Met gewapende groepen die woonwijken controleren, illegale tolposten exploiteren en de terugkeer van het openbaar gezag blokkeren, heeft de Veiligheidsraad Haïti zes extra maanden gegeven om de internationale Bendeonderdrukkingsmacht eindelijk op volle kracht te brengen, al hangt het succes minder af van de kalender dan van manschappen, geld, materieel en het vermogen om heroverd terrein blijvend onder staatscontrole te houden. Het nieuwe mandaat moet voorkomen dat de veiligheidsoperatie opnieuw achter de feiten aanloopt, aangezien Haïtiaanse instellingen onder zware druk staan en verkiezingen nauwelijks geloofwaardig kunnen worden georganiseerd zolang bendes grote delen van het openbare leven beheersen.
De vijftien leden tellende Veiligheidsraad nam Resolutie 2829 aan met twaalf stemmen voor en zonder tegenstemmen, waarbij China, Pakistan en Rusland zich onthielden. Daarmee blijft de macht actief tot en met 31 maart 2027 en moet de secretaris generaal van de Verenigde Naties iedere zes maanden verslag uitbrengen over de vooruitgang die volgens eerder vastgestelde maatstaven wordt geboekt.
Een overeenkomst die Haïti en de veiligheidsmacht op 27 juli sloten, heeft de juridische positie van de missie verduidelijkt en moet de uitvoering van haar werkzaamheden vergemakkelijken. Lidstaten worden aangespoord die rechtspersoonlijkheid te erkennen en het personeel de noodzakelijke voorrechten en immuniteiten te verlenen, zodat administratieve en juridische onduidelijkheden de inzet niet langer vertragen. Alle operaties moeten plaatsvinden binnen het internationale recht en de geldende mensenrechtenverplichtingen, waarbij ook bescherming tegen misbruik en een controleerbare bevelsstructuur noodzakelijk blijven.
De Haïtiaanse regering heeft de verlenging verwelkomd, maar maakte tegelijkertijd duidelijk dat een langer mandaat zonder snellere inzet nauwelijks verschil zal maken voor burgers die dagelijks met ontvoering, afpersing, verkrachting en gewapend geweld worden geconfronteerd. De macht heeft volgens Port au Prince dringend extra personeel, voertuigen, uitrusting, inlichtingen en operationele slagkracht nodig, terwijl resterende juridische en bestuurlijke regelingen zo snel mogelijk moeten worden afgerond. Het uiteindelijke doel is niet alleen het verdrijven van bendes, maar ook het beveiligen van havens, luchthavens, hoofdwegen en andere vitale voorzieningen die essentieel zijn voor voedseltransport, humanitaire hulp en economisch herstel.
Gebieden die op gewapende groepen worden teruggewonnen, mogen na enkele dagen niet opnieuw in handen van dezelfde criminelen vallen, omdat iedere terugkeer van bendes het gezag van de staat verder uitholt en het vertrouwen van bewoners beschadigt. Politieposten, scholen, ziekenhuizen, rechtbanken en gemeentelijke diensten moeten daarom onmiddellijk achter de veiligheidsoperaties volgen, zodat burgers ervaren dat de staat meer brengt dan patrouilles en tijdelijke vuurkracht. De internationale missie behoort daarbij de Haïtiaanse politie en strijdkrachten te ondersteunen en te versterken, zonder hun nationale verantwoordelijkheid over te nemen.
Washington wijst op eerste operationele resultaten, waaronder het vrijmaken van wegen en buurten, het terugwinnen van zones die voor de politie onbereikbaar waren geworden en het ontmantelen van illegale tolposten waarmee bendes hun geweld financieren. Militairen en politiefunctionarissen uit Tsjaad, El Salvador, Guatemala, Jamaica, Mongolië en Sri Lanka nemen deel aan de missie en opereren onder omstandigheden waarin slecht materieel, beperkte logistiek en onzekere financiering iedere vooruitgang kwetsbaar maken. De moed van buitenlandse eenheden kan echter alleen blijvend resultaat opleveren wanneer hun inzet wordt gekoppeld aan betrouwbare Haïtiaanse instellingen en een duidelijke strategie voor bestuur na iedere operatie.
