Per 1 juni 2026 zijn de prijzen van verschillende soorten kookgas opnieuw verhoogd. Volgens N.V. EnergieBedrijven Suriname (EBS) gaat het om een reguliere kwartaalaanpassing die voortvloeit uit het transitiebeleid dat de regering reeds in augustus 2023 heeft vastgelegd. Op papier betreft het een technische uitvoering van een eerder genomen beleidsbeslissing. In de praktijk betekent het echter opnieuw een hogere rekening voor duizenden huishoudens die al geruime tijd worstelen met stijgende kosten voor levensonderhoud. EBS verwijst naar de ministeriële beschikking van 31 augustus 2023, waarin werd bepaald dat de historische subsidie op kookgas gefaseerd zou worden afgebouwd. Het uiteindelijke doel is dat de tarieven de werkelijke marktprijs weerspiegelen, zodat de overheid minder subsidie hoeft te verstrekken en de continuïteit van de gasvoorziening gegarandeerd kan blijven. Hoewel dit vanuit financieel en economisch oogpunt begrijpelijk kan zijn, wordt de maatschappelijke keerzijde van deze maatregel steeds zichtbaarder. De vraag die steeds nadrukkelijker opkomt, is of de regering voldoende rekening houdt met de draagkracht van burgers die al jaren geconfronteerd worden met een opeenstapeling van prijsverhogingen.
Met de nieuwe aanpassing stijgt de prijs van de veelgebruikte 28 lbs-gasfles met SRD 31,50. Ook gebruikers van composietgasflessen worden getroffen. De prijzen van de 10 kg-, 14 kg- en 22 kg-composietflessen zijn respectievelijk verhoogd met SRD 15,75, SRD 31,50 en SRD 31,50. Voor de overheid en beleidsmakers lijken deze bedragen mogelijk beperkt. Voor veel gezinnen die maandelijks moeten schipperen tussen voedsel, nutsvoorzieningen, transport en onderwijsuitgaven, telt echter iedere verhoging. Juist omdat kookgas een basisbehoefte is en geen luxeproduct, kunnen consumenten nauwelijks uitwijken naar goedkopere alternatieven. De verhogingen komen bovendien op een moment waarop veel huishoudens nog steeds de gevolgen voelen van eerdere aanpassingen van tarieven voor elektriciteit, water, brandstof en andere essentiële goederen en diensten. Hierdoor ontstaat het gevoel dat de burger voortdurend wordt gevraagd offers te brengen, terwijl zichtbare verlichting uitblijft. Wat in de communicatie rond de prijsverhogingen opvalt, is dat er veel wordt gesproken over marktconforme tarieven, kostendekkendheid en duurzaamheid van de voorziening. Veel minder aandacht gaat uit naar de sociale gevolgen van deze beleidskeuzes.
De afbouw van subsidies wordt door internationale financiële instellingen en economische deskundigen vaak gezien als noodzakelijk om overheidsfinanciën gezonder te maken. Maar succesvolle hervormingen gaan doorgaans gepaard met sociale beschermingsmaatregelen voor de meest kwetsbare groepen. Tot nu toe is het niet duidelijk welke specifieke maatregelen worden ingezet om huishoudens met lage inkomens te beschermen tegen de voortdurende stijging van de kosten van basisvoorzieningen. Volgens EBS hebben de 20 lbs-, 40 lbs- en 100 lbs-gasflessen inmiddels hun eindtarief bereikt. Voor deze categorieën worden voorlopig geen verdere prijsverhogingen doorgevoerd. De 100 lbs-fles heeft met de verhoging van SRD 9,93 per 1 juni eveneens het eindtarief bereikt. Voor de 28 lbs-gasfles en bepaalde composietflessen is het traject echter nog niet afgerond. De 28 lbs-fles krijgt per 1 september 2026 nog een laatste prijsaanpassing van SRD 30,45. Ook voor de 14 kg-composietfles volgt nog een laatste verhoging voordat het eindtarief wordt bereikt.
Dat betekent dat consumenten zich moeten voorbereiden, opnieuw hogere uitgaven in de komende maanden. EBS benadrukt dat de prijsaanpassingen niet door het bedrijf zelf worden vastgesteld. De tarieven worden bepaald door de ministeries van Natuurlijke Hulpbronnen (NH) en Economische Zaken, Ondernemerschap en Technologische Innovatie (EZOTI), terwijl toezicht wordt gehouden door de afdeling Prijscontrole. Maar goed bestuur vraagt meer dan alleen financiële discipline. Het vereist ook dat hervormingen worden uitgevoerd op een manier die sociaal rechtvaardig is en rekening houdt met de draagkracht van de bevolking. De verhoging van de kookgasprijzen laat opnieuw zien hoe moeilijk die balans in Suriname wordt gevonden. Terwijl de overheid spreekt over noodzakelijke transitie en marktconforme tarieven, vragen burgers zich af wanneer zij eindelijk de voordelen van die hervormingen zullen merken. Voor veel huishoudens voelt de overgang naar kostendekkende tarieven inmiddels niet als een economische hervorming, maar als de zoveelste aanslag op een koopkracht die al jarenlang onder druk staat.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
