De elektriciteitsvoorziening van Groot Paramaribo staat opnieuw onder druk. Niet omdat het water in het Afobaka stuwmeer op is, niet omdat Suriname geen energiebronnen heeft, maar omdat een turbine die onderdeel is van een omvangrijk moderniseringsprogramma niet op tijd beschikbaar is. Een vertraging bij een leverancier is voldoende om de speelruimte van het elektriciteitssysteem aanzienlijk te verkleinen. Dat zegt veel over de kwetsbaarheid van de energievoorziening en vooral over de noodzaak van betere planning, risicobeheersing en transparantie. Momenteel zijn vijf van de zes turbines van de Brokopondo Waterkrachtcentrale beschikbaar. Daardoor kan de Energiebedrijven Suriname (EBS) tijdens piekuren maximaal 130 megawatt uit Afobaka halen, terwijl onder normale omstandigheden ongeveer 160 megawatt beschikbaar is. Dat verschil van 30 megawatt lijkt misschien beheersbaar, maar voor een elektriciteitsnet dat voortdurend moet balanceren tussen vraag en aanbod is het een forse beperking. Afobaka is immers de belangrijkste bron voor de stroomvoorziening van Groot Paramaribo. Daarnaast wordt het gebied gevoed vanuit de thermische centrale van Staatsolie Power Company Suriname (SPCS) op Tout Lui Faut en de EBS centrale aan de Saramaccastraat. Zodra de belangrijkste energiebron tijdelijk minder kan leveren, wordt duidelijk hoe weinig ruimte er in het systeem bestaat om tegenvallers op te vangen.
Volgens SPCS directeur Eddy Frankel ligt de oorzaak bij de modernisering van de waterkrachtcentrale. Drie van de zes oudere turbines worden vervangen door modernere en efficiëntere exemplaren. De eerste turbine had oorspronkelijk op 1 juli weer operationeel moeten zijn, maar liep bij de leverancier ongeveer twee maanden vertraging op. De verwachting is nu dat deze turbine in de eerste week van oktober beschikbaar komt. Dat is een aanzienlijke vertraging voor een onderdeel dat cruciaal is voor de nationale energievoorziening. Een moderniseringsproject mag uiteraard tegenvallers kennen. Leveranciers kunnen vertraging oplopen en technische werkzaamheden kunnen complexer blijken dan voorzien. Maar wanneer één vertraagde turbine direct leidt tot een forse vermindering van de beschikbare capaciteit voor de hoofdstad, dit maakt duidelijk dat het landelijke elektriciteitsnet over onvoldoende back-upsystemen beschikt. De samenleving wordt regelmatig geconfronteerd met de gevolgen van beperkte productiecapaciteit, terwijl de vraag naar elektriciteit blijft groeien. Huishoudens, bedrijven, winkels, industrie en publieke instellingen zijn allemaal afhankelijk van een stabiele stroomvoorziening. Een elektriciteitsnet kan niet functioneren op basis van goede hoop en optimistische planningen. SPCS probeert het tijdelijke probleem gedeeltelijk op te vangen door meer energie te leveren vanuit de thermische centrale op Tout Lui Faut. Waar contractueel gemiddeld 50 megawatt wordt geleverd, is dit sinds 1 augustus verhoogd naar 60 megawatt.
Vanaf het komende weekend moet de levering zelfs oplopen tot maximaal 70 megawatt. Bovendien worden tot en met november geen onderhoudswerkzaamheden gepland aan de acht machines van de thermische centrale. De thermische centrale moet extra produceren om het verlies aan waterkrachtcapaciteit op te vangen. Dat kan noodzakelijk zijn, maar het maakt tegelijkertijd duidelijk hoe afhankelijk het systeem is van een beperkt aantal productielocaties. Wanneer één onderdeel uitvalt of tijdelijk buiten bedrijf is, moeten andere centrales onmiddellijk bijspringen. Opvallend is dat volgens Frankel niet het waterniveau de oorzaak is van de huidige beperking. Het stuwmeer staat op 256,5 voet en beschikt volgens hem over voldoende water om het jaar door te komen. Het probleem zit in de beschikbare productiecapaciteit. Het betekent dat de huidige situatie niet simpelweg kan worden afgedaan als een gevolg van natuurlijke omstandigheden. Het gaat om infrastructuur, planning en uitvoering. En juist daarvoor zijn beleidsmakers en energiebedrijven verantwoordelijk. De modernisering moet uiteindelijk wel degelijk voordelen opleveren. Na voltooiing stijgt de totale capaciteit van de waterkrachtcentrale volgens SPCS van 189 naar 199 megawatt. EBS zou tijdens piekmomenten ongeveer 170 megawatt uit Afobaka kunnen betrekken. Dat is positief, maar het resultaat ontslaat niemand van de verantwoordelijkheid om de overgangsperiode goed te beheersen.
De elektriciteitsvraag zal de komende jaren verder toenemen, mede door de verwachte ontwikkelingen in de olie- en gassector. SPCS werkt daarom aan aanvullende capaciteit. Een batterijopslagsysteem moet eind 2027 ongeveer 6 megawatt extra capaciteit leveren. Ook wordt gekeken naar een uitbreiding van de thermische centrale met 34 megawatt, mogelijk vanaf 2029. Daarnaast staat een zonnecentrale van 30 megawatt in Saramacca op de planning, die bij een succesvolle aanbesteding medio 2028 operationeel kan zijn. De geschiedenis van de vertraagde turbine onderstreept precies waarom uitvoering minstens zo belangrijk is als ambitie. Het GranMorgu-project ligt volgens SPCS op schema en de eerste olieproductie wordt medio 2028 verwacht. Tegen die achtergrond is het onverantwoord om een energiesysteem te bouwen dat nauwelijks marge heeft wanneer een turbine twee maanden vertraging oploopt. Een land dat economische groei verwacht, moet eerst zorgen voor een energiesysteem dat die groei kan dragen. Moderne turbines, batterijsystemen, zonne-energie en extra thermische capaciteit zijn noodzakelijk, maar even noodzakelijk zijn professionele projectbeheersing, duidelijke deadlines, alternatieve scenario’s en voldoende reservecapaciteit. Zolang die kwetsbaarheid niet structureel wordt aangepakt, blijft iedere technische vertraging een potentieel maatschappelijk probleem. De modernisering van Afobaka moet daarom niet alleen worden gezien als een technisch project, maar als een test voor de betrouwbaarheid van het nationale energiebeleid.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
