De regering heeft zestien mensen aangewezen om de artisanale goudsector de komende vier jaar te ordenen en te transformeren. Met de installatie van het Beleids en Managementteam Transformatie Artisanale Goudwinning wordt opnieuw een poging gedaan om grip te krijgen op een sector die al jarenlang wordt gekenmerkt door illegaliteit, milieuschade, gebrekkige controle en een beperkte bijdrage aan de staatskas. De teams zijn per 1 september 2026 ingesteld. Het Beleids en Managementteam moet de komende jaren beleid voorbereiden, regelgeving evalueren en de uitvoering daarvan organiseren. Dat klinkt als een noodzakelijke stap. In de praktijk ligt de lat echter aanzienlijk hoger. De problemen in de goudsector zijn immers niet nieuw en zijn evenmin veroorzaakt door een gebrek aan beleidsdocumenten of commissies. Het grootste probleem is al jaren de gebrekkige handhaving. Het elf leden tellende Beleidsteam staat onder voorzitterschap van Egmond Letterboom, vertegenwoordiger van het Kabinet van de President. Het team krijgt onder meer de opdracht de president gevraagd en ongevraagd te adviseren over de artisanale goudsector en de bestaande wet en regelgeving tegen het licht te houden. Waar nodig moeten voorstellen voor aanpassing worden gedaan.
Daarmee wordt opnieuw vastgesteld wat al geruime tijd bekend is, het huidige systeem functioneert onvoldoende. Wet en regelgeving sluiten niet altijd op elkaar aan, controlemechanismen schieten tekort en de overheid heeft onvoldoende grip op wat zich in de goudvelden afspeelt. Het voornemen om knelpunten, tekortkomingen en tegenstrijdigheden in kaart te brengen is daarom logisch, maar mag niet eindigen in een zoveelste rapport dat vervolgens in een la verdwijnt. Letterboom erkent dat de situatie moet veranderen. Hij wijst op de grote uitdagingen in het binnenland en de problemen waarmee de sector wordt geconfronteerd. Die constatering is nauwelijks verrassend. De goudsector is al jarenlang een dossier waarin politieke intenties en feitelijke uitvoering ver uit elkaar liggen. Een van de belangrijkste voornemens is de voorbereiding van de wettelijke en beleidsmatige stappen richting de instelling van een nationale goudautoriteit. Daarmee moet mogelijk een einde komen aan de versnippering van verantwoordelijkheden en het gebrek aan centrale regie. Maar ook een nieuwe autoriteit is geen garantie voor verbetering. Zonder voldoende financiële middelen, deskundigheid, transparantie en vooral politieke onafhankelijkheid dreigt een goudautoriteit slechts een nieuwe bestuurslaag te worden bovenop een systeem dat nu al onvoldoende functioneert.
Naast het Beleidsteam is een vijf leden tellend Managementteam ingesteld onder voorzitterschap van Benjamin Hoever. Dit team moet de beleidskaders en richtlijnen van het Beleidsteam operationeel uitvoeren. Daarmee wordt de cruciale test van dit nieuwe systeem zichtbaar, beleid maken is één ding, ervoor zorgen dat het beleid daadwerkelijk wordt nageleefd in moeilijk bereikbare gebieden is iets heel anders. De problemen zijn aanzienlijk. Het gebruik van kwik vormt een ernstige bedreiging voor mens en milieu. Rivieren en ecosystemen worden aangetast, terwijl de gevolgen van vervuiling niet stoppen zodra een goudwinningsgebied wordt verlaten. Ook de economische kant van de sector blijft problematisch. Hoewel jaarlijks grote hoeveelheden goud uit Suriname worden gewonnen, slaagt de staat er onvoldoende in om een evenredig deel van de economische waarde naar de samenleving terug te laten vloeien. Dat de teams zich de komende periode in het veld willen oriënteren, is daarom van groot belang. Besluitvorming vanuit Paramaribo kan nooit voldoende zijn om de werkelijkheid in de goudgebieden te begrijpen. De praktijk wordt bepaald door concessies, goudzoekers, ondernemers, lokale gemeenschappen, controleurs en informele economische structuren die elkaar voortdurend beïnvloeden.
Een veldbezoek mag echter niet verworden tot een symbolische exercitie. De teams zullen niet alleen moeten kijken naar wat er gebeurt, maar ook moeten vaststellen wie verantwoordelijk is, waar controle faalt en waarom bestaande regels niet worden nageleefd. Zonder harde conclusies en concrete maatregelen blijft de veldoriëntatie meer dan een bestuurlijke rondrit. De instelling van de twee teams biedt een kans om eindelijk structurele veranderingen door te voeren. Maar vier jaar is lang genoeg om resultaten te verwachten en kort genoeg om excuses niet eindeloos te laten voortduren. De regering heeft met deze installatie verantwoordelijkheid geconcentreerd bij een nieuwe structuur. Daarmee ontstaat ook een duidelijke verplichting, de artisanale goudsector moet niet opnieuw worden beheerd op papier, maar daadwerkelijk worden gereguleerd in het veld. De geloofwaardigheid van dit traject zal uiteindelijk niet worden bepaald door het aantal vergaderingen, resoluties of beleidsnota’s. Zij zal worden bepaald door schonere rivieren, minder kwikgebruik, betere controle, meer naleving van de wet en een aantoonbaar groter staatsaandeel in de opbrengsten van de goudsector. De goudsector heeft geen gebrek aan plannen. Wat ontbreekt, is aantoonbare en consequente uitvoering. Precies daar ligt de echte opdracht van de nieuwe teams.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
