Minister Diana Pokie van Sociale Zaken en Volkshuisvesting (Sozavo) slaat alarm over de aanhoudende traagheid van politieonderzoeken naar vermoedelijke fraude en structurele misstanden binnen haar ministerie. Volgens de minister is de situatie inmiddels zo ernstig dat 27 officiële aangiftes zijn gedaan. Deze hebben betrekking op uiteenlopende vermoedelijke onregelmatigheden die in de afgelopen jaren zouden hebben plaatsgevonden. De eerste signalen hiervan waren mede aanleiding voor de ontheffing van de toenmalige directeur, terwijl ook een reeks opmerkelijke bevorderingen vlak voor de machtswisseling kritisch onder de loep wordt genomen.
Pokie benadrukt dat het wachten op de uitkomsten van deze onderzoeken het ministerie niet mag verlammen. Ondanks de frustratie over de langzame voortgang, vindt zij dat Sozavo de verantwoordelijkheid heeft om intussen door te werken aan het herstellen van vertrouwen, transparantie en professionaliteit. Wij kunnen niet blijven zitten totdat de politie klaar is. Het ministerie moet functioneren, en we moeten onze organisatie intussen versterken.
In gesprek met Ko’W’ Checking, welke koers het ministerie wil opgaan, binnen Sozavo is inmiddels een breed traject gestart om de interne organisatie door te lichten en opnieuw op te bouwen. Volgens Pokie hebben jarenlang bestaande heilige huisjes binnen het departement informele machtsstructuren die moeilijk te doorbreken waren geleid tot een situatie waarin waarschuwingen werden genegeerd en controlemechanismen weinig effect hadden. Dat zorgde ervoor dat vermoedelijke misstanden konden groeien zonder dat tijdig werd ingegrepen. Om die verstoorde cultuur te doorbreken, heeft Sozavo de Centrale Landsaccountantsdienst (CLAD) ingeschakeld. Deze instantie moet helpen om het interne toezicht structureel te versterken en te voorkomen dat dezelfde fouten opnieuw gemaakt worden. Het departement zet daarnaast stappen om processen te standaardiseren, te professionaliseren en te beveiligen tegen belangenverstrengeling.
Nu pas is er beleid, die onderstreept dat er jarenlang nauwelijks structurele richtlijnen werden nageleefd. We hebben interne sollicitatieprocedures uitgezet, zodat functies transparant worden ingevuld. Ook hebben we versterking aangevraagd voor de afdeling Interne Controle, omdat die cruciaal is voor het waarborgen van goed bestuur. Het inzetten op beter intern toezicht gaat verder dan alleen personele versterking. Binnen Sozavo wordt gewerkt aan het volledig herinrichten van de checks and balances, zodat elke afdeling correcties en signalen kan doorgeven zonder interne tegenwerking. De minister vindt het onacceptabel dat het systeem in het verleden zo verzwakt was dat vermoedelijke misstanden weinig weerstand ontmoetten. Nu worden processen opnieuw geëvalueerd en waar nodig herschreven. Dit moet ervoor zorgen dat dossiers beter worden bijgehouden, uitbetalingen transparant worden verantwoord en beleidsbesluiten niet langer afhankelijk zijn van informele afspraken of persoonlijke connecties.
Hoewel de lopende politieonderzoeken essentieel zijn, wil Pokie voorkomen dat de toekomst van het ministerie volledig afhankelijk wordt van strafrechtelijke trajecten, die nu al maanden aanslepen. Ze benadrukt dat burgers mogen verwachten dat het ministerie betrouwbaar, rechtvaardig en consistent werkt, ook terwijl externe instanties nog onderzoek doen. Door nu te investeren in interne hervormingen, wil Sozavo een fundament leggen dat toekomstige misstanden voorkomt, ongeacht politieke wind of personele wisselingen. Het doel is om de sociale zekerheid van burgers vaak de meest kwetsbaren in de samenleving te beschermen tegen bestuurlijke fouten of corruptie.
