Het werkbezoek van de Surinaamse ambassadeur in Brazilië, Ike Antonius, aan defensiebedrijf Omnisys in São Bernardo do Campo in São Paulo klinkt als een diplomatiek succes. Een modern Braziliaans bedrijf, onderdeel van de Franse Thales Groep, breidt zijn radaractiviteiten uit, verhoogt de productiecapaciteit en investeert in nieuwe technologie. Suriname toont belangstelling. Er wordt gesproken over informatie-uitwisseling en mogelijke toekomstige samenwerking. Maar achter deze diplomatieke formuleringen ligt een veel ongemakkelijkere werkelijkheid, Suriname heeft dringend behoefte aan betere controle van zijn grenzen, luchtruim en maritieme gebied, terwijl de staat al jarenlang worstelt om zijn operationele capaciteit op peil te houden. Omnisys produceert radarsystemen voor onder meer civiele luchtvaartveiligheid, grensbewaking, defensie, navigatie en maritieme ondersteuning. Precies de terreinen waarop Suriname kwetsbaar is. Dat maakt het bezoek van Antonius relevant, maar het roept tegelijkertijd de vraag op waarom dergelijke mogelijkheden pas nu nadrukkelijk in beeld komen.
Suriname beschikt over een uitgestrekt grondgebied, een strategische kustlijn en een luchtruim dat niet alleen economisch, maar ook vanuit het oogpunt van nationale veiligheid van groot belang is. Tegelijkertijd blijft effectieve controle van grenzen en territoriale wateren een voortdurende uitdaging. Illegale goudwinning, smokkel, drugshandel, illegale visserij en andere vormen van grensoverschrijdende criminaliteit stoppen immers niet bij een gebrekkige radarinstallatie of een beperkte overheidsbegroting. Juist daarom kan moderne radartechnologie geen luxeproject zijn dat alleen tijdens diplomatieke bezoeken wordt besproken. Het moet onderdeel zijn van een bredere nationale veiligheidsstrategie. De ambassadeur stelt terecht dat Brazilië zich steeds sterker positioneert als productie en exportcentrum voor geavanceerde radartechnologie. Dat biedt Suriname kansen. Maar kansen zijn pas waardevol wanneer er een overheid achter staat die weet wat zij nodig heeft, hoeveel het kost en hoe de technologie daadwerkelijk wordt ingezet. Suriname heeft in het verleden vaker belangstelling getoond voor moderne technologie en internationale samenwerking, zonder dat dit automatisch heeft geleid tot structurele versterking van de staatscapaciteit.
Apparatuur aanschaffen is één ding. Het onderhouden, bemannen, integreren en operationeel gebruiken ervan is iets totaal anders. Een radarsysteem zonder voldoende gekwalificeerd personeel, onderhoudsbudget, commandostructuur en betrouwbare informatie uitwisseling kan uiteindelijk weinig meer zijn dan een dure verzameling elektronische apparatuur. Daarom moet de mogelijke samenwerking met Omnisys veel verder gaan dan een beleefd diplomatiek traject. Suriname moet vooraf helder vaststellen welke gebieden het wil monitoren, welke risico’s prioriteit hebben en welke instanties de verzamelde informatie moeten verwerken. Het gaat niet alleen om Defensie. Ook de luchtvaartsector, politie, kustwachtachtige capaciteiten, douane en andere veiligheidsdiensten zouden onderdeel moeten zijn van een geïntegreerd systeem. Daarnaast moet de regering transparant zijn over de financiële consequenties. Een technologisch project van deze omvang kan voor een land als Suriname grote financiële verplichtingen betekenen. Niet alleen de aankoopprijs telt. Onderhoud, software updates, training, infrastructuur, energievoorziening en vervanging van onderdelen kunnen jarenlang doorwerken op de begroting. Het zou daarom onverantwoord zijn om zich blind te staren op de technologische aantrekkingskracht van Braziliaanse radarsystemen zonder een duidelijke kosten batenanalyse.
Tegelijkertijd mag Suriname deze ontwikkeling ook niet laten liggen. Dat andere landen in de regio al gebruikmaken van radarsystemen die in São Paulo worden geproduceerd, laat zien dat de technologie geen geavanceerd experiment is. Er bestaat kennelijk een regionale markt en operationele ervaring. De uitdaging voor Suriname is dan ook niet om indruk te maken met diplomatieke bezoeken, maar om daadwerkelijk keuzes te maken. Als de regering serieus werk wil maken van grensbewaking, luchtverkeersveiligheid en bescherming van de maritieme belangen, dan moet moderne surveillancetechnologie onderdeel worden van een langetermijnplan. Dat plan moet controleerbaar, financieel onderbouwd en vrij van politieke improvisatie zijn. Het bezoek van ambassadeur Antonius kan daarmee een belangrijk begin zijn. Maar een begin is nog geen resultaat. Suriname heeft geen gebrek aan conferenties, werkbezoeken en intenties. Waar het land behoefte aan heeft, zijn concrete investeringen in veiligheid, deskundigheid en staatscapaciteit. De radarinstallaties staan in São Paulo. De verantwoordelijkheid om Suriname daadwerkelijk beter te beschermen, ligt echter in Paramaribo.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
