De toespraak van president Jennifer Simons in de Congreshal was opvallend, misschien zelfs pijnlijk. Tussen de regels door gaf de regering namelijk toe wat burgers al jaren zien, het toezicht bij staatsbedrijven functioneert onvoldoende, benoemingen verlopen rommelig en de overheid beschikt over weinig slagkracht en weinig uitvoeringscapaciteit. Trainingen voor leden van Raden van Commissarissen (RvC’s) en Raden van Toezicht (RvT’s). Maar de fundamentele vraag blijft onbeantwoord, waarom worden mensen benoemd die eerst nog moeten leren wat hun wettelijke taak precies inhoudt? President Simons erkende zelf dat benoemingen niet altijd vlekkeloos zijn verlopen. Dat is diplomatieke taal voor een probleem dat veel groter is, politieke loyaliteit heeft jarenlang zwaarder gewogen dan deskundigheid. Staatsbedrijven werden te vaak speelballen van partijpolitiek, vriendjespolitiek en belangenverstrengeling. Nu moeten trainingen blijkbaar voorkomen dat toezichthouders hun verantwoordelijkheden begrijpen.
Maar toezicht is geen cursusproject. Het gaat om miljarden aan staatsmiddelen, publieke diensten en nationale economische stabiliteit. Wie zitting neemt in een RvC of RvT hoort al voor benoeming over kennis, onafhankelijkheid en bestuurlijke integriteit te beschikken. Niet pas daarna. De president waarschuwde dat toezichthouders uit hun functie gezet kunnen worden als zij de trainingen niet volgen. Dat klinkt daadkrachtig, maar het legt tegelijk een dieper probleem bloot, de regering vertrouwt blijkbaar haar eigen benoemingen niet volledig. Nog opvallender was haar uitspraak dat diploma’s en ervaring niet voldoende zijn en dat iedereen verplicht moet deelnemen. Daarmee erkent het staatshoofd impliciet dat zelfs ervaren bestuurders binnen staatsbedrijven mogelijk onvoldoende functioneren of onvoldoende kennis hebben van de nieuwe wettelijke regels. Een belangrijk onderdeel van de boodschap draaide om het Nieuw Burgerlijk Wetboek. Volgens de president kunnen toezichthouders persoonlijk aansprakelijk worden gesteld wanneer zij hun taken niet correct uitvoeren. Kosten kunnen zelfs op hen worden verhaald. Die waarschuwing is terecht.
Tekorten werden afgewenteld op de samenleving, terwijl verantwoordelijken vaak buiten schot bleven. Maar wetten alleen lossen niets op als politieke inmenging intact blijft. Echte hervorming begint niet bij trainingen, maar bij transparante benoemingen, onafhankelijke controle en harde evaluatiecriteria. Misschien het meest onthullende moment van de toespraak was de uitspraak van Simons dat zij leiding geeft aan een overheid met weinig slagkracht en weinig uitvoeringscapaciteit. Dat is een opmerkelijke erkenning van bestuurlijke zwakte aan de top van de staat. De vraag is dan ook logisch, als de overheid zelf onvoldoende capaciteit heeft, wie controleert dan uiteindelijk de controleurs? En hoe geloofwaardig zijn hervormingen wanneer dezelfde politieke structuren die de problemen veroorzaakten, nu beweren ze te zullen oplossen? Surinamers hebben de afgelopen jaren genoeg commissies, werkgroepen, beleidsnota’s en trainingen gezien. Wat ontbreekt zijn tastbare resultaten, financieel gezonde staatsbedrijven, transparante jaarrekeningen, minder corruptieschandalen en bestuurders die verantwoordelijkheid dragen. Trainingen kunnen nuttig zijn. Maar zonder politieke moed om onbekwame of politiek beschermde figuren daadwerkelijk te weren, blijft dit vooral symptoombestrijding. De harde realiteit is simpel, goed toezicht begint niet in een congreszaal, maar bij eerlijke benoemingen en consequente verantwoordelijkheid.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
