De regering presenteert betere salarissen voor verpleegkundigen en artsen als een belangrijke stap om de zorgsector te versterken. Tegelijkertijd worden de ligdagtarieven van ziekenhuizen verhoogd om de hogere loonkosten op te vangen. In de praktijk dreigt echter opnieuw een bekend patroon zichtbaar te worden, de rekening wordt verhoogd, terwijl de patiënt vooral moet hopen dat daar daadwerkelijk betere zorg tegenover komt te staan. Minister Misiekaba benadrukt dat hogere lonen niet los kunnen worden gezien van de kwaliteit van de dienstverlening. Zorgverleners moeten beter worden gewaardeerd, maar die waardering moet volgens hem uiteindelijk ook zichtbaar worden in de zorg aan patiënten. Dat uitgangspunt is terecht. Het probleem is dat betere zorg niet automatisch ontstaat zodra salarissen stijgen. Een hoger salaris kan personeel motiveren, uitstroom tegengaan en het beroep aantrekkelijker maken. Maar geld alleen lost structurele problemen binnen de zorg niet op. Tekorten aan personeel, gebrekkige organisatie, administratieve chaos, beperkte beschikbaarheid van specialisten en tekortkomingen in de bedrijfsvoering verdwijnen niet vanzelf door meer geld beschikbaar te stellen.
Daar komt de verhoging van de ligdagtarieven bij. De eerste stap zou een verhoging van ongeveer SRD 2.000 tot SRD 2.500 zijn, waarschijnlijk vanaf januari. Ziekenhuizen krijgen daarmee extra financiële ruimte om de hogere lonen te betalen. Daarmee verschuift echter een belangrijk deel van de financiële druk richting het zorgsysteem en uiteindelijk richting de samenleving. Een verhoging van tarieven kan verdedigbaar zijn als daar aantoonbare kwaliteitsverbetering tegenover staat. Maar de patiënt mag niet worden geconfronteerd met hogere kosten voor dezelfde dienstverlening. Wie meer betaalt, mag redelijkerwijs verwachten dat daar ook iets tegenover staat, kortere wachttijden, betere beschikbaarheid van artsen en verpleegkundigen, voldoende medicijnen en materialen, betere communicatie en vooral een behandeling waarbij de patiënt centraal staat. De regering kan niet volstaan met het verhogen van tarieven en vervolgens aannemen dat de kwaliteit vanzelf volgt. Daarvoor is controle nodig. Er moeten duidelijke prestatieafspraken komen en ziekenhuizen moeten kunnen aantonen hoe de extra middelen worden besteed.
Anders dreigt de tariefsverhoging vooral een financiële injectie te worden zonder harde garantie dat de patiënt daar beter van wordt. Het dossier rond het Atjoni ziekenhuis maakt bovendien duidelijk hoe kwetsbaar het systeem is. Volgens de minister is de overbruggingsbijdrage over 2025 al verwerkt in de overheidsbijdrage aan het ziekenhuis. Voor 2026 is echter sprake van een achterstand van drie maanden. De financiële afdeling moet de cijfers opnieuw controleren om duidelijkheid te krijgen over de situatie. Dat werknemers maandenlang in onzekerheid kunnen verkeren over hun salaris is meer dan een administratief probleem. Voor personeel dat iedere maand afhankelijk is van een salaris om huur, voeding, vervoer en andere verplichtingen te betalen, is een vertraagde betaling een directe aantasting van bestaanszekerheid. Een zorgmedewerker die zelf niet weet wanneer zijn salaris komt, bevindt zich in een bijzonder wrange positie. De verklaring dat financiële en personeelsstukken te laat zijn ingediend, legt bovendien een schrijnend organisatorisch probleem open. Een overheid die verwacht dat ziekenhuizen professioneel functioneren, moet zelf ook in staat zijn om haar financiële processen professioneel te organiseren. Administratieve tekortkomingen mogen niet steeds worden afgewenteld op werknemers. Het excuus van de minister aan de getroffen werknemers is op zichzelf correct en noodzakelijk.
Maar excuses lossen achterstallige salarissen niet op. Structurele maatregelen doen dat wel. Als systemen telkens vastlopen door ontbrekende of te laat aangeleverde documenten, moet niet alleen worden vastgesteld dat het fout ging, maar moet de werkwijze worden aangepast zodat dezelfde problemen zich niet opnieuw voordoen. Hetzelfde geldt voor het ziekenhuis in Wanica. Het ministerie zegt stapsgewijs meer gezondheidswerkers en specialisten toe te voegen, met als doel voor het einde van het jaar voldoende basisspecialismen beschikbaar te hebben. Dat zou een belangrijke ontwikkeling kunnen zijn voor inwoners van Wanica en omgeving. Zij hoeven dan minder vaak voor zorg naar Paramaribo. Maar ook hier geldt dat uitbreiding op papier nog geen sterke gezondheidszorg betekent. Een ziekenhuis is meer dan een gebouw met artsen. Het moet beschikken over voldoende personeel, apparatuur, medicijnen, laboratoriumcapaciteit, onderhoud, betrouwbare administratieve systemen en een organisatie die patiënten daadwerkelijk efficiënt kan helpen. De zorgsector heeft daarom behoefte aan meer dan financiële besluiten en goede voornemens. Er is behoefte aan verantwoordelijkheid, controle en meetbare resultaten. Hogere salarissen zijn noodzakelijk wanneer zorgpersoneel jarenlang onder druk staat en onvoldoende wordt gewaardeerd. Maar hogere tarieven mogen geen blanco cheque worden.
De patiënt mag uiteindelijk niet de sluitpost van het beleid worden. Als de overheid meer geld in de zorg stopt en ziekenhuizen meer mogen rekenen, moet tegelijkertijd duidelijk zijn wat de samenleving daarvoor terugkrijgt. De echte maatstaf is niet hoeveel geld er wordt uitgetrokken, hoeveel de ligdagtarieven stijgen of hoeveel beleidsplannen worden aangekondigd. De echte maatstaf is wat de patiënt merkt wanneer hij een ziekenhuis binnenstapt. Zolang salarisachterstanden, administratieve problemen, personeelstekorten en beperkte toegang tot specialisten blijven terugkeren, blijft de belofte van betere zorg vooral een belofte. De zorgsector heeft geen behoefte aan nog meer mooie formuleringen. Zij heeft behoefte aan een systeem waarin geld daadwerkelijk leidt tot kwaliteit, waarin werknemers op tijd worden betaald en waarin de patiënt niet telkens opnieuw de prijs betaalt voor bestuurlijke tekortkomingen. Betere lonen zijn noodzakelijk. Hogere tarieven kunnen noodzakelijk zijn. Maar zonder harde controle op de besteding van middelen en zonder zichtbare kwaliteitsverbetering blijft het risico bestaan dat vooral het prijskaartje stijgt, terwijl de patiënt nog altijd met dezelfde problemen wordt geconfronteerd. De regering heeft daarmee niet alleen de taak om meer geld beschikbaar te stellen, maar vooral om ervoor te zorgen dat iedere extra dollar daadwerkelijk zichtbaar wordt in betere zorg.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