China beschouwt de crisis niet als een vraagstuk dat uitsluitend met wapens en buitenlandse eenheden kan worden opgelost, omdat bestuurlijke zwakte, economische uitzichtloosheid en vermoedelijke samenwerking tussen delen van het politieapparaat en criminele netwerken de bendemacht mede in stand houden. Armoede en gebrek aan perspectief maken vooral kinderen en jongeren kwetsbaar voor rekrutering, waardoor militair succes zonder onderwijs, werkgelegenheid en bescherming slechts tijdelijk kan blijken. Programma’s voor ontwapening, reïntegratie, psychosociale begeleiding en scholing moeten daarom voorkomen dat jongeren na een veiligheidsoperatie opnieuw in dezelfde criminele structuren terechtkomen.
Rusland handhaafde zijn bezwaren tegen het gekozen organisatiemodel en de onzekere financiering van de missie, waarbij ook werd gewezen op de vertragingen die voorbereidingen voor algemene verkiezingen hebben bemoeilijkt. Moskou verlangt krachtiger optreden tegen de aanvoer van wapens en geld naar criminele organisaties, aangezien bendes hun territoriale macht alleen kunnen behouden wanneer financiers, tussenpersonen en smokkelroutes ongemoeid blijven. Pakistan onderstreepte eveneens dat Haïti een brede aanpak nodig heeft die nationaal wordt geleid, lokaal wordt uitgevoerd en door voorspelbare financiering wordt ondersteund.
CARICOM heeft de verlenging gesteund, maar waarschuwt dat de ontplooiing veel langzamer verloopt dan de verslechterende veiligheidssituatie toestaat. De regionale organisatie verlangt aanvullende financiële, logistieke en operationele steun voor zowel de internationale macht als de Haïtiaanse politie en strijdkrachten, waaronder luchttransport voor troepen, apparatuur voor toezicht vanuit de lucht en op zee, technische ondersteuning, taalonderwijs en vertaaldiensten. Een missie die onvoldoende kan communiceren, verplaatsen en waarnemen, loopt immers het risico dat zij wel aanwezig is, maar niet snel genoeg kan optreden.
Vrouwen, meisjes en jongeren betalen een bijzonder zware prijs voor het instorten van de openbare veiligheid, doordat seksueel geweld, uitbuiting, gedwongen rekrutering en intimidatie door gewapende groepen steeds vaker als machtsmiddel worden gebruikt. Bescherming van de bevolking moet daarom verder gaan dan het terugdringen van schietpartijen en behoort ook veilige opvang, medische zorg, vervolging van daders en herstel van onderwijs te omvatten. Verbeterde veiligheid moet uiteindelijk ruimte scheppen voor kiezersregistratie, geloofwaardige verkiezingen en het herstel van democratisch bestuur onder leiding van de Haïtianen zelf.
De Dominicaanse Republiek heeft de verlenging eveneens gesteund, maar benadrukt dat zes extra maanden geen einddoel vormen en evenmin mogen veranderen in een nieuw uitstel zonder meetbaar resultaat. Veiligheid kan de deur naar politieke stabiliteit openen, maar alleen betrouwbaar bestuur, functionerende instellingen en maatschappelijk herstel kunnen verhinderen dat die deur opnieuw wordt dichtgeslagen. De komende periode moet daarom worden beoordeeld aan de hand van heropende wegen, teruggekeerde overheidsdiensten, beschermde gemeenschappen en concrete verkiezingsvoorbereidingen.
Suriname kan binnen CARICOM bijdragen door steun aan Haïti te koppelen aan strengere regionale controle op wapensmokkel, verdachte geldstromen en grensoverschrijdende criminele netwerken, aangezien instabiliteit zich via migratie, handel en georganiseerde misdaad gemakkelijk door het Caribisch gebied verspreidt. Investeringen in inlichtingenuitwisseling, financieel toezicht, professionele politiediensten en jeugdbeleid zijn aanzienlijk goedkoper dan ingrijpen nadat gewapende groepen complete buurten en economische routes hebben overgenomen. Regionale solidariteit krijgt pas werkelijke waarde wanneer verklaringen worden gevolgd door middelen, deskundigheid en volgehouden politieke aandacht.
De klok loopt tot 31 maart 2027, maar voor Haïtiaanse gezinnen wordt vooruitgang niet gemeten in resoluties, vergaderingen of diplomatieke beloften. Zij zullen het verschil pas voelen wanneer kinderen weer veilig naar school kunnen, ondernemers zonder afpersing hun deuren openen, ambulances onbelemmerd door de straten rijden en burgers zonder angst hun stem kunnen uitbrengen. Als die werkelijkheid uitblijft, heeft de Veiligheidsraad geen vrede gekocht, maar slechts zes maanden extra tijd voor dezelfde crisis.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
