De hervatting van de zandafgravingen langs de Grankreek in Saramacca heeft al langer bestaande spanningen tussen bewoners, aannemer en autoriteiten opnieuw blootgelegd. Afgelopen zaterdag zagen bewoners zich genoodzaakt de Karboweg te barricaderen uit protest tegen de werkzaamheden. De actie werd uiteindelijk beëindigd na gesprekken met de politie en de betrokken bewoners, maar daarmee is het onderliggende conflict allerminst opgelost. De kern van de kwestie is dat bewoners zich niet kunnen verenigen met het voortzetten van de zandafgravingen in hun directe leefomgeving. Dat zij opnieuw tot actie overgaan, nadat de werkzaamheden eerder waren stilgelegd, maakt duidelijk dat het vertrouwen in de gevolgde procedure beperkt is. Districtscommissaris Aniel Ramautar had de werkzaamheden eerder laten stilleggen na overleg met de betrokken instanties. Vervolgens werden onderzoeken uitgevoerd door de autoriteiten. Nadat de resultaten beschikbaar waren, werd toestemming gegeven om de zandafgravingen te hervatten. Precies dat besluit heeft de onvrede opnieuw aangewakkerd. Daarmee ontstaat een situatie waarin een formeel besluit van de autoriteiten tegenover een zichtbaar maatschappelijk bezwaar van bewoners komt te staan. Dat onderzoeken zijn uitgevoerd en dat vervolgens toestemming is verleend, betekent immers niet automatisch dat de zorgen van de gemeenschap zijn weggenomen.
Een technisch of bestuurlijk oordeel kan voldoen aan formele procedures, maar daarmee hoeft het draagvlak onder de mensen die dagelijks met de gevolgen leven nog niet te zijn ontstaan. De gebeurtenissen rond de Karboweg laten zien dat er een kloof bestaat tussen besluitvorming en de manier waarop die besluitvorming door de lokale gemeenschap wordt ervaren. Bewoners hebben kennelijk onvoldoende vertrouwen in het hervatten van de werkzaamheden en vrezen voor de bescherming van hun leefomgeving. De barricade is daarbij geen oplossing, maar wel een duidelijk signaal dat het reguliere overleg voor hen kennelijk niet voldoende resultaat heeft opgeleverd. Ramautar benadrukt dat bewoners binnen de geldende wet en regelgeving andere mogelijkheden hebben om hun bezwaren kenbaar te maken. Dat is juridisch van belang, maar biedt op zichzelf geen antwoord op de maatschappelijke onvrede. Wanneer burgers het gevoel krijgen dat besluiten over hun directe leefomgeving vooral formeel worden afgehandeld, terwijl hun bezwaren onvoldoende gewicht krijgen, kan het vertrouwen in de overheid verder afnemen. Tegelijkertijd bevindt ook de aannemer zich volgens de districtscommissaris in een lastige positie. De onderneming heeft al langere tijd met de kwestie te maken en heeft belangen bij het voortzetten van de werkzaamheden.
Een besluit om zandafgravingen zonder duidelijke grondslag opnieuw stil te leggen, kan voor de aannemer financiële en operationele gevolgen hebben. Juist daarom ligt hier een belangrijke verantwoordelijkheid voor de autoriteiten. Zij moeten niet alleen toezien op de naleving van wet en regelgeving, maar ook voorkomen dat een lokaal conflict verder escaleert. Een nieuw overleg tussen bewoners, aannemer en andere betrokken partijen kan daarbij een belangrijke stap zijn. Voorwaarde is wel dat dit overleg meer wordt dan een herhaling van eerdere gesprekken. Alle betrokken partijen moeten hun bezwaren, belangen en voorstellen daadwerkelijk op tafel kunnen leggen. Het moet duidelijk worden welke gevolgen de zandafgravingen volgens de bewoners hebben voor hun leefomgeving en op welke manier de autoriteiten deze gevolgen bij hun eerdere besluitvorming hebben meegewogen.
De inzet van Ramautar om tot een oplossing te komen waarbij geen van de partijen onevenredig wordt benadeeld, is begrijpelijk. Maar een zogenoemde win winsituatie ontstaat niet vanzelf. Daarvoor is meer nodig dan de bereidheid om opnieuw met elkaar aan tafel te zitten. Er moet duidelijkheid komen over de feiten, de risico’s, de voorwaarden waaronder de werkzaamheden mogen plaatsvinden en de manier waarop de belangen van de gemeenschap daadwerkelijk worden beschermd. Het conflict rond de Grankreek draait daarmee om meer dan alleen zand. Het raakt aan de vraag hoe besluiten over natuurlijke hulpbronnen en de leefomgeving worden genomen en hoeveel invloed omwonenden daarbij daadwerkelijk hebben. Zolang die kwestie niet overtuigend wordt aangepakt, blijft iedere hervatting van de werkzaamheden een potentiële nieuwe aanleiding voor protest. De verwijderde barricades hebben de Karboweg weer vrijgemaakt, maar de spanning is daarmee niet verdwenen. De rust kan pas terugkeren wanneer de betrokken partijen niet alleen naar een compromis zoeken, maar ook duidelijk maken dat de belangen van de gemeenschap serieus en aantoonbaar onderdeel zijn van de besluitvorming.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
