Toerisme moet voor Suriname meer worden dan een sector die bezoekers aantrekt en mooie cijfers in beleidsdocumenten oplevert. Het moet daadwerkelijk economische waarde creëren die zichtbaar en meetbaar terechtkomt bij Surinaamse ondernemers, werknemers en gemeenschappen. President Jennifer Simons legde dat tijdens haar jaarrede voor het dienstjaar 2027 in de Congreshal nadrukkelijk de nadruk op. Haar oproep was, iedere extra bezoeker moet meer waarde opleveren voor Suriname. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar juist daar ligt de grootste uitdaging. Meer toeristen betekenen niet automatisch meer welvaart voor de lokale economie. Wanneer hotels, lodges en touroperators een groot deel van hun voedsel, diensten, transport en andere benodigdheden importeren, blijft een aanzienlijk deel van de toeristische bestedingen buiten Suriname. Het aantal bezoekers kan dan stijgen, terwijl de economische opbrengst voor lokale bedrijven en gemeenschappen achterblijft. De regering wil daarom niet alleen inzetten op bezoekersaantallen, maar vooral op het versterken van de lokale waardeketen. Hotels en toeristische ondernemingen moeten meer gaan inkopen bij Surinaamse producenten en dienstverleners.
Dat kan de verbinding tussen toerisme, landbouw, visserij, transport, gastronomie en het midden en kleinbedrijf aanzienlijk versterken. Maar daarvoor zijn meer nodig dan beleidsvoornemens. Lokale producenten moeten kunnen leveren tegen de juiste kwaliteit, volumes, continuïteit en prijs. Zonder die randvoorwaarden blijft de lokale waardeketen een ambitie op papier. Een belangrijke pijler moet de Suriname Toerisme Autoriteit worden, die dit jaar operationeel moet worden. De autoriteit moet zorgen voor continuïteit in beleid, kwaliteitsstandaarden, marktontwikkeling, data, promotie en investeringsbegeleiding. Dat is noodzakelijk, omdat toerisme niet gebaat is bij versnipperd beleid en telkens veranderende prioriteiten. Tegelijkertijd zal de autoriteit alleen betekenis krijgen als zij voldoende professionele slagkracht, duidelijke bevoegdheden en een structurele samenwerking met de private sector krijgt. Een nieuwe instelling op zichzelf creëert nog geen sterkere toeristische sector. Ook de fysieke randvoorwaarden blijven een harde realiteit. Bereikbaarheid, veiligheid, nutsvoorzieningen en toeristische infrastructuur bepalen in belangrijke mate of Suriname aantrekkelijk en concurrerend kan zijn. Investeringen hierin zijn daarom geen luxe voor toerisme, maar onderdeel van de economische basis.
Publiek private samenwerking kan daarbij een belangrijke rol spelen, maar mag geen excuus worden om publieke verantwoordelijkheid af te schuiven op ondernemers. Ook het onderwijs moet beter aansluiten op de behoeften van de sector. Hospitality, gidswerk, gastronomie en toeristisch ondernemerschap vragen om goed opgeleide mensen. Als Suriname meer waarde wil halen uit iedere bezoeker, moet die waarde ook worden gecreëerd door Surinamers die over de juiste kennis en vaardigheden beschikken. Toerisme kan banen opleveren, maar alleen wanneer opleidingen daadwerkelijk aansluiten op de arbeidsmarkt en doorgroeimogelijkheden bieden. Community based tourism biedt eveneens kansen. Gemeenschappen moeten niet alleen decor zijn voor toeristische producten, maar daadwerkelijk economisch kunnen profiteren van de bezoekers die hun omgeving komen ontdekken. Dat vereist eigenaarschap, toegang tot financiering, training en een eerlijke verdeling van inkomsten. Hetzelfde geldt voor natuurtoerisme. De ambitie van high value, low impact tourism, bezoekers die langer blijven, meer lokaal besteden en waarde hechten aan natuur, cultuur en authenticiteit, past bij de schaal en de unieke kwaliteiten van Suriname. Maar natuur kan slechts een economische motor blijven als zij tegelijkertijd effectief wordt beschermd.
Daarmee komt ook de noodzaak van betere wetgeving in beeld. Toerisme en natuurbeschermingswetgeving moeten op elkaar aansluiten, zodat investeerders weten waar en onder welke voorwaarden ontwikkeling mogelijk is. Duidelijkheid is essentieel, maar duurzaamheid mag daarbij niet worden gereduceerd tot een marketingterm. Belangrijk is daarom het voornemen om een Tourism Satellite Account op te zetten. Daarmee kan eindelijk beter worden vastgesteld wat toerisme daadwerkelijk bijdraagt aan het bruto binnenlands product, de werkgelegenheid, belastinginkomsten en andere sectoren. Zonder betrouwbare cijfers blijft het moeilijk om te bepalen welke investeringen werkelijk rendement opleveren en waar de grootste economische lekken zitten. De inzet op het programma Toerisme voor Olie of Tourism First, geeft deze discussie extra gewicht. De verwachte groei rond olie en gas zal de vraag naar accommodatie, transport, gastronomie en recreatie vergroten. Dat creëert kansen, maar ook het risico dat Suriname zich tevredenstelt met snelle groei zonder structurele versterking van de lokale economie.
Juist in deze fase moet worden voorkomen dat buitenlandse ondernemingen vooral profiteren van de nieuwe vraag, terwijl Surinaamse bedrijven slechts een ondersteunende rol krijgen. Ook de historische binnenstad en Waterkant moeten volgens de regering verder worden ontwikkeld als samenhangend erfgoed en toerismeproduct. Daar ligt economische potentie, maar behoud en commerciële ontwikkeling zullen zorgvuldig met elkaar moeten worden verbonden. Erfgoed dat uitsluitend als vastgoed of horecaproduct wordt behandeld, verliest uiteindelijk juist datgene wat het aantrekkelijk maakt. De kern van het nieuwe toerismebeleid is daarmee niet het aantal bezoekers, maar de kwaliteit van de economische impact. Suriname heeft weinig aan toeristische groei die vooral meer verkeer, afval en druk op de infrastructuur oplevert, terwijl de opbrengsten elders terechtkomen. De echte maatstaf moet zijn hoeveel inkomen, werkgelegenheid, ondernemerschap, kennis en investeringen in Suriname blijven. De ambitie van de regering is daarom terecht groter dan simpelweg meer toeristen aantrekken. De komende jaren zullen echter vooral moeten aantonen of die ambitie wordt vertaald in meetbare resultaten. Pas wanneer lokale ondernemers structureel meer verdienen, gemeenschappen daadwerkelijk profiteren, werknemers betere kansen krijgen en natuur en erfgoed worden behouden, kan worden gesproken van toeristische groei die werkelijk waarde toevoegt aan Suriname.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
