De aankondiging van een nationale roadmap voor 2030 en daarna komt op een cruciaal moment. Suriname staat aan de vooravond van een ingrijpende economische verandering door de verwachte inkomsten uit de olie en gassector. President Jennifer Simons heeft gelijk dat de toekomst van Suriname niet uitsluitend binnen één regeerperiode kan worden gepland. Maar een roadmap op zichzelf biedt geen enkele garantie voor stabiliteit. Suriname heeft in de eerste plaats behoefte aan politieke discipline, sterke instituties en de bereidheid om gemaakte afspraken ook daadwerkelijk uit te voeren. De regering wil met het Nationaal Ontwikkelingsplatform een regeringsoverstijgende hoofdrichting voor het beleid ontwikkelen. Politieke partijen, vakbeweging, bedrijfsleven, religieuze organisaties, media en andere maatschappelijke groepen worden daarbij betrokken. Ook de oppositie krijgt een plaats aan tafel. Dat brede karakter is positief, omdat een nationale ontwikkelingskoers niet het eigendom van één regering mag worden. Tegelijkertijd schuilt hierin een risico. Een breed overleg kan gemakkelijk uitmonden in een document waarin iedereen zich herkent, maar niemand werkelijk verantwoordelijk wordt gehouden. Suriname kent een lange geschiedenis van beleidsplannen, ontwikkelingsprogramma’s en hervormingsagenda’s die bij een nieuwe politieke wind aan betekenis verloren.
Een regeringsoverstijgende roadmap heeft daarom alleen waarde wanneer zij sterker wordt verankerd dan eerdere plannen. De verwachte olie en gasinkomsten maken die noodzaak groter. Volgens de berekeningen van Staatsolie zal vanaf 2030 aanzienlijk meer geld de economie binnenstromen. Dat biedt kansen, maar brengt ook grote risico’s met zich mee. Meer inkomsten betekenen niet automatisch meer ontwikkeling. Slecht beheer kan ertoe leiden dat de extra middelen verdwijnen in hogere overheidsuitgaven, inefficiëntie, prestigeprojecten of politieke bevoordeling. De grootste fout zou zijn om olie inkomsten te beschouwen als een oplossing voor structurele problemen. De inkomsten moeten juist worden gebruikt om de afhankelijkheid van grondstoffen te verminderen. Onderwijs, gezondheidszorg, infrastructuur, landbouw, industrie, technologie, energie en ondernemerschap moeten sterker worden gemaakt. Alleen dan kan tijdelijke rijkdom worden omgezet in duurzame economische kracht. Daarbij is goed bestuur belangrijker dan ooit. Transparantie over de olie inkomsten, controle op overheidsuitgaven en sterke onafhankelijke instituties moeten onderdeel zijn van de nationale koers.
Zonder deze waarborgen kan zelfs de beste roadmap worden uitgehold door politieke belangen en korte-termijnbeslissingen. Ook de aangekondigde Nationale Local Content-wet verdient bijzondere aandacht. De olie en gassector moet niet slechts buitenlandse ondernemingen aantrekken terwijl Surinaamse bedrijven aan de zijlijn blijven staan. Lokale ondernemingen moeten toegang krijgen tot opdrachten, kennis, financiering en technologie. Werknemers moeten worden opgeleid zodat de economische voordelen zich daadwerkelijk door de samenleving verspreiden. Daarbij moet worden voorkomen dat local content verandert in een systeem van politieke bevoordeling. Lokale deelname moet gebaseerd zijn op kwaliteit, transparantie en concurrentiekracht. Anders wordt een instrument dat bedoeld is om de Surinaamse economie te versterken juist een nieuwe bron van afhankelijkheid en belangenverstrengeling. De summit Duurzaam Suriname 3.0 kan een nuttige bijdrage leveren aan het traject. Expertise uit verschillende sectoren samenbrengen is noodzakelijk. Maar Suriname heeft geen gebrek aan deskundigheid. Het grootste tekort zit veel vaker in uitvoering en continuïteit. De waarde van de summit zal daarom niet worden bepaald door het aantal deelnemers of de hoeveelheid aanbevelingen, maar door wat daarna daadwerkelijk wordt uitgevoerd.
Het Nationaal Ontwikkelingsplatform krijgt een jaar om tot een breed gedragen ontwikkelingsplan te komen. Dat plan moet vervolgens via het Planbureau naar De Nationale Assemblee. Dit proces mag niet eindigen in nog een beleidsdocument dat na enkele jaren in een archief verdwijnt. Een geloofwaardige roadmap moet concrete doelstellingen bevatten, duidelijke verantwoordelijkheden, meetbare resultaten en permanente publieke controle. Burgers moeten kunnen volgen wat is afgesproken, wat is uitgevoerd en waar de overheid tekortschiet. Alleen zo krijgt een nationale ontwikkelingskoers werkelijk betekenis. Suriname staat voor een historische kans. De toekomstige olie en gasinkomsten kunnen worden gebruikt om het land structureel sterker te maken, maar alleen wanneer politieke leiders bereid zijn verder te kijken dan de volgende verkiezing. Een nationale roadmap is daarom noodzakelijk, maar onvoldoende. De echte test ligt niet bij het schrijven van het plan. De echte test begint wanneer er geld beschikbaar komt, belangen botsen en politieke verleidingen groter worden. Dan zal blijken of Suriname daadwerkelijk heeft gekozen voor een nationale toekomst of opnieuw voor kortetermijnpolitiek.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
