Suriname beschikt over drinkwater dat volgens de huidige metingen ruim binnen de internationale veiligheidsnormen valt. Toch laat nieuw wetenschappelijk onderzoek van de Interfaculteit Graduate Studies and Research (IGSR) van de Anton de Kom Universiteit van Suriname (AdeKUS) zien dat achter die geruststellende conclusie een belangrijker verhaal schuilgaat. De chemische samenstelling van Surinaamse waterbronnen wijkt op cruciale punten af van internationale aannames. Dat betekent dat standaardstrategieën voor drinkwaterzuivering niet zonder meer geschikt zijn voor de Surinaamse situatie. De studie raakt daarmee aan een onderwerp dat veel verder gaat dan een academische exercitie. Schoon drinkwater is een fundamentele publieke voorziening en chlorering vormt een belangrijk instrument om ziekteverwekkende micro organismen uit water te bestrijden. Tegelijkertijd heeft die noodzakelijke desinfectie een keerzijde. Wanneer chloor reageert met natuurlijke organische stoffen in water en met halogeniden zoals bromide, kunnen zogenoemde desinfectiebijproducten (DBP’s) ontstaan. Tot deze groep behoren trihalomethanen (THM’s), stoffen die internationaal vanwege mogelijke gezondheidseffecten op lange termijn nauwlettend worden gevolgd. Internationaal wordt bij drinkwaterzuivering vaak uitgegaan van een relatief voorspelbaar verschil tussen grond en oppervlaktewater.
Oppervlaktewater wordt doorgaans gezien als de bron met de hoogste organische belasting. De evaluatie van zeven productielocaties in Suriname laat echter een ander beeld zien. Vooral grondwaterbronnen in de kustvlakte blijken verrassend hoge concentraties totaal organisch koolstof (TOC) te bevatten, met waarden tussen 16 en 20 mg/L. Dat is geen detail dat alleen in een laboratoriumrapport thuishoort. Een hogere hoeveelheid organische stof betekent immers meer materiaal dat tijdens chlorering kan reageren en daarmee meer potentieel voor de vorming van ongewenste bijproducten. Een zuiveringsstrategie die vooral is gebaseerd op algemene internationale aannames over grondwater, loopt daardoor het risico onvoldoende rekening te houden met lokale omstandigheden. Bij de productielocatie La Liberté (PSLB) werd een bromideconcentratie van 3,56 mg/L gemeten. De aanwezigheid van bromide beïnvloedde de chemische samenstelling van de gevormde THM’s en leidde tot een verschuiving richting gebromeerde componenten. Daarmee maakt het onderzoek duidelijk dat niet alleen de hoeveelheid organische stof telt, maar ook de specifieke chemische samenstelling van het bronwater. Juist daarin ligt een belangrijke waarschuwing voor de drinkwatersector.
Waterzuivering kan niet uitsluitend worden benaderd als een kwestie van algemene normen en uniforme processen. De eigenschappen van de bron bepalen mede welke risico’s tijdens de behandeling kunnen ontstaan. Wat voor de ene productielocatie effectief en afdoende is, hoeft dat voor een andere bron niet automatisch te zijn. De onderzoeksresultaten bieden tegelijkertijd reden voor enige geruststelling. Alle gemeten THM concentraties bleven volgens de studie ruim onder de strenge richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Er is op basis van deze resultaten dus geen aanleiding om te spreken van een acute bedreiging voor de volksgezondheid. De combinatie van relatief hoge TOC waarden en verhoogde bromideconcentraties maakt volgens het onderzoek juist een proactieve aanpak noodzakelijk. Wachten tot concentraties structureel richting wettelijke grenswaarden bewegen, zou een te beperkte benadering zijn. Moderne drinkwaterveiligheid draait niet alleen om het voldoen aan normen, maar ook om het beheersen van risico’s voordat zij problematisch worden. Gayadin onderzocht daarom ook een mogelijke technische oplossing. Met granulair actief kool (GAC) werd op pilotschaal getest in hoeverre organische precursoren uit het water kunnen worden verwijderd voordat deze tijdens chlorering kunnen bijdragen aan de vorming van DBP’s. Bij een optimale leegbedcontacttijd van 15 minuten bleek het systeem tot ongeveer 70 procent van de TOC te kunnen verwijderen.
Die uitkomst is veelbelovend, maar vormt nog geen vrijbrief voor grootschalige toepassing. Een pilotinstallatie is geen volledige productiewaterzuiveringsinstallatie. Opschaling vraagt om betrouwbare procescontrole, onderhoud, monitoring, vervanging of regeneratie van actief kool en een ontwerp dat bestand is tegen variaties in waterkwaliteit. De studie wijst daarom onder meer op parallelle filterconfiguraties als een robuustere optie voor toekomstige industriële toepassing. De bredere boodschap van het onderzoek is duidelijk, Suriname moet zijn drinkwaterbeleid sterker baseren op eigen data en lokale chemische omstandigheden. Internationale normen blijven noodzakelijk, maar normen alleen vertellen niet hoe een specifieke Surinaamse waterbron zich tijdens het zuiveringsproces gedraagt. Het onderzoek van de IGSR/AdeKUS laat daarmee zien waarom structurele monitoring, bronkarakterisering en lokaal toegepast wetenschappelijk onderzoek geen luxe zijn. Ze vormen een noodzakelijke basis voor een moderne drinkwatervoorziening. De resultaten zijn inmiddels verwerkt in een wetenschappelijk manuscript dat is ingediend bij een internationaal peer reviewed tijdschrift van Elsevier. Daarmee krijgt een Surinaams vraagstuk ook een plaats in de internationale wetenschappelijke discussie. De belangrijkste winst ligt echter dichter bij huis. De studie maakt zichtbaar dat Surinaams drinkwater niet alleen veilig moet worden verklaard op basis van bestaande normen, maar voortdurend wetenschappelijk moet worden begrepen. Juist die kennis bepaalt uiteindelijk hoe duurzaam, betrouwbaar en toekomstbestendig de nationale drinkwatervoorziening kan worden.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
