Met de aankondiging dat Venezuela zijn buitenlandse schulden opnieuw wil ordenen, probeert Caracas een land dat jarenlang uit de internationale kapitaalmarkt werd geduwd, weer voorzichtig aan de financiële tafel te krijgen. De regering onder waarnemend president Delcy Rodríguez spreekt over een brede en ordelijke herstructurering van schulden van de staat en staatsoliebedrijf PDVSA. Achter die diplomatieke formulering ligt een keiharde realiteit, want Venezuela torst volgens ramingen een schuldberg die met achterstallige rente en arbitrageclaims kan oplopen tot ongeveer US$ 170 miljard.
De stap komt na jaren waarin het land vanaf 2017 op een reeks obligaties, leningen en verplichtingen in gebreke bleef. Amerikaanse sancties, economische krimp, slecht bestuur, politieke confrontatie en het wegvallen van toegang tot financiële markten hebben de ruimte voor normale schuldendienst vrijwel vernietigd. Caracas zegt dat de economie opnieuw in dienst moet komen van de bevolking, maar schuldeisers zullen vooral willen zien of er een geloofwaardig macro economisch plan ligt.
De Verenigde Staten hebben op 5 Mei een tijdelijke opening gegeven door diensten toe te staan die verband houden met mogelijke Venezolaanse schuldherstructurering. Die algemene vergunning maakt juridische, financiële en adviserende ondersteuning mogelijk, maar zij laat geen gewone afwikkeling, overdracht of directe schuldregeling buiten de sanctiekaders toe. Daardoor ontstaat een smalle corridor waarin Venezuela kan praten, rekenen en voorbereiden, zonder al volledig terug te keren naar normale financiële betrekkingen.
Caracas wil volgende maand een macro economisch raamwerk en een analyse van de houdbaarheid van de publieke schuld presenteren aan internationale financiële partijen. Dat wordt het eerste echte examen, omdat schuldeisers niet alleen korting willen bespreken, maar ook willen weten hoeveel olie inkomsten, belastinginkomsten, reserves, exportcapaciteit en bestuurlijke discipline het land werkelijk heeft. Een herstructurering van deze omvang kan alleen slagen wanneer zij niet wordt verkocht als politiek herstel, maar als financieel plan dat ook tegen nieuwe schokken bestand is.
De olieproductie geeft de regering intussen een verhaal van terugkeer. Volgens het meest recente OPEC beeld is Venezuela in april voorbij de grens van 1 miljoen vaten per dag gekomen, met een productie van ongeveer 1,031 miljoen vaten per dag op basis van secundaire bronnen. Dat niveau is symbolisch belangrijk, omdat het land in 2020 nog terugviel naar dieptepunten rond enkele honderdduizenden vaten per dag na jaren van sancties, investeringsverlies en operationele verzwakking.
Die productiestijging verandert de onderhandelingspositie, maar lost het kernprobleem niet automatisch op. Venezuela heeft olie, maar ook vervallen infrastructuur, politieke risico’s, juridische claims, zware schulden, sanctierestricties en een staatsoliebedrijf dat jarenlang is uitgehold. Iedere extra vat olie kan de kas helpen, maar alleen wanneer de opbrengsten transparant worden beheerd en niet verdwijnen in nieuwe machtsconstructies.
De belangstelling van westerse oliebedrijven maakt het beeld nog complexer. ExxonMobil en ConocoPhillips kijken volgens marktberichten opnieuw naar Venezuela, bijna twintig jaar nadat hun activa onder Hugo Chávez werden genationaliseerd en zij daarna via internationale arbitrage compensatie zochten. Hun mogelijke terugkeer zou een historische omkering zijn, maar ook een signaal dat grote concerns pas bewegen wanneer sanctieruimte, fiscale voorwaarden en operationele controle aantrekkelijk genoeg worden.
Ook andere westerse energiebedrijven worden genoemd in een bredere heropening van de Venezolaanse energiesector. De aantrekkingskracht is begrijpelijk, omdat Venezuela over enorme reserves beschikt en de wereld door geopolitieke spanningen opnieuw naar alternatieve oliebronnen kijkt. Toch blijft de prijs van terugkeer hoog, omdat private spelers meer zekerheid, lagere lasten, internationale arbitrage en grotere operationele ruimte zullen eisen dan Caracas in het verleden bereid was te geven.
De schuldenoperatie en de olieheropening zijn daarom twee kanten van dezelfde rekensom. Venezuela heeft productie nodig om schuldeisers te overtuigen, en schuldeisers moeten vertrouwen krijgen voordat investeringen en toegang tot financiële markten echt herstellen. Een land dat tegelijk wil herstructureren, privaat kapitaal aantrekken en nationale soevereiniteit bewaren, moet veel preciezer balanceren dan in de jaren van ideologische slogans mogelijk was.
Ook de banden met het IMF en de Wereldbank krijgen opnieuw betekenis. Volgens de aangeleverde gegevens zoekt Caracas ruimte voor Special Drawing Rights en staat het open voor technische ondersteuning, terwijl het zegt geen klassieke IMF leningen te willen aangaan. Financiële instellingen zullen echter eerst helderheid willen over economische data, externe schuld, olie inkomsten en de manier waarop middelen door de staat worden beheerd.
Suriname moet deze Venezolaanse ontwikkeling goed analyseren, omdat olie inkomsten, schuldbeheer en buitenlandse investeerders nooit los van elkaar staan. Een land kan rijk lijken door grondstoffen, maar zwak blijven wanneer schulden, contracten, toezicht en inkomstenbeheer niet strak worden geregeld. De beste voorbereiding op een eigen offshore toekomst ligt in heldere oliecontracten, onafhankelijke financiële controle, professionele staatsbedrijven en een schuldenbeleid dat nooit wacht tot internationale markten de voorwaarden dicteren.
Venezuela probeert zich opnieuw te verkopen als olieproducent, schuldenaar en investeringsbestemming tegelijk. Dat kan een begin van herstel zijn, maar ook een gevaarlijke ruil waarin toekomstige opbrengsten te goedkoop worden weggegeven om vandaag financiële ademruimte te kopen. De echte test komt niet bij de aankondiging van de herstructurering, maar bij de vraag of Caracas ditmaal geloofwaardigheid kan leveren aan een markt die jarenlang vooral wantrouwen heeft geleerd.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
