Het ministerie van Jeugdontwikkeling en Sport (JOS) presenteert het vakantiewerkgelegenheidsproject opnieuw als een kans voor jongeren om werkervaring op te doen en zich voor te bereiden op de arbeidsmarkt. In totaal krijgen 750 jongeren tussen 16 en 25 jaar gedurende tien dagen werk. Zij worden ingezet bij opvanginstellingen en voor het opruimen van zwerfvuil. Maar zodra de cijfers, de uitvoering en de inhoud van het programma naast elkaar worden gelegd, ontstaat een minder rooskleurig beeld. Meer dan duizend jongeren registreerden zich voor het programma, terwijl slechts 750 plaatsen beschikbaar zijn. Dat verschil laat vooral zien hoe groot de behoefte onder jongeren is aan werk, inkomen en perspectief. Die behoefte is kennelijk veel groter dan wat de overheid bereid of in staat is te bieden. Dat zou eigenlijk het belangrijkste alarmsignaal moeten zijn. De geselecteerde jongeren werken van 08.00 tot 13.00 uur en ontvangen SRD 400 per dag. Over tien dagen zou dat volgens de toelichting neerkomen op SRD 4.000, terwijl wordt gesteld dat iedere jongere uiteindelijk SRD 4.360 ontvangt.
Die cijfers verdienen op zijn minst een heldere toelichting. Zeker wanneer de overheid tegelijkertijd spreekt over een totaal beschikbaar budget van SRD 4 miljoen. Nog belangrijker is de vraag wat de jongeren daadwerkelijk overhouden aan duurzame werkervaring. Tien dagen is bijzonder kort. In tien werkdagen kan iemand kennismaken met discipline, samenwerken en verantwoordelijkheid, maar van een serieuze voorbereiding op de arbeidsmarkt kan nauwelijks sprake zijn. Wie jongeren echt wil voorbereiden op hun toekomst, zal meer moeten bieden dan een kort traject waarin zij afval opruimen en werkzaamheden verrichten bij sociale instellingen. Het ministerie noemt vaardigheden als communicatie, leiderschap, samenwerken en probleemoplossend denken. Dat zijn inderdaad belangrijke competenties. Maar deze vaardigheden ontstaan niet automatisch omdat jongeren gedurende tien dagen aan het werk worden gezet. Daarvoor zijn goede begeleiding, professionele trainers, duidelijke leerdoelen en evaluatie nodig. De echte waarde van het project zal daarom niet moeten worden afgemeten aan het aantal jongeren dat een contract tekent, maar aan wat zij na afloop daadwerkelijk hebben geleerd en hoe dat hen verder helpt.
Daarbij ligt ook een principiële kwestie op tafel. Jongeren worden ingezet om zwerfvuil op straat op te ruimen. Natuurlijk is niets mis met jongeren die hun omgeving schoonmaken en verantwoordelijkheid nemen voor hun gemeenschap. Maar de overheid moet voorkomen dat jongerenprogramma’s worden gebruikt als goedkope oplossing voor structurele problemen binnen het openbaar groen en afvalbeheer. Het is gemakkelijk om jongeren vaderlandsliefde bij te brengen door ze de straat op te sturen met een bezem en vuilniszak. Veel moeilijker is het om structureel te investeren in een samenleving waarin jongeren perspectief hebben, onderwijs kunnen volgen, toegang hebben tot stages en uiteindelijk een fatsoenlijke baan kunnen vinden. Vaderlandsliefde mag geen goedkoop synoniem worden voor het uitvoeren van werk waarvoor de overheid structureel verantwoordelijk is. Ook de geografische selectie legt een zwakte bloot. Jongeren uit gebieden waar begeleiding en personeel moeilijk bereikbaar zijn, lopen het risico buiten de boot te vallen. Het ministerie heeft daarom clusters gevormd voor onder meer Boven-Suriname, Apoera en Boven-Tapanahony. Dat is een praktische oplossing, maar het onderstreept tegelijkertijd hoe ongelijk de toegang tot overheidsprogramma’s in Suriname kan zijn. Een jongere uit een afgelegen gebied mag niet minder kans krijgen omdat de logistiek ingewikkelder is.
Als de overheid werkelijk beweert dat ontwikkeling centraal staat, moet zij juist extra investeren in jongeren die door hun woongebied minder toegang hebben tot kansen. Het project verdient daarom geen automatische applausronde. Het verdient controle, transparantie en een serieuze evaluatie. Het antwoord op die punten bepaalt of dit project werkelijk jeugdontwikkeling is of vooral een kortdurende werkverschaffingsmaatregel. De 750 jongeren verdienen meer dan tien dagen werk. Zij verdienen een overheid die niet alleen zegt dat zij de toekomst zijn, maar daar ook daadwerkelijk in investeert. Een toekomst bouw je niet met tijdelijke projecten, mooie slogans en een eenmalige vergoeding. Een toekomst bouw je met structureel beleid, goed onderwijs, echte werkervaring en duurzame arbeidskansen. Het vakantiewerkgelegenheidsproject kan een waardevolle eerste stap zijn. Maar als de overheid het daar bij laat, blijft het vooral een pleister op een veel groter probleem, een generatie jongeren die wel wil werken en leren, maar nog altijd te weinig structurele kansen krijgt. SRD 4 miljoen en 750 deelnemers kunnen indrukwekkend klinken. Maar als na tien dagen de bezems zijn opgeborgen, het zwerfvuil opnieuw op straat ligt en de jongeren weer thuis zitten zonder uitzicht op vervolg, is er weinig veranderd. Dan heeft de overheid vooral een project uitgevoerd. Geen toekomst gebouwd.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
