Voor de vierde keer is in de Memre Buku Kazerne Veteranendag georganiseerd. Een dag waarop militairen die actief hebben gediend, gepensioneerde militairen en ex-militairen officieel in het zonnetje worden gezet. Er waren toespraken vol respect, eerbied, vaderlandsliefde en dankbaarheid. Maar achter de plechtige woorden ligt een ongemakkelijke werkelijkheid, veteranen hebben weinig aan applaus als de structurele zorg, financiële zekerheid en maatschappelijke erkenning achterblijven. Minister van Defensie Uraiqit Ramsaran benadrukte in zijn toespraak dat de ware kracht van een land niet alleen wordt bepaald door economische omvang of natuurlijke rijkdommen, maar vooral door mannen en vrouwen die bereid zijn hun land te dienen en daarvoor offers te brengen. Veteranen zijn volgens hem de levende dragers van de militaire traditie, het geweten van de krijgsmacht en de brug tussen het verleden en de toekomst. Het klinkt indrukwekkend. Het klinkt waardig. Maar juist daarom mag de vraag naar de praktische betekenis van die woorden niet worden genegeerd. Want wie iemand het geweten van de krijgsmacht noemt, kan die persoon vervolgens niet behandelen alsof hij of zij na de actieve dienst grotendeels uit beeld mag verdwijnen.
Ook bevelhebber van het Nationaal Leger, brigadegeneraal Mitchell Labadie, sprak over trouw, discipline, moed en offers. Veteranen zouden volgens hem de pijlers vormen waarop de natie rust. Hun bewezen diensten zouden een erfenis zijn die nooit vergeten mag worden. Maar een erfenis wordt niet in stand gehouden met alleen ceremonies. Een erfenis wordt onderhouden met beleid, geld, zorg en concrete voorzieningen. Luitenant-kolonel Petrus Wasimin sprak namens de veteranen en deed een rechtstreeks beroep op de regering om meer waardering, erkenning en aandacht te geven aan degenen die zich jarenlang voor Suriname hebben ingezet. Hij vroeg om concrete stappen om de positie van veteranen te versterken. Dat verzoek verdient veel meer dan een beleefde applausronde tijdens een officiële bijeenkomst. Veteranen hebben niet gevraagd om een jaarlijkse ceremonie waarin hun bijdrage opnieuw wordt benoemd. Zij hebben behoefte aan zekerheid wanneer gezondheid, ouderdom, financiële problemen of sociale omstandigheden hen kwetsbaar maken. Zij hebben behoefte aan een overheid die niet alleen zegt dat hun offers worden gewaardeerd, maar die waardering ook vertaalt in een duurzaam en betrouwbaar systeem.
Tweede luitenant Wilgo Kuik van SREM verwoordde het misschien wel het scherpst. Volgens hem is het een plicht om ervoor te zorgen dat veteranen na hun actieve dienst niet worden vergeten. Hij pleitte voor een professioneel en duurzaam veteranenbeleid met aandacht voor gezondheidszorg, financiële ondersteuning, opvang en huisvesting. Dat zijn geen luxevoorzieningen. Dat zijn de basisvoorwaarden van een fatsoenlijke samenleving. Het idee van een eigen opvangcentrum of formele afspraken met bestaande instellingen is daarom geen overbodige ambitie. Het is een noodzakelijke voorziening voor mensen die jarenlang verantwoordelijkheid hebben gedragen voor de veiligheid van het land. Een veteraan die in een crisissituatie nergens terechtkan, confronteert de samenleving met een pijnlijke tegenstelling, tijdens de actieve dienst is hij of zij belangrijk genoeg om het land te verdedigen, maar na de dienst blijkbaar niet belangrijk genoeg om structureel te worden opgevangen. Het ministerie van Defensie heeft inmiddels de invaliditeitsuitkering en resocialisatietoelage voor ex-militairen met 100 procent verhoogd en deze op 30 juli uitbetaald. Dat is een concrete stap en verdient erkenning. Maar één verhoging maakt nog geen veteranenbeleid. Het echte bewijs van politieke ernst ligt in de vraag of er een structureel systeem ontstaat dat niet afhankelijk is van de politieke prioriteiten of financiële ruimte van één regering.
De uitspraak van Kuik dat iedere actieve militair moet beseffen dat ‘vandaag bent u militair, morgen bent u veteraan’ zou daarom boven iedere beleidsnota moeten staan. Het is een eenvoudige waarheid die de overheid niet mag vergeten. Een leger vraagt loyaliteit, discipline en bereidheid tot offers. Die verplichtingen werken echter twee kanten op. Als de staat verwacht dat militairen klaarstaan wanneer het land hen nodig heeft, moet de staat ook klaarstaan wanneer diezelfde militairen hulp nodig hebben. Veteranendag mag daarom geen jaarlijks moment worden waarop politici en legerleiding elkaar feliciteren met hun mooie woorden. Het moet een moment zijn waarop de balans wordt opgemaakt, wat is er daadwerkelijk geregeld, welke problemen bestaan nog en welke concrete voorzieningen komen erbij? De vierde Veteranendag heeft opnieuw veel woorden opgeleverd. Nu is het tijd voor daden. Want wie veteranen werkelijk eert, geeft hen niet alleen een stoel op de eerste rij, een medaille of een plechtige toespraak. Wie hen werkelijk eert, zorgt ervoor dat zij na hun dienstjaren niet hoeven te vechten voor de zorg, ondersteuning en waardigheid die zij tijdens hun actieve dienst zelf voor het land hebben helpen beschermen. Respect voor veteranen begint niet bij een ceremonie. Het begint bij verantwoordelijkheid.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
