Minister André Misiekaba van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid heeft voorafgaand aan de vergadering van de Raad van Ministers toelichting gegeven op verschillende ontwikkelingen binnen de gezondheidszorg. Zijn uiteenzetting over de opleiding van verpleegkundigen, de terugkeer van naar Nederland vertrokken zorgpersoneel en het conflict tussen het Diakonessenhuis en het Staatsziekenfonds (SZF) legt echter een aantal structurele problemen bloot waarvoor de regering nog geen overtuigende oplossing heeft gepresenteerd. Terwijl Suriname wacht op de terugkeer van verpleegkundigen die naar Nederland zijn vertrokken, blijft de overheid investeren in de opleiding van nieuwe verpleegkundigen in verschillende districten. Het streven is om zoveel mogelijk nieuwe krachten op te leiden en hen maandelijks tussen de 700 en 1.000 Amerikaanse dollar te betalen. Volgens Misiekaba moet op termijn een verdere salarisverhoging mogelijk worden, afhankelijk van de inkomsten uit de toekomstige olie en gasindustrie. Hoewel het opleiden van nieuw zorgpersoneel noodzakelijk is, blijft de vraag of deze aanpak voldoende is om de huidige tekorten binnen de gezondheidszorg op korte termijn op te vangen. Nieuwe verpleegkundigen opleiden kost tijd, terwijl ziekenhuizen en andere zorginstellingen dagelijks afhankelijk zijn van voldoende gekwalificeerd personeel.
De regering lijkt daarmee vooral te investeren in een oplossing voor de toekomst, zonder duidelijk te maken hoe de acute personeelsproblemen vandaag worden aangepakt. Ook de afhankelijkheid van toekomstige olie en gasinkomsten voor betere salarissen roept vragen op. De gezondheidszorg kan moeilijk structureel worden verbeterd op basis van inkomsten die nog niet volledig beschikbaar zijn. Een duurzaam personeelsbeleid vereist concrete financiële garanties, aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden en voldoende perspectief voor zorgverleners, ongeacht de ontwikkelingen in de olie en gasindustrie. De minister heeft eveneens aangegeven dat de overheid niet kan voldoen aan het verzoek van de groep verpleegkundigen om hun terugreis vanuit Nederland naar Suriname te helpen financieren. Wel wordt gezocht naar mogelijkheden om via donororganisaties ondersteuning te verkrijgen. Deze houding maakt duidelijk dat de terugkeer van Surinaamse verpleegkundigen niet alleen afhankelijk is van hun bereidheid om opnieuw in eigen land te werken, maar ook van de financiële mogelijkheden van de overheid. Het ontbreken van middelen om de terugreis te bekostigen onderstreept de beperkte ruimte waarbinnen het ministerie opereert.
Tegelijkertijd blijft onduidelijk welke concrete afspraken met de verpleegkundigen zijn gemaakt en onder welke voorwaarden zij daadwerkelijk opnieuw in Suriname aan de slag kunnen. Zonder duidelijk perspectief op salaris, werkomstandigheden en professionele ontwikkeling bestaat het risico dat terugkeer slechts een voornemen blijft.
De situatie bij het Diakonessenhuis vormt een ander zorgwekkend dossier. Misiekaba heeft onderzoek laten uitvoeren naar de maandelijkse uitbetaling van SRD 300.000 per chirurg verbonden aan de instelling. Volgens de minister had de vorige regering een overeenkomst gesloten met drie chirurgen, waarbij ieder maandelijks dit bedrag vooruitbetaald kreeg. In de overeenkomst zou echter niet duidelijk zijn vastgelegd waarvoor deze betalingen precies moesten dienen. Het SZF weigert daarom de bedragen uit te betalen. De minister stelde voor om voorlopig SRD 200.000 per specialist te betalen en vervolgens te beoordelen welke medische verrichtingen daadwerkelijk zijn geleverd. Misiekaba benadrukte daarbij dat het mogelijk is dat een specialist op basis van zijn prestaties uiteindelijk zelfs meer dan SRD 300.000 zou moeten ontvangen. Het voorstel werd echter niet door de betrokken medici aanvaard. De kwestie legt een fundamenteel probleem bloot, onduidelijke contractuele afspraken, financiële geschillen en gebrekkige afstemming tussen zorginstellingen en het SZF kunnen rechtstreeks gevolgen hebben voor de patiëntenzorg.
Dat dergelijke overeenkomsten onvoldoende duidelijkheid bieden over prestaties en betalingsvoorwaarden, is moeilijk te rijmen met de noodzaak van transparant en verantwoord beheer van publieke zorgmiddelen. De leiding van het Diakonessenhuis heeft inmiddels via een persbericht bekendgemaakt dat specialisten de dienstverlening aan SZF patiënten staken vanwege het geschil met het ziekenfonds. Daarmee dreigt een financieel conflict opnieuw uit te monden in een beperking van de toegang tot medische zorg. De samenleving mag niet worden geconfronteerd met de gevolgen van onduidelijke overeenkomsten en onderhandelingen die vastlopen. Zowel de regering, het SZF als de betrokken medici dragen verantwoordelijkheid om het conflict op te lossen en de dienstverlening te herstellen. Misiekaba’s toelichting maakt duidelijk dat er binnen de gezondheidszorg meerdere dossiers tegelijk spelen, maar vooral dat structurele oplossingen nog uitblijven. Nieuwe verpleegkundigen opleiden is noodzakelijk, terugkeer van zorgpersoneel ondersteunen is belangrijk en financiële afspraken met specialisten moeten worden verduidelijkt. Uiteindelijk zal het succes van het gezondheidsbeleid niet worden afgemeten aan verklaringen of voornemens, maar aan de daadwerkelijke beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van zorg voor de Surinaamse bevolking.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
