Suriname heeft een verkeersprobleem dat al jaren niet met mooie woorden, campagnes of losse politiecontroles wordt opgelost. Verkeersongelukken blijven mensenlevens kosten, gezinnen ontwrichten en de samenleving met de rekening opzadelen. Tegen die achtergrond is de lancering van het Nationaal Verkeersveiligheidsdashboard door het Verkeersveiligheidsinstituut (VVI) zonder twijfel een belangrijke ontwikkeling. Maar een dashboard op een scherm maakt geen weg veiliger, stopt geen roekeloze bestuurder en voorkomt geen dodelijk ongeval. De werkelijke waarde van het nieuwe systeem zal daarom niet worden bepaald door de kwaliteit van de website, de presentatie of de hoeveelheid beschikbare cijfers. De waarde zal pas blijken wanneer de overheid die gegevens daadwerkelijk gebruikt om hard en consequent in te grijpen. Directeur Joanne Kasno Adraai van het VVI stelde terecht dat cijfers verloren levens niet kunnen terugbrengen. Dat is precies de kern van het probleem. Suriname beschikt al jarenlang over voldoende signalen dat verkeersveiligheid ernstig tekortschiet. Het probleem is niet uitsluitend een gebrek aan kennis. Het probleem is vooral dat beschikbare kennis te vaak niet wordt vertaald in consequente handhaving, degelijke infrastructuur en een verkeerscultuur waarin regels daadwerkelijk betekenis hebben.
Het nieuwe dashboard moet inzicht geven in waar, wanneer en onder welke omstandigheden verkeersongevallen plaatsvinden. Daarvoor zijn gegevens verzameld van onder meer de politie, het Algemeen Bureau voor de Statistiek, de keuringsinstantie, verzekeraars, slachtofferzorg en ziekenhuizen. Dat klinkt veelbelovend. Voor het eerst ontstaat daarmee een meer geïntegreerd beeld van de verkeersproblematiek. Maar data zonder politieke moed blijft uiteindelijk slechts een verzameling cijfers. Minister van Justitie en Veiligheid Harish Monorath benadrukte dat het dashboard geen eindpunt is, maar een instrument om beleid beter te onderbouwen. Die uitspraak is terecht, maar tegelijkertijd legt zij een zware verantwoordelijkheid bij de regering. Want vanaf het moment dat precies zichtbaar wordt waar de gevaarlijke kruispunten liggen, wanneer de meeste ongelukken gebeuren en welke groepen verkeersdeelnemers het grootste risico lopen, kan de overheid zich niet langer verschuilen achter een gebrek aan informatie. Als de gegevens straks aantonen dat bepaalde wegen structureel gevaarlijk zijn, moeten die wegen worden aangepakt. Als bepaalde tijdstippen aantoonbaar risicovoller zijn, moet daar handhaving plaatsvinden.
Als technische gebreken een belangrijke rol spelen, moet de controle daarop worden opgevoerd. En als verkeersgedrag een belangrijke oorzaak vormt, moet de overheid niet blijven steken in vrijblijvende voorlichting. Dat laatste is cruciaal. Suriname kent al jarenlang verkeersregels, maar het probleem is dat de aanhoudingen van overtreders lang niet altijd in verhouding staat tot de ernst van het gedrag. Een bestuurder die zonder verzekering rijdt, een technisch ondeugdelijke auto gebruikt, zonder helm op een bromfiets rijdt of verkeersregels aan zijn laars lapt, moet kunnen verwachten dat daar consequent gevolgen aan verbonden zijn. De aangekondigde uitbreiding naar 150 verkeershandhavers kan daarom een belangrijke stap zijn. Een grote verkeersunit heeft weinig betekenis wanneer controles onregelmatig plaatsvinden, processen niet worden opgevolgd of overtreders nauwelijks consequenties ervaren. Ook de aangekondigde herziening van verkeersboetes is gevoelig. Hogere boetes kunnen preventief werken, maar alleen wanneer de handhaving geloofwaardig is. Een hoge boete op papier heeft nauwelijks afschrikwekkende werking wanneer de bestuurder ervan uitgaat dat de kans om daadwerkelijk gecontroleerd en bestraft te worden klein is.
De regering kondigt daarnaast maatregelen aan rond voertuigkeuring, verzekering, valhelmen en bromfietscertificering. Het is positief dat deze onderwerpen eindelijk nadrukkelijk worden aangepakt. Tegelijkertijd valt op dat een deel van de maatregelen pas in oktober 2026 of januari 2027 wordt ingevoerd. Verkeersslachtoffers wachten echter niet op beleidskalenders. Daarmee ligt een ongemakkelijke waarheid op tafel, iedere maand waarin noodzakelijke maatregelen worden uitgesteld, blijft de bestaande verkeerssituatie bestaan. Wie werkelijk verkeersveiligheid centraal stelt, moet daarom niet alleen plannen presenteren, maar ook aantoonbaar tempo maken. De verantwoordelijkheid ligt bovendien niet uitsluitend bij de weggebruiker. De overheid kan niet iedere verkeersonveiligheid afschuiven op automobilisten, bromfietsers en voetgangers. Slechte verlichting, gebrekkige markeringen, onduidelijke bebording, gevaarlijke kruispunten en ontbrekende veilige oversteekplaatsen zijn evenzeer onderdeel van het probleem. Het is daarom goed dat het VVI samen met het Ministerie van Openbare Werken verkeersonveilige locaties wil prioriteren. Maar ook hier moet worden voorkomen dat de aanpak blijft steken in inventariseren en rapporteren.
Het wordt veiliger wanneer er daadwerkelijk verlichting, markering, bebording, snelheidsremmers of een veilige oversteekplaats wordt aangelegd. De lancering van het dashboard is dus geen overwinning op de verkeersproblematiek. Het is hooguit het begin van een noodzakelijke inhaalslag. Suriname heeft nu een instrument waarmee de werkelijkheid beter zichtbaar kan worden. Daarmee verdwijnt ook een belangrijk excuus, dat men niet precies wist waar de problemen zaten. Vanaf nu moet de samenleving kunnen zien wat er met die kennis gebeurt. Het dashboard moet geen digitaal monument worden voor goede bedoelingen. Het moet een instrument worden waarmee de overheid zichzelf voortdurend ter verantwoording laat roepen. Minder ongelukken, minder gewonden en vooral minder doden moeten uiteindelijk de enige relevante indicatoren zijn. De plannen liggen op tafel. De infrastructuur, handhaving, wetgeving, opleiding en voorlichting moeten volgen. Want verkeersveiligheid wordt niet gewonnen tijdens een officiële lancering met een countdown. Verkeersveiligheid wordt gewonnen op straat, bij het volgende kruispunt, tijdens de volgende verkeerscontrole en bij iedere beslissing om daadwerkelijk in te grijpen voordat een volgend leven verloren gaat.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
