Een internationale missie van de Pan Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO/WHO) en de Johns Hopkins University heeft deze week in Suriname belangrijke onderwerpen op tafel gelegd, tabaksontmoediging, illegale tabakshandel, belastingbeleid en de handhaving van internationale verdragsverplichtingen. Van 10 tot en met 13 augustus werd overleg gevoerd met verschillende ministeries, overheidsdiensten, parlementariërs, deskundigen en maatschappelijke actoren. Het klinkt allemaal indrukwekkend. Er zijn vergaderingen geweest, studies gepresenteerd, modellen besproken en afspraken gemaakt. Maar Suriname heeft geen gebrek aan conferenties, beleidsnota’s of intentieverklaringen. Waar het land chronisch tekortschiet, is de vertaling van goede voornemens naar harde, controleerbare en blijvende uitvoering. Precies daar ligt de werkelijke betekenis van deze missie. De delegatie bouwde voort op een eerste overleg in februari 2026 en probeerde beleidsintenties om te zetten in concrete acties. Dat is noodzakelijk, want tabaksontmoediging kan niet worden gereduceerd tot een campagne van het ministerie van Volksgezondheid. Het probleem raakt volksgezondheid, Financiën, Douane, Belastingen, Economische Zaken, Justitie en Politie en uiteindelijk ook de wetgevende macht.
De aanwezigheid van al deze partijen is daarom terecht. Maar brede deelname is nog geen brede aanpak. Als iedereen verantwoordelijk is, bestaat het risico dat uiteindelijk niemand daadwerkelijk verantwoordelijk wordt gehouden. Een van de meest confronterende onderdelen van de missie was de presentatie van een wetenschappelijke studie van Johns Hopkins University en Prof. Dr. Toelsie over de omvang en dynamiek van de illegale tabakshandel in Suriname. Die studie moet niet eindigen als een interessant rapport dat na de conferentie in een kast verdwijnt. De illegale handel raakt immers niet alleen de volksgezondheid, maar ook de belastinginkomsten en de geloofwaardigheid van de staat. Wanneer tabaksproducten buiten het reguliere fiscale systeem worden verhandeld, loopt de overheid inkomsten mis en wordt legale handel onder druk gezet. Tegelijkertijd ondergraaft illegale handel het effect van tabaksbeleid. Een overheid kan belastingen verhogen en regels aanscherpen, maar zolang controle aan de grens en in de distributieketen onvoldoende effectief is, blijft een deel van het beleid theoretisch. Daarom is de voorgenomen training en capaciteitsopbouw binnen de Belastingdienst en Douane van groot belang. Maar ook hier geldt, training alleen lost niets op.
Ambtenaren moeten niet alleen weten wat zij moeten controleren, maar ook beschikken over voldoende middelen, duidelijke procedures en institutionele steun om daadwerkelijk op te treden. Het voorgestelde fiscale model voor tabaksaccijnzen vormt eveneens een belangrijk onderdeel van de missie. Accijnsverhogingen kunnen bijdragen aan zowel gezondheidsdoelen als staatsinkomsten, maar belastingbeleid moet zorgvuldig worden ontworpen. Een te grote fiscale kloof tussen legale en illegale producten kan immers ongewenste prikkels versterken. Juist daarom moet het model niet alleen op papier kloppen, maar voortdurend worden getoetst aan de werkelijkheid van de Surinaamse markt. De politieke verantwoordelijkheid ligt ondertussen niet alleen bij de uitvoerende macht. De deelname van de vaste commissies voor Financiën en Volksgezondheid van De Nationale Assemblée maakt duidelijk dat ook het parlement een cruciale rol heeft. Het parlement kan zich niet beperken tot het ontvangen van presentaties en het uitspreken van steun. Wetgeving, controle en opvolging behoren tot zijn kerntaken. Het meest veelzeggende onderdeel van de missie is uiteindelijk misschien wel het vooruitzicht op mogelijke ratificatie van het internationale Protocol voor de uitbanning van de illegale handel in tabaksproducten.
Ratificatie kan een belangrijke stap zijn, maar een handtekening of parlementaire goedkeuring heeft op zichzelf geen magische werking. Internationale verplichtingen krijgen pas betekenis wanneer zij worden vertaald in nationale wetgeving, effectieve controle en consequente handhaving. Suriname staat daarmee voor een bekend dilemma. Het land weet vaak uitstekend te benoemen wat er moet gebeuren. Het probleem begint zodra het tijd wordt om verantwoordelijkheid te nemen, middelen vrij te maken en resultaten af te dwingen. De missie van PAHO/WHO en Johns Hopkins heeft de instrumenten, kennis en aanbevelingen aangereikt. Nu is het aan Suriname om te bewijzen dat dit meer was dan opnieuw een reeks keurige vergaderingen. De echte test begint na vandaag. Niet met een persbericht, niet met een conferentiefoto en niet met een nieuwe intentieverklaring, maar met meetbare acties. Minder illegale handel, betere controle, sterkere belastinginning en een consequente bescherming van de volksgezondheid moeten uiteindelijk aantonen dat het beleid werkt. Want Suriname heeft inmiddels genoeg plannen. Wat ontbreekt, is geen nieuwe vergadering, maar politieke wil, discipline en uitvoering.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
