Suriname wil bij internationale onderhandelingen over biodiversiteit niet langer slechts aan tafel zitten, maar daadwerkelijk gehoord worden. Dat is de inzet van de training Building Skills for Biodiversity Diplomacy and Negotiation, die in Paramaribo werd gehouden. Ongeveer 25 vertegenwoordigers van de overheid, Inheemse en Tribale Volken en maatschappelijke organisaties namen eraan deel. In de praktijk legt de training vooral een ongemakkelijke realiteit bloot, een land kan pas een sterke stem hebben aan de internationale onderhandelingstafel wanneer het vooraf intern duidelijk heeft bepaald wat die stem precies moet zeggen. De training werd verzorgd door CANARI, in samenwerking met het Ministerie van Olie, Gas en Milieu (OGM), als onderdeel van het Biodiversity Governance Innovation Programme (BioGov). Het programma wordt gefinancierd door Global Affairs Canada en uitgevoerd door Alinea International. De bijeenkomst moet Suriname voorbereiden op de 17e Conferentie van de Partijen bij het Verdrag inzake Biologische Diversiteit (CBD COP17), die in oktober 2026 in Armenië wordt gehouden. De deelnemers kregen uitleg over de structuur van internationale biodiversiteitsbesprekingen, het lezen van officiële documenten en onderhandelingsteksten en het naar voren brengen van Surinaamse belangen.
Daarnaast werd geoefend met onderhandelen, luisteren, samenwerken en het omgaan met tegengestelde standpunten en moeilijke gesprekken. Dat klinkt nuttig, maar kennis van onderhandelingstechnieken is slechts één kant van het verhaal. Internationale diplomatie draait uiteindelijk niet om wie het beste kan spreken, maar om wie met een helder mandaat, sterke argumenten en een breed gedragen nationale positie aan tafel verschijnt. Het is positief dat overheid, Inheemse en Tribale Volken en maatschappelijke organisaties gezamenlijk worden betrokken. Biodiversiteit is immers geen dossier dat uitsluitend achter ministeriële bureaus kan worden geregeld. De bossen, rivieren, ecosystemen en natuurlijke hulpbronnen waarover internationaal wordt onderhandeld, bevinden zich niet op papier, maar op het grondgebied van Suriname. De gevolgen van internationale afspraken worden uiteindelijk gevoeld door gemeenschappen, ondernemers en burgers. Daarom moet participatie meer zijn dan een bijeenkomst, een training en een groepsfoto. De betrokkenheid van Inheemse en Tribale Volken en maatschappelijke organisaties moet zich ook vertalen in de inhoud van het nationale standpunt. Anders dreigt het bekende patroon waarbij brede participatie vooral wordt gebruikt om beleidsprocessen legitimiteit te geven, terwijl de uiteindelijke beslissingen elders worden genomen. De onderhandelingssimulatie tijdens de training is in dat opzicht interessant.
Deelnemers konden ervaren hoe ingewikkeld het is om verschillende belangen tegen elkaar af te wegen en uiteindelijk tot afspraken te komen. Dat is precies de werkelijkheid waarmee Suriname in internationale fora te maken krijgt. Biodiversiteit staat namelijk niet los van economische ontwikkeling, mijnbouw, bosbouw, landbouw, infrastructuur, energie en de rechten van lokale gemeenschappen. Suriname presenteert zich internationaal graag als een land met een uitzonderlijk grote natuurlijke rijkdom. Dat biedt diplomatiek gewicht, maar het schept tegelijkertijd verantwoordelijkheid. Wie internationale erkenning en financiële steun voor natuurbehoud wil, moet ook nationaal kunnen aantonen dat biodiversiteit daadwerkelijk wordt beschermd en dat de mensen die afhankelijk zijn van die natuur serieus worden meegenomen in besluitvorming. Een sterke internationale onderhandelingspositie begint daarom niet in Armenië. Die begint in Paramaribo, in de gemeenschappen en in de manier waarop de overheid nationale belangen formuleert en uitvoert. De training begon met een virtuele sessie en werd fysiek voortgezet. De deelnemers hebben daarmee instrumenten aangereikt gekregen om beter voorbereid naar internationale onderhandelingen te gaan.
Maar instrumenten alleen zijn niet voldoende. Uiteindelijk bepaalt de uitvoering of Suriname met een geloofwaardige stem aan de internationale tafel verschijnt. Er ligt bovendien een bredere uitdaging. Internationale biodiversiteitsafspraken brengen vaak verplichtingen, verwachtingen en financiële kansen met zich mee. Als Suriname daar optimaal gebruik van wil maken, moet het land niet alleen weten wat het tijdens COP17 wil zeggen, maar ook wat het daarna daadwerkelijk gaat doen. Diplomatie zonder uitvoering blijft retoriek. Participatie zonder invloed blijft symboliek. En een nationale biodiversiteitsagenda zonder duidelijke keuzes blijft een verzameling van goede bedoelingen. De voorbereiding op CBD COP17 kan daarom meer worden dan een technische training. Het kan een moment zijn waarop Suriname eindelijk scherper vastlegt welke belangen het wil verdedigen, welke concessies bereid is te doen, welke rechten niet onderhandelbaar zijn en hoe internationale afspraken worden vertaald naar nationaal beleid. Want aan een internationale onderhandelingstafel wordt een land niet sterk door alleen aanwezig te zijn. Het wordt sterk wanneer het met één duidelijke, goed onderbouwde en breed gedragen boodschap binnenkomt en wanneer het na terugkeer in eigen land bereid is die boodschap ook in beleid en praktijk waar te maken.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
