Met de goedkeuring van een formele aanvraag om lid te worden van BRICS heeft het kabinet van president John Dramani Mahama een duidelijke geopolitieke koerswijziging ingezet, waarmee Ghana zijn economische toekomst niet langer hoofdzakelijk wil verbinden aan traditionele westerse geldschieters, maar nadrukkelijk ruimte zoekt binnen het groeiende netwerk van opkomende economieën en landen uit het mondiale Zuiden.
Minister van Buitenlandse Zaken Samuel Okudzeto Ablakwa maakte het besluit bekend tijdens het bezoek van zijn Indiase ambtgenoot Subrahmanyam Jaishankar aan Accra. De timing was diplomatiek zorgvuldig gekozen, omdat India niet alleen tot de oprichters van BRICS behoort, maar ook een van Ghana’s oudste en belangrijkste partners in Afrika is. Ghana heeft New Delhi daarom formeel om steun gevraagd bij het toetredingsproces. Ghana News Agency
India reageerde welwillend, maar Jaishankar voorkwam dat zijn steun werd uitgelegd als een garantie op lidmaatschap. Hij benadrukte dat Ghana’s ambities op begrip kunnen rekenen, maar dat iedere uitbreiding gezamenlijk door de BRICS landen moet worden beoordeeld. Accra heeft met het kabinetsbesluit dus nog geen toegangsbewijs ontvangen, maar uitsluitend toestemming gekregen om de diplomatieke strijd om toetreding te beginnen.
Die terughoudendheid onderstreept dat BRICS geen organisatie is waarin één macht zelfstandig nieuwe leden kan binnenbrengen. Ghana zal verschillende regeringen moeten overtuigen en duidelijk moeten maken welke economische, politieke en strategische waarde het land aan het samenwerkingsverband kan toevoegen. De reputatie van Ghana als relatief stabiele democratie, toegangspoort tot West Afrika en vestigingsplaats van het secretariaat van de Afrikaanse Continentale Vrijhandelszone kan daarbij zwaar wegen.
Ablakwa presenteert de aanvraag als onderdeel van een bredere overgang van economische stabilisatie naar structurele groei. De regering wil meer investeringen aantrekken, werkgelegenheid scheppen, de industrialisatie versnellen en voorkomen dat Ghana zijn natuurlijke rijkdommen hoofdzakelijk als onbewerkte grondstoffen blijft uitvoeren. BRICS moet volgens die visie niet alleen nieuwe financieringsmogelijkheden bieden, maar ook meer onderhandelingsruimte tegenover bestaande internationale instellingen.
Ghana neemt daarbij geen afscheid van het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldbank of zijn traditionele ontwikkelingspartners. Het land kiest voor spreiding en probeert bewust te voorkomen dat zijn economische toekomst afhankelijk blijft van een beperkt aantal geldschieters, markten en beleidsvoorwaarden. Meer concurrentie tussen internationale partners kan Accra gunstigere financieringsvoorwaarden, extra investeringen en meer ruimte voor een zelfstandig industriebeleid opleveren.
De economische toenadering tot India speelt binnen die strategie een centrale rol. Ablakwa stelde dat de handel tussen beide landen is gegroeid van ongeveer 3 miljard Amerikaanse dollar in 2024 naar circa 7 miljard dollar. De historische relatie gaat terug tot de samenwerking tussen Ghana’s eerste president Kwame Nkrumah en de eerste Indiase premier Jawaharlal Nehru, die beiden een belangrijke rol speelden binnen de beweging van niet gebonden landen. Ghana News Agency
Die oude diplomatieke band wordt inmiddels omgezet in concrete projecten. India was betrokken bij onder meer het presidentiële Jubilee House, het Kofi Annan ICT Centre en de spoorverbinding tussen Tema en Mpakadan. Tijdens het bezoek van Jaishankar werden nieuwe afspraken gemaakt over landbouwonderzoek en biodiversiteit, terwijl verdere samenwerking wordt voorbereid rond gezondheidszorg, farmaceutische productie, mijnbouw, defensie, spoorwegen, digitale technologie, duurzame energie en vakopleiding. Ministry Of Foreign Affairs
Het Ghanese streven raakt daarmee aan een grotere verschuiving binnen Afrika, waar regeringen meer keuzevrijheid zoeken tussen China, India, Europa, de Verenigde Staten en de Golfstaten. BRICS wordt aantrekkelijk omdat het zich presenteert als platform voor een multipolaire wereldorde, hervorming van internationale instellingen en sterkere vertegenwoordiging van ontwikkelingslanden. Toetreding kan Ghana toegang geven tot nieuwe politieke netwerken en mogelijk ook nauwere samenwerking met de Nieuwe Ontwikkelingsbank.
Lidmaatschap vormt echter geen automatische oplossing voor schulden, werkloosheid of gebrekkige industrialisatie. Ook binnen BRICS verdedigt ieder land zijn eigen commerciële belangen en zullen investeerders rendement, garanties en politieke zekerheid verlangen. Ghana moet daarom voorkomen dat afhankelijkheid van westerse financiering simpelweg wordt ingeruild voor afhankelijkheid van nieuwe schuldeisers of buitenlandse ondernemingen die grondstoffen winnen zonder voldoende lokale waarde op te bouwen.
Een geloofwaardig toetredingsplan vereist daarom concrete doelstellingen voor lokale verwerking, technologieoverdracht, opleidingen, exportgroei en deelname van Ghanese bedrijven aan grote projecten. Zonder zulke voorwaarden kan BRICS vooral diplomatiek aanzien opleveren, terwijl de economische structuur grotendeels onveranderd blijft en goud, olie, cacao en andere grondstoffen nog steeds met beperkte binnenlandse verwerking het land verlaten.
Ook Suriname kan uit deze koers trekken dat economische onafhankelijkheid niet ontstaat door uitsluitend van partner te wisselen, maar door vooraf vast te leggen hoeveel lokale banen, kennisoverdracht, belastinginkomsten en productiecapaciteit iedere buitenlandse samenwerking moet opleveren. Toenadering tot BRICS landen kan waardevol zijn voor energie, landbouw, infrastructuur en digitale ontwikkeling, mits Paramaribo vanuit een duidelijke nationale strategie onderhandelt en niet pas voorwaarden formuleert nadat contracten al zijn gesloten.
Ghana heeft met zijn kabinetsbesluit nog geen plaats aan de BRICS tafel veroverd, maar wel laten zien dat het zijn positie tussen concurrerende machtsblokken actiever wil benutten. Het werkelijke succes zal niet worden bepaald door een nieuw internationaal etiket, maar door de vraag of Accra zijn diplomatieke opening kan omzetten in industrie, hoogwaardige banen en meer zeggenschap over de rijkdommen die al generaties uit Ghanese bodem worden gehaald.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
