De aanhoudende vertraging bij de uitbetaling van de brandstofcompensatie aan bushouders van het Nationaal Vervoer Bedrijf (NVB) legt pijnlijke tekortkomingen in de administratieve afhandeling van overheidsverplichtingen bloot. Terwijl de Bond van Bus en Boothouders in Suriname (BBBS) na drie dagen van actie duidelijkheid zocht bij het Kabinet van de President, bleef één feit overeind, de compensatie is al zes maanden uitgebleven. Een administratieve fout wordt als verklaring aangevoerd, maar voor de getroffen ondernemers neemt dat de financiële onzekerheid niet weg. De bushouders trokken naar het Kabinet van de President om hun onvrede kenbaar te maken en druk uit te oefenen op de verantwoordelijke instanties. Daar werden zij toegesproken door Sergio Akiemboto, chef staf van het kabinet. Hij verzekerde de actievoerders dat de kwestie spoedig zal worden opgelost. Die toezegging biedt perspectief, maar roept tegelijkertijd vragen op over de manier waarop de overheid haar financiële verplichtingen beheert en controleert. Een vertraging van zes maanden is immers moeilijk af te doen als een onbeduidende administratieve onvolkomenheid. Volgens informatie van het ministerie van Financiën en Planning liep de betaling vertraging op doordat documenten als gevolg van een administratieve fout moesten worden gecorrigeerd. De aangepaste stukken zijn inmiddels officieel ingediend bij de Centrale Bank van Suriname (CBvS), waar de definitieve verwerking moet plaatsvinden.
Daarmee lijkt de procedure een volgende fase te hebben bereikt. Toch is er nog geen concrete betaaldatum genoemd. Voor bushouders die al maanden op hun geld wachten, is de mededeling dat de uitbetaling niet lang meer zal duren onvoldoende om volledige zekerheid te bieden. Akiemboto gaf aan dat president Simons zich persoonlijk met de kwestie heeft beziggehouden. Dat onderstreept dat het probleem inmiddels tot het hoogste politieke niveau is doorgedrongen. Tegelijkertijd maakt die betrokkenheid de vertraging des te opmerkelijker. Wanneer een betalingskwestie persoonlijke aandacht van de president vereist voordat er beweging in komt, rijst de vraag hoe effectief de reguliere administratieve controle en verantwoordingsstructuren functioneren. Overheidsbetalingen zouden niet afhankelijk mogen zijn van politieke tussenkomst om na maanden van stilstand opnieuw op gang te komen. BBBS voorzitter Cotino Finisie maakte duidelijk dat de leden na zes maanden zonder brandstofcompensatie besloten het werk neer te leggen. Die actie is niet los te zien van de financiële druk waarmee vervoerders te maken krijgen wanneer verwachte inkomsten uitblijven. Voor ondernemers die hun diensten moeten blijven uitvoeren, kunnen betalingsachterstanden de bedrijfsvoering ernstig bemoeilijken. De gevolgen beperken zich bovendien niet noodzakelijk tot de betrokken bushouders. Wanneer vervoerders hun werkzaamheden stilleggen, ondervinden ook reizigers en andere weggebruikers daarvan de gevolgen.
Het is daarom te eenvoudig om de ontstane verkeersopstopping uitsluitend als een probleem van de actievoerders te beschouwen. Akiemboto erkende het recht van de bushouders om actie te voeren, maar wees hen ook op hun verantwoordelijkheid vanwege de verkeershinder. Hij riep op tot verdere dialoog en benadrukte dat partijen met elkaar in gesprek moeten blijven. Die oproep is op zichzelf redelijk, maar dialoog kan niet dienen als vervanging voor tijdige betaling. Van de bushouders wordt verwacht dat zij rekening houden met de samenleving, daartegenover mag worden verwacht dat de overheid haar verplichtingen nakomt en problemen niet maanden laat aanslepen. Naast de betalingsachterstand bestaat er volgens BBBS ondervoorzitter Vikash Nankoe nog een tweede probleem, de berekening van de brandstofcompensatie. De bond stelt dat het NVB een foutief rekenmodel hanteert, waardoor de brandstofprijzen volgens haar hoger lijken dan zij in werkelijkheid zijn. De organisatie verlangt daarom een correct en transparant model. Deze kritiek raakt aan een wezenlijk punt. Compensatie is pas geloofwaardig wanneer de berekeningswijze controleerbaar is en betrokken partijen kunnen nagaan hoe de uiteindelijke bedragen tot stand komen. Zonder inzicht in de gehanteerde uitgangspunten blijft ruimte bestaan voor wantrouwen en geschillen. Nankoe benadrukte overigens dat de achterstanden bij de brandstofcompensatie losstaan van de reguliere overheidssubsidies.
Volgens hem is zelfs één maand vooruitbetaald. Daarvoor sprak hij zijn waardering uit tegenover de huidige regering. Die nuancering is belangrijk, de bond stelt niet dat alle financiële afspraken met de overheid zijn mislukt, maar maakt onderscheid tussen de reguliere subsidie en de specifieke brandstofcompensatie. Juist daarom verdient de kwestie een gerichte en transparante oplossing, zonder dat verschillende betalingsstromen door elkaar worden gehaald. De toezegging van het Kabinet van de President is een stap vooruit, maar vormt nog geen bewijs dat het probleem daadwerkelijk is opgelost. De gecorrigeerde documenten moeten worden verwerkt, de achterstallige bedragen moeten worden uitbetaald en de kritiek op het rekenmodel moet inhoudelijk worden onderzocht. Daarbij hoort ook duidelijkheid over de oorzaak van de administratieve fout en de maatregelen die moeten voorkomen dat een vergelijkbare situatie zich opnieuw voordoet. De kern van de zaak is dat zes maanden betalingsachterstand niet normaal mag worden gemaakt. Een overheid die verwacht dat vervoerders hun diensten blijven leveren, moet ook zorgen voor een betrouwbare en controleerbare afhandeling van de compensatie waarop zij aanspraak maken. Zolang concrete betalingszekerheid en transparantie over de berekening ontbreken, blijft de belofte van een spoedige oplossing vooral een toezegging. De bushouders hebben hun signaal afgegeven, nu moet blijken of de verantwoordelijke instanties in staat zijn dat signaal om te zetten in tastbare resultaten.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
