Met de olie miljarden op de achtergrond en een voedselimportrekening die nog altijd zwaar op de economie drukt, probeert Guyana zijn landbouwsector om te vormen van een traditioneel productieveld naar een strategische pijler van de niet olie economie. De recente landbouwbezoeken in regio’s vijf, zes, acht en negen moeten daarom niet worden gelezen als gewone zichtbaarheid van bestuurders in het veld, maar als onderdeel van een veel grotere hertekening van het nationale ontwikkelingsmodel. Achter de bezoeken schuilt een duidelijke boodschap, namelijk dat Guyana de jaren vóór 2030 wil gebruiken om landbouw, agro verwerking, infrastructuur en voedselzekerheid structureel op te schalen voordat de oliecyclus zijn volle volwassenheid bereikt.
De kern van deze omslag is dat landbouw niet langer alleen draait om meer hectares, meer rijst of meer productie binnen oude patronen. Het beleid beweegt richting verbreding van het productiesysteem, met proefprojecten rond bieten en uien, grotere schaal bij maïs en soja, modernisering van pluimvee, uitbreiding van aquacultuur en nieuwe kansen in hoogwaardige gewassen. Daardoor ontstaat een landbouwagenda die niet alleen meer voedsel moet opleveren, maar ook nieuwe waardeketens, binnenlandse verwerking, rurale inkomens en een sterker aandeel van landbouw in het bruto binnenlands product.
De begrotingscijfers laten zien dat deze koers niet alleen in beleidswoorden bestaat, omdat Guyana’s begroting voor 2026 1,558 biljoen Guyanese dollar bedraagt, terwijl voor landbouw 113,2 miljard Guyanese dollar is uitgetrokken, met een bijzonder zwaar accent op drainage en irrigatie. Alleen al die nadruk op waterbeheer laat zien dat de staat begrijpt dat landbouwontwikkeling in een laaggelegen en klimaatgevoelig land niet begint bij mooie productiedoelen, maar bij kanalen, pompen, sluizen, wegen, opslag en bescherming tegen overstroming en droogte.
De strategische inzet wordt nog duidelijker wanneer men kijkt naar het beschikbare land. Guyana beschikt over ongeveer 1,04 miljoen acres landbouwgrond, waarvan naar schatting slechts een derde actief wordt benut. Het plan om tegen 2030 nog eens 100.000 acres nieuw bouwland te ontwikkelen, zou de benutting van het beschikbare areaal aanzienlijk verhogen, maar zelfs dan blijft een groot deel van het landbouwpotentieel nog onontgonnen.
Daarmee probeert Guyana meer te doen dan een paar nieuwe percelen openen. Het land wil zijn productieve grens verleggen, zodat hogere landbouwoutput kan leiden tot meer opslag, meer bundeling van productie, meer agro verwerking en uiteindelijk minder importafhankelijkheid. De logica is helder, want wie meer produceert zonder verwerking blijft kwetsbaar, maar wie productie koppelt aan verwerking, logistiek en afzetmarkten, bouwt een economie die meer waarde in eigen land vasthoudt.
Ook fiscaal probeert de regering de sector aantrekkelijker te maken voor investeerders en ondernemers. De aangekondigde afschaffing van vennootschapsbelasting voor landbouw en agro verwerkingsbedrijven moet de kasstromen verbeteren, herinvestering stimuleren en projecten bankabeler maken. Dat is geen kleine maatregel, omdat nieuwe subsectoren en verwerkers vaak juist vastlopen op lange terugverdientijden, hoge aanloopkosten en beperkte toegang tot groeikapitaal.
Toch ligt hier meteen de grootste kwetsbaarheid van de Guyanese aanpak, want Publieke investeringen in infrastructuur garanderen nog geen productieresultaten wanneer boeren, jongeren, kleine ondernemers, aquacultuurbedrijven, pluimveehouders en agro verwerkers onvoldoende toegang hebben tot passend kapitaal. Zonder long-term financiering, risicodeling, technische begeleiding en markttoegang kan de staat wel kansen creëren op papier, maar blijven lokale producenten te klein om die kansen werkelijk te benutten.
De vraagzijde maakt de opgave nog urgenter, omdat stijgende inkomens in Guyana ook de binnenlandse vraag naar voedsel, verwerkte producten, horeca bevoorrading en hoogwaardige landbouwproducten vergroten. Als die koopkracht vooral wordt beantwoord met import, lekt een deel van de oliegedreven welvaart opnieuw naar het buitenland. Als lokale boeren en verwerkers die vraag kunnen invullen, verandert landbouw van een sociale sector in een economische verdedigingslinie tegen handelslekkage.
Daarom is de landbouwagenda veel groter dan voedsel alleen, zij raakt aan werkgelegenheid, plattelandsinkomen, prijsstabiliteit, handelsbalans, nationale concurrentiekracht en de vraag hoe een olieproducerend land voorkomt dat zijn niet olie economie achterblijft. Olie kan de begroting vullen, maar olie bouwt niet automatisch boerderijen, verwerkingsbedrijven, logistieke ketens en jongerenondernemingen die op lange termijn werk en waarde creëren.
Suriname kan deze ontwikkeling in Guyana niet los bekijken van zijn eigen toekomst, omdat ook hier olie inkomsten straks de verleiding kunnen oproepen om import eenvoudiger te maken in plaats van productie sterker te bouwen. Een verstandige koers vraagt dat landbouw, waterbeheer, agro verwerking, ontwikkelingsfinanciering en markttoegang vroeg worden gekoppeld aan de nieuwe inkomsten die eraan komen. De echte strategische vraag is niet hoeveel geld olie oplevert, maar of dat geld wordt gebruikt om voedselzekerheid, rurale productie en binnenlandse waardeketens te versterken voordat consumptie en import de ruimte volledig opslokken.
Guyana’s landbouwverschuiving laat daardoor zien hoe belangrijk timing is in een economie die snel rijker wordt door olie. Als de regering erin slaagt infrastructuur, fiscale verlichting, markttoegang en ontwikkelingsfinanciering samen te brengen, kan landbouw na 2030 uitgroeien tot een van de stevigste pijlers van de niet olie economie. Als dat niet lukt, blijft het land achter met dure infrastructuur, hoge verwachtingen en een gemiste kans om tijdelijke olie ruimte om te zetten in blijvende productieve capaciteit.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
