De lancering van het landelijke scholenrenovatieproject op de O.S. Calcutta in Saramacca, waarvoor de regering SRD 560 miljoen heeft vrijgemaakt, is een noodzakelijk maar tegelijk confronterend moment voor Suriname, omdat het land daarmee niet alleen erkent dat tientallen schoolgebouwen in onaanvaardbare staat verkeren, maar ook dat jarenlange verwaarlozing van onderwijsinfrastructuur uiteindelijk rechtstreeks neerslaat op kinderen, leerkrachten, ouders en de toekomstige arbeidskracht die nodig is voor sectoren als olie en gas, landbouw, toerisme en technologie. President Jennifer Simons gaf op dinsdag 30 juni 2026 het officiële startsein in aanwezigheid van vicepresident Gregory Rusland, minister Stephen Tsang van Openbare Werken en Ruimtelijke Ordening, minister Dirk Currie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur en districtscommissaris Aniel Ramautar, maar achter de ceremonie ligt een harde werkelijkheid die niet met linten, toespraken of foto’s kan worden weggepoetst, namelijk dat onderwijs pas werkelijk prioriteit is wanneer kinderen veilig, droog en waardig kunnen leren.
President Simons plaatste onderwijs terecht in het hart van het regeringsbeleid en benadrukte dat de sector al voor de coalitievorming als speerpunt was aangemerkt, maar de staat van de gebouwen toont dat Suriname niet te maken heeft met een incident of een beperkt onderhoudsprobleem, maar met een diepe bestuurlijke achterstand die zich over tientallen jaren heeft opgebouwd. Een school waarvan het dak lekt, het lokaal onder water loopt of de constructie langzaam bezwijkt, is niet alleen een technisch dossier voor Openbare Werken, maar een dagelijkse belediging van het kind dat wordt gevraagd te dromen over de toekomst terwijl de fysieke omgeving hem vertelt dat zijn ontwikkeling niet ernstig genoeg is genomen. De president zei dat kinderen niet langer in scholen kunnen zitten waarvan het dak naar beneden komt, en die uitspraak raakt de kern, omdat onderwijs niet kan worden verdedigd als nationale prioriteit zolang de leeromgeving zelf onveilig en vernederend blijft.
De regering zegt op basis van een evaluatie te hebben gekozen voor de scholen die het ergst aan toe zijn, wat noodzakelijk is omdat een bedrag van SRD 560 miljoen wel groot klinkt, maar in een land met tientallen verwaarloosde gebouwen, hoge bouwkosten, logistieke uitdagingen en jaren achterstallig onderhoud snel onder druk kan komen te staan. Prioriteren is daarom onvermijdelijk, maar prioriteren vraagt ook om transparantie. De samenleving moet kunnen zien welke scholen als eerste worden aangepakt, welke criteria zijn gebruikt, welke aannemers worden ingezet, hoeveel elk project kost, welke termijnen gelden en hoe wordt gecontroleerd of de kwaliteit van de renovaties duurzaam genoeg is. Zonder openbare voortgangsrapportage kan zelfs een goed bedoeld herstelprogramma opnieuw verdwijnen in dezelfde mist van vertraging, kostenoverschrijding en onduidelijke verantwoordelijkheid die de achterstand mede heeft veroorzaakt.
Minister Stephen Tsang sprak hard over de staat van zeker 58 scholen die landelijk in deplorabele conditie verkeren, met lekkende daken, beschadigde lokalen en schoolerven die bij regen onder water lopen, waardoor leerlingen en leerkrachten soms moeten uitwijken naar andere locaties. Zijn kwalificatie dat dit een regelrechte schande is, is terecht, omdat een land dat kinderen vraagt discipline, prestatie en toekomstgerichtheid te ontwikkelen zelf niet mag falen in de basisverplichting om fatsoenlijke schoolgebouwen te onderhouden. De slechte staat van scholen is geen neutraal bouwkundig probleem, maar een belemmering voor concentratie, gezondheid, motivatie, veiligheid en gelijkheid tussen kinderen die toevallig in betere of slechtere onderwijsomgevingen terechtkomen.
Minister Dirk Currie legde de nadruk op gezamenlijke verantwoordelijkheid en gaf aan dat het ministerie alle scholen digitaal in kaart brengt om planmatig onderhoud mogelijk te maken. Dat onderdeel kan misschien belangrijker worden dan de renovatie zelf, omdat Suriname niet alleen kapotte scholen moet herstellen, maar vooral moet voorkomen dat herstelde scholen opnieuw vervallen door gebrek aan onderhoud, inspectie, budgettering en bestuurlijke opvolging. Digitale registratie van schoolgebouwen kan de basis leggen voor een onderhoudscultuur waarin de staat niet pas reageert wanneer een dak instort of een erf overstroomt, maar preventief weet welke gebouwen risico lopen, welke reparaties urgent zijn en welke investeringen in de komende jaren moeten worden ingepland.
