Met een directe aanval op de oude machtsverhoudingen heeft premier Narendra Modi de BRICS-top in New Delhi geopend als meer dan een diplomatiek ritueel. Zijn boodschap was dat landen uit het mondiale zuiden wel vooraan staan wanneer oorlogen, klimaatcrises en economische schokken toeslaan, maar achteraan worden geplaatst wanneer besluiten worden genomen. BRICS moet volgens hem daarom ophouden met slechts reageren op regels van anderen en zelf een machtsfactor worden die regels mede vormgeeft.
De hervorming van de Veiligheidsraad staat daarbij centraal, omdat die instelling nog steeds de verhoudingen van een wereld uit 1945 weerspiegelt. Modi wil dat onderhandelingen over uitbreiding niet eindeloos blijven draaien in diplomatieke cirkels, maar worden gekoppeld aan een duidelijke termijn en concrete uitkomsten. India, Brazilië, Afrikaanse landen en andere opkomende machten eisen al jaren een groter gewicht in een orgaan dat over oorlog, sancties en internationale veiligheid beslist.
Zijn hervormingsroute rust op drie woorden die eenvoudig klinken maar diep in de bestaande wereldorde snijden. Vertegenwoordiging moet beter aansluiten bij de huidige economische en demografische werkelijkheid, internationale instellingen moeten sneller reageren op crises en ontwikkelingslanden moeten deelnemen aan het schrijven van de regels voor de toekomst. Daarmee richt Modi zijn pijlen niet alleen op de Veiligheidsraad, maar ook op financiële instellingen waarvan stemrechten en leidinggevende posities nog altijd scheef zijn verdeeld.
De timing is niet toevallig, want oorlogen, blokkades, sancties en verstoorde handelsroutes hebben de kwetsbaarheid van de wereldeconomie opnieuw blootgelegd. De top vond plaats terwijl conflicten in West Azië en Oekraïne doorwerken in energieprijzen, voedselketens en de financiële ruimte van landen die zelf nauwelijks invloed hebben op de besluiten van grootmachten. In die onrust presenteert BRICS zich als een alternatief overlegplatform dat de stem van opkomende economieën zwaarder wil laten wegen.
De gezamenlijke verklaring van de leiders laat zien dat een akkoord binnen het uitgebreide blok mogelijk blijft, zelfs wanneer de belangen ver uiteenlopen. Lidstaten riepen op tot maximale terughoudendheid in het Midden Oosten, benadrukten diplomatie als weg uit conflicten en uitten zorgen over eenzijdige handelsbelemmeringen en sancties. De formulering bleef bewust algemeen, omdat landen als Iran en de Verenigde Arabische Emiraten elkaar binnen hetzelfde verband niet op elk veiligheidsdossier kunnen vinden.
Modi probeerde de top tegelijk te vullen met praktische samenwerking op gebieden die minder afhankelijk zijn van grote geopolitieke woorden. India schoof een netwerk voor noodhulp aan zeevarenden naar voren en kondigde initiatieven aan rond infectieziekten, veerkrachtige logistiek, startende ondernemingen, digitale landbouw en energieopslag. De bedoeling is duidelijk, want BRICS moet aantonen dat het niet alleen een podium voor kritiek op het Westen is maar ook een fabriek voor uitvoerbare oplossingen.
De belofte blijft echter kwetsbaar door de grote verschillen binnen het gezelschap, omdat China en India economische rivalen zijn, Rusland is verwikkeld in een langdurige oorlog, Iran en de Emiraten staan op gespannen voet en kleinere leden hebben uiteenlopende afhankelijkheden van Washington, Beijing en regionale machtsblokken. Een grotere groep levert meer gewicht op, maar maakt gezamenlijke uitvoering ook trager en ingewikkelder.
Suriname kan zich in deze verschuiving niet beperken tot applaudisseren voor een rechtvaardiger wereldorde, want invloed ontstaat pas wanneer een land met deskundige diplomatie, sterke instituties en concrete voorstellen aan tafel verschijnt. Kennis over internationale financiering, voedselzekerheid, digitale systemen en klimaatadaptatie bepaalt of kleine staten een eigen agenda kunnen verdedigen of slechts toeschouwer blijven. Regionale samenwerking via Caricom en bredere contacten met opkomende economieën kunnen daarbij meer opleveren dan afhankelijkheid van één machtscentrum.
Modi heeft BRICS daarmee voor een ongemakkelijke test geplaatst, want het blok kan uitgroeien tot een geloofwaardig kanaal voor betere vertegenwoordiging en nieuwe samenwerking, maar dan moeten verklaringen worden gevolgd door hervormingsvoorstellen, financiering en afdwingbare uitvoering. De wereldorde verandert niet door het woord multipolariteit te herhalen, maar door landen die lang aan de zijlijn stonden werkelijk mee te laten beslissen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
