dat alle scholen, inclusief die in het binnenland, op tijd kunnen beginnen, verdient een kritische blik. Het feit dat er momenteel geen betalingsachterstanden zijn bij vlieg, bus en bootvervoerders is positief. Maar structureel onderwijsbeleid mag niet afhankelijk blijven van de vraag of betalingen toevallig op tijd plaatsvinden. Vooral voor het binnenland is betrouwbaar vervoer geen gunst, maar een noodzakelijke voorwaarde om onderwijs überhaupt bereikbaar te maken. Dan is er nog het lerarentekort. Het ministerie kijkt naar digitalisering als aanvullende oplossing en wil daarmee een pilot starten in zowel het binnenland als de stad. Digitalisering kan zeker helpen, maar het mag geen goedkope vervanging worden voor voldoende bevoegde leerkrachten. Een computer kan lesmateriaal aanbieden, maar lost niet automatisch het gebrek aan persoonlijke begeleiding, pedagogische ondersteuning en directe interactie in de klas op. Het lerarentekort vraagt om structurele oplossingen, betere arbeidsvoorwaarden, professionele ontwikkeling, huisvesting waar nodig en een aantrekkelijk loopbaanperspectief. De regering neemt bovendien de opleidingskosten van toekomstige leerkrachten bij onder meer de pedagogische instituten en het IOL voor haar rekening.
Dat is een verstandige investering, maar opnieuw geldt, investeren in de instroom heeft alleen zin als afgestudeerde leerkrachten vervolgens daadwerkelijk voor het onderwijs behouden blijven. Minister Currie zegt dat ‘de lat steeds hoger’ moet worden gelegd. Dat is een mooie ambitie, maar de lat hoger leggen begint niet met slogans. Het begint met het erkennen dat het huidige niveau op veel plekken simpelweg te laag is. Een school die jarenlang onvoldoende is onderhouden, een klas die uit zijn voegen barst of een regio waar structureel te weinig leerkrachten beschikbaar zijn, is geen incident maar een beleidsprobleem. Bij de lancering van het renovatieproject werd al erkend dat de achterstand in onderhoud groot is. Daarmee is meteen duidelijk dat het huidige project niet alleen een ontwikkelingsprogramma is, maar vooral een inhaalslag. De regering moet daarom oppassen dat renovaties niet worden gebruikt als politieke etalage voor problemen die zij eerst jarenlang hebben laten voortbestaan. Het onderwijs heeft geen behoefte aan mooie beelden van ministers die bouwplaatsen bezoeken.
Het heeft behoefte aan duurzame resultaten. Lokalen moeten worden gebouwd en onderhouden. Scholen moeten worden gerenoveerd en structureel gefinancierd. Leerkrachten moeten worden opgeleid en behouden. Leerlingen moeten toegang krijgen tot onderwijs en daadwerkelijk onderwijs van kwaliteit ontvangen. De voorbereidingen voor het schooljaar 2026-2027 zijn noodzakelijk en op verschillende punten hoopgevend. Maar het zou misleidend zijn om een renovatieprogramma dat voortkomt uit een enorme onderhoudsachterstand als een uitzonderlijke prestatie te verkopen. Het is vooral een noodzakelijke correctie. De werkelijke beoordeling van minister Currie en zijn ministerie zal dan ook niet plaatsvinden tijdens een werkbezoek of bij de oplevering van een nieuw lokaal. Die beoordeling zal plaatsvinden wanneer blijkt of Suriname eindelijk in staat is om scholen structureel op orde te houden, leraren voldoende beschikbaar te hebben en ieder kind, in de stad en in het binnenland daadwerkelijk toegang te geven tot goed onderwijs. Want onderwijsbeleid wordt uiteindelijk niet afgerekend op het aantal lintjes dat wordt doorgeknipt, maar op de kwaliteit van het onderwijs dat een kind recht op heeft.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
