Met een bewustwordingswandeling door verschillende delen van Paramaribo is de Verkeersveiligheidsmaand officieel begonnen. Onder het motto ‘No du gek tap a wegdek’ wil het Verkeersveiligheidsinstituut in Suriname (VVI) weggebruikers opnieuw wijzen op voorzichtig en verantwoordelijk gedrag. De oproep klinkt goed, de activiteiten zijn goed bedoeld en de intentie is ongetwijfeld positief. Maar verkeersveiligheid in Suriname heeft inmiddels meer nodig dan slogans, wandelingen, toespraken en bewustwordingsactiviteiten. De harde werkelijkheid is dat de verkeersveiligheidsmaand nauwelijks is begonnen of er zijn al twee verkeersdoden te betreuren. Bovendien vormt het verkeer al jaren een slagveld waarin roekeloos gedrag, snelheid, alcohol, afleiding en het negeren van regels dagelijks levens in gevaar brengen. Het feit dat het VVI opnieuw ernstige bezorgdheid uitspreekt over het aantal verkeersongevallen, laat zien dat eerdere waarschuwingen onvoldoende effect hebben gehad. Vooral eenzijdige ongevallen zijn verontrustend. Voertuigen raken van de weg, botsen tegen objecten of slaan over de kop. Bromfietsers en motorrijders worden eveneens regelmatig slachtoffer van ernstige aanrijdingen.
Dat zijn geen abstracte verkeerscijfers. Achter ieder ongeval schuilt een mens, een gezin, een toekomst en vaak een enorme maatschappelijke en financiële schade. Toch lijkt verkeersveiligheid in Suriname nog te vaak worden behandeld als een onderwerp dat vooral tijdens een speciale maand aandacht verdient. Daarna verdwijnt het onderwerp weer naar de achtergrond, totdat een nieuw ernstig ongeval de samenleving opschrikt. Minister van Justitie en Veiligheid Harish Monorath heeft aangekondigd dat de politie de verkeerscontroles verder zal intensiveren en dat de boetes voor verkeersovertredingen fors worden verhoogd. Dat klinkt daadkrachtig, maar hogere boetes alleen zullen het verkeersprobleem niet oplossen. Een verkeersregel heeft pas betekenis wanneer weggebruikers weten dat overtredingen daadwerkelijk worden gecontroleerd en bestraft. Wie ervan uitgaat dat aanhoudingen klein is, zal een hogere boete niet automatisch als een serieuze bedreiging ervaren. Suriname heeft daarom niet alleen strengere regels nodig, maar vooral consequente handhaving.
Verkeerscontroles mogen geen tijdelijke campagne zijn. Ze moeten zichtbaar, structureel en voorspelbaar worden uitgevoerd. Snelheidsovertredingen, rijden onder invloed, gevaarlijk inhalen, rijden zonder bescherming en andere overtredingen moeten consequent worden aangepakt. Wie verkeersregels bewust aan zijn laars lapt, moet begrijpen dat het verkeer geen plek is voor vrijblijvendheid. Ook de oproep van VVI-directeur Joanne Kasno-Adraai om voor vertrek een moment van bezinning en gebed te nemen, verdient respect. Maar haar toevoeging dat gebed altijd gepaard moet gaan met verantwoordelijk gedrag is cruciaal. Gebed kan geen vervanging zijn voor oplettendheid, discipline en respect voor verkeersregels. Een bestuurder die te hard rijdt, onder invloed achter het stuur kruipt of tijdens het rijden voortdurend met zijn telefoon bezig is, kan zich niet verschuilen achter goede bedoelingen. Verkeersveiligheid begint uiteindelijk bij gedrag. Maar de overheid draagt eveneens een zware verantwoordelijkheid.
Goede wegen, duidelijke verkeersborden, adequate straatverlichting, veilige fietsinfrastructuur, goed onderhouden verkeerslichten en betrouwbare verkeersdata zijn geen luxe. Ze vormen de basis van een veilig verkeerssysteem. Daarom is de geplande lancering van het Nationaal Verkeersveiligheidsdashboard een belangrijke stap. Als verkeersgegevens centraal worden verzameld en daadwerkelijk worden gebruikt, kan beleid veel gerichter worden gemaakt. Dan kan eindelijk worden vastgesteld waar de gevaarlijkste plekken zijn, welke overtredingen het vaakst voorkomen en welke groepen het grootste risico lopen. Data mogen echter niet eindigen in een digitaal dashboard dat vooral mooi oogt. De cijfers moeten leiden tot concrete maatregelen. Ook de activiteiten voor jongeren, zoals de minifietstocht en verkeerseducatie voor crèche en peuterschoolleidsters, zijn waardevol. Verkeersgedrag wordt immers niet pas op volwassen leeftijd gevormd. Kinderen moeten vroeg leren dat een weg geen speelplaats is en dat verkeersregels geen vrijblijvende aanbevelingen zijn.
Maar uiteindelijk zal de geloofwaardigheid van deze Verkeersveiligheidsmaand niet worden bepaald door het aantal activiteiten, toespraken of certificaten. Zij zal worden bepaald door wat er na de campagne gebeurt. Suriname heeft geen gebrek aan verkeerscampagnes. Wat ontbreekt, is een consequente verkeerscultuur waarin regels worden gerespecteerd, overtredingen worden aangepakt en verantwoord gedrag de norm wordt. De samenleving kan niet blijven accepteren dat roekeloos rijgedrag wordt afgedaan als een persoonlijke keuze. Op de weg brengt onverantwoord gedrag ook anderen in gevaar. ‘No du gek tap a wegdek’ mag daarom geen maandelijkse slogan worden. Het moet een dagelijkse norm worden. Bewustwording is een begin, maar zonder handhaving, infrastructuur, onderwijs en persoonlijke verantwoordelijkheid blijft het slechts een boodschap langs de weg. Het Surinaamse verkeer heeft geen behoefte aan nog meer mooie woorden. Het heeft behoefte aan discipline, controle en concrete actie. Elke dag dat die omslag uitblijft, blijft de weg een plek waar één moment van roekeloosheid het leven van meerdere mensen voorgoed kan veranderen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
