De beslissing van president Jennifer Simons om voorlopig geen nieuwe mijnbouwconcessies uit te geven, te verlengen of over te schrijven, is meer dan een administratieve maatregel. Het is een noodzakelijke pas op de plaats in een sector waarin economische belangen jarenlang zwaarder lijken te hebben gewogen dan ordening, milieubescherming en de rechten van gemeenschappen. De regering heeft aangekondigd eerst orde op zaken te willen stellen. Dat is geen luxe, maar bittere noodzaak. De tijdelijke stop betekent nadrukkelijk niet dat de mijnbouw wordt stilgelegd. Maar juist daarin zit de kern van het probleem. Suriname kan het zich niet langer veroorloven om concessies als vanzelfsprekend te blijven behandelen alsof grond, bos, rivieren en leefgebieden onbeperkte economische voorraad zijn. Iedere nieuwe concessie zonder een sluitend systeem van controle, toezicht en bescherming kan de problemen van morgen alleen maar groter maken.
De regering zegt momenteel te werken aan betere bescherming van de woon en leefgebieden van inheemse en tribale gemeenschappen. Ook andere bosgebieden moeten beter worden beschermd. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar de werkelijkheid is dat Suriname jarenlang heeft geworsteld met een mijnbouwsector waarin illegale activiteiten, gebrekkig toezicht en aantasting van natuurgebieden hardnekkige problemen zijn gebleven. De president heeft eerder zelf gewezen op tekortkomingen en behoorlijke gaten in de natuurbescherming. Daarmee wordt de tijdelijke stop een belangrijke test voor deze regering. Het is gemakkelijk om een concessiestop af te kondigen. Het echte werk begint daarna. Er moet worden geïnventariseerd welke concessies bestaan, wie de rechthebbenden zijn, waar de grenzen liggen, welke activiteiten plaatsvinden en of vergunninghouders zich daadwerkelijk aan de voorwaarden houden. Zolang die basisinformatie niet betrouwbaar en controleerbaar is, blijft iedere discussie over verdere uitgifte een gevaarlijke gok.
Ook de aandacht voor het gebruik van chemicaliën bij de goudwinning verdient een veel hardere aanpak. Goudwinning mag geen vrijbrief zijn om rivieren, bodem en ecosystemen te vergiftigen. Economische opbrengsten zijn tijdelijk, beschadigde ecosystemen kunnen generaties lang gevolgen ondervinden. Als de staat niet weet welke chemicaliën worden gebruikt, door wie, waar en onder welke voorwaarden, dan is het ronduit onverantwoord om ondertussen nieuwe rechten op grondstoffen uit te delen. Dezelfde scherpte is nodig bij de bescherming van inheemse en tribale gemeenschappen. Hun woon en leefgebieden mogen niet pas worden beschermd nadat concessies zijn uitgegeven en conflicten zijn ontstaan. Bescherming hoort vooraf in het systeem te zitten. Niet achteraf als reparatie van beleid dat al fout is gegaan. De regering heeft hiermee dus een duidelijke keuze gemaakt, eerst inventariseren, dan reguleren, daarna pas eventueel uitbreiden. Dat is verstandiger dan de oude reflex waarbij economische activiteit voorrang krijgt en controle achteraf moet worden geregeld.
Maar de samenleving mag ook kritisch blijven. Een tijdelijke stop heeft alleen waarde als die daadwerkelijk wordt gebruikt om structurele problemen op te lossen. Als de pauze slechts een administratieve tussenfase wordt waarna dezelfde gebrekkige systemen opnieuw worden gebruikt, heeft Suriname niets geleerd. De oproep moet daarom hard en eenvoudig zijn, geen nieuwe concessies zonder duidelijke regels, volledige transparantie, effectieve controle en aantoonbare bescherming van mens en natuur. Suriname beschikt over enorme natuurlijke rijkdommen. Maar rijkdom die zonder orde wordt geëxploiteerd, kan uiteindelijk veranderen in armoede, milieuschade en maatschappelijke conflicten. De beslissing van Simons biedt de regering een kans om het roer daadwerkelijk om te gooien. Die kans mag niet worden verspild. De mijnbouw hoeft niet te verdwijnen. Wat wel moet verdwijnen, is het idee dat Suriname zijn bodem en bossen kan blijven uitgeven zonder eerst precies te weten wat het land daarmee weggeeft.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