De oproep van minister Currie aan het bedrijfsleven is eveneens belangrijk, omdat onderwijs niet uitsluitend een overheidsdossier is wanneer de private sector later klaagt dat afgestudeerden niet over de juiste vaardigheden, houding of basiskennis beschikken. Bedrijven hebben belang bij goede scholen, goed opgeleide jongeren en een onderwijssysteem dat mensen voorbereidt op moderne productie, dienstverlening, techniek, administratie, digitale economie en ondernemerschap. Toch moet publiek private samenwerking zorgvuldig worden ingericht, omdat bijdragen van bedrijven welkom zijn, maar de verantwoordelijkheid voor het recht op onderwijs nooit mag verschuiven van de staat naar willekeurige sponsoring.
John Lecton, voorzitter van de presidentiële Commissie Renovatie en Bouw Nieuwe Scholen, gaf terecht aan dat dit herstelprogramma verder gaat dan dakbedekking en muren, omdat schoolrenovatie in werkelijkheid gaat over de toekomst van jongeren en gemeenschappen. Een gerenoveerde school kan een dorp of wijk opnieuw vertrouwen geven, leerkrachten motiveren, ouders geruststellen en kinderen laten voelen dat hun omgeving hen serieus neemt. Tegelijk mag niemand doen alsof onderwijsherstel eindigt bij verf, zinkplaten, sanitair en lokalen. Kwalitatief onderwijs vraagt ook leermiddelen, goed opgeleide en gemotiveerde leerkrachten, schoolleiderschap, veiligheid, digitale ondersteuning, pedagogische begeleiding en een curriculum dat aansluit bij de economie die Suriname zegt te willen bouwen.
De koppeling met olie en gas, landbouw en toerisme maakt het project strategisch, omdat toekomstige economische sectoren niet kunnen draaien op slecht voorbereide generaties. Een olie economie vraagt technici, ingenieurs, administrateurs, juristen, veiligheidsdeskundigen, financieel personeel, logistieke planners en vakmensen die niet pas op volwassen leeftijd moeten worden bijgespijkerd omdat hun basisschool al tekortschiet. Een moderne landbouwsector vraagt jongeren die data, machines, verwerking, kwaliteit en marktlogica begrijpen. Een toeristische sector vraagt taalvaardigheid, dienstverlening, cultuurkennis en ondernemerschap. De kwaliteit van die toekomstige beroepsgroepen begint in lokalen waar kinderen vandaag leren lezen, rekenen, onderzoeken en denken.
De president stelde dat het niet de bedoeling is om met de vinger naar het verleden te wijzen, maar het verleden staat wel degelijk als waarschuwing in elk lek dak en elk verwaarloosd schoolerf geschreven. Geen enkele regering kan de onderwijsachterstand alleen oplossen door te zeggen dat anderen vroeger te weinig hebben gedaan, maar een regering die nu verantwoordelijkheid claimt, moet bewijzen dat zij niet dezelfde fout herhaalt in een andere vorm. Het verschil tussen politieke belofte en bestuurlijke breuk met het verleden zal zichtbaar worden in aanbestedingen, uitvoeringstempo, kwaliteitscontrole, onderhoudsplannen en de bereidheid om publiek te rapporteren wanneer iets niet volgens planning verloopt.
Saramacca krijgt met de start op O.S. Calcutta een symbolische plaats in dit landelijke programma, maar het project moet alle districten het gevoel geven dat schoolinfrastructuur niet wordt bepaald door politieke zichtbaarheid, bevolkingsdichtheid of bereikbaarheid van de hoofdstad. Kinderen in districten, randgebieden en landelijke gemeenschappen hebben hetzelfde recht op een veilige leeromgeving als kinderen in Paramaribo. Een nationale renovatieaanpak moet daarom niet alleen de ergste schade herstellen, maar ook bijdragen aan meer gelijkheid tussen scholen, zodat de plaats waar een kind woont niet bepaalt hoeveel waardigheid zijn onderwijsomgeving uitstraalt.
De Surinaamse overheid moet dit moment gebruiken om onderwijs niet langer te behandelen als een sector die af en toe extra geld krijgt wanneer de nood zichtbaar wordt, maar als het fundament onder economische zelfstandigheid, sociale mobiliteit en nationale voorbereiding op de olie toekomst. SRD 560 miljoen kan een belangrijke eerste stap zijn, maar het echte verschil ontstaat pas wanneer renovatie wordt gekoppeld aan planmatig onderhoud, transparante uitvoering, versterking van leerkrachten, digitale schooldata, private betrokkenheid zonder staatsverantwoordelijkheid te verzwakken en een duidelijke visie op welke vaardigheden de komende generatie nodig heeft. Een regering die kinderen laat leren onder lekkende daken, kan geen geloofwaardig verhaal vertellen over duurzame ontwikkeling.
De woorden van president Simons dat wie ergens wil komen de ene voet voor de andere moet zetten, geven dit project een menselijke eenvoud, maar de bestuurlijke opdracht daarachter is zwaar. Suriname moet blijven lopen nadat de camera’s weg zijn, nadat de eerste scholen zijn opgeknapt en nadat de politieke aandacht verschuift naar andere dossiers. Een renovatieproject wordt pas historisch wanneer het niet alleen gebouwen herstelt, maar een nieuwe onderhoudscultuur afdwingt waarin geen enkel kind opnieuw jarenlang hoeft te wachten tot de staat ontdekt dat zijn school aan het instorten is.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
