De regering heeft op het hoofdkantoor van het Ministerie van Binnenlandse Zaken een nieuwe onderhandelingsronde geopend met de vakbeweging over looncorrecties en verdere tegemoetkomingen voor ambtenaren en daaraan gelijkgestelden. In werkelijkheid is het vooral een nieuwe etappe in een dossier dat al veel te lang wordt gekenmerkt door onzekerheid, uitstel en politieke voorzichtigheid. Aan de onderhandelingstafel werden voorstellen, wensen en aandachtspunten uitgewisseld. Minister van Binnenlandse Zaken Marinus Bee, minister van Financiën en Planning Adelien Wijnerman, onderminister dr. Raj Jadnanansing van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid en het Onderhandelingsorgaan van de Overheid onder leiding van Delano Landvreugd waren aanwezig. Ook vertegenwoordigers van Ravaksur, de CLO en andere vakorganisaties schoven aan. Maar achter de keurige formulering van intensieve onderhandelingen schuilt een veel hardere werkelijkheid. Ambtenaren moeten al geruime tijd proberen hun koopkracht overeind te houden in een economie waarin prijzen sneller stijgen dan inkomens. Een looncorrectie is daardoor allang geen luxe of politieke gunst meer. Het is een noodzakelijke poging om werknemers niet verder achteruit te laten gaan.
De regering presenteerde een eerste voorstel voor verdere tegemoetkoming. De vakbeweging kwam vervolgens met eigen eisen en aandachtspunten. Alles wordt meegenomen in het verdere proces. Dat klinkt procedureel correct, maar het roept vooral de vraag op hoeveel tijd er nog nodig is voordat woorden daadwerkelijk worden omgezet in koopkracht. Het probleem is namelijk niet nieuw. Telkens wanneer de overheid en vakbeweging aan tafel gaan, wordt gesproken over de financieel economische draagkracht van de Staat. Dat argument is op zichzelf begrijpelijk. Een regering kan geen loonsverhogingen beloven zonder rekening te houden met de staatsfinanciën, inkomsten, uitgaven en inflatie. Maar financiële draagkracht mag geen universele formule worden waarmee iedere noodzakelijke verbetering eindeloos wordt doorgeschoven. Voor de gemiddelde ambtenaar bestaat de economie immers niet uit begrotingscijfers. Die economie wordt dagelijks gevoeld bij de kassa, aan de pomp, bij de huur, in de supermarkt en bij het betalen van schoolkosten en andere vaste lasten. Wanneer het inkomen achterblijft bij de stijgende kosten van levensonderhoud, wordt iedere maand een nieuwe bezuinigingsronde voor het gezin. Daar wringt het. De overheid spreekt over verdere tegemoetkomingen, terwijl werknemers behoefte hebben aan structurele zekerheid.
Een tegemoetkoming klinkt tijdelijk. Een werknemer heeft daarentegen behoefte aan een inkomen waarmee hij of zij daadwerkelijk vooruit kan plannen. De regering moet daarom duidelijk maken wat zij precies onder looncorrectie verstaat. Een eenmalige uitkering of tijdelijke compensatie kan de druk voor korte tijd verlichten, maar verandert niets aan de structurele erosie van de koopkracht. Als prijzen blijven stijgen en lonen slechts incidenteel worden aangepast, blijft de werknemer achter de feiten aanlopen. Ook de vakbeweging draagt verantwoordelijkheid. De belangen van werknemers verdedigen betekent meer dan eisen op tafel leggen en wachten op het volgende overleg. De vakorganisaties zullen moeten aantonen dat hun voorstellen realistisch, onderbouwd en gericht zijn op duurzame inkomensverbetering. Tegelijkertijd mogen zij zich niet laten verleiden tot een onderhandelingsproces waarin telkens nieuwe termijnen worden geaccepteerd zonder concrete resultaten. Het is precies daar dat de geloofwaardigheid van beide partijen op het spel staat. Minister Bee benadrukt dat het proces nog niet is afgerond en dat de onderhandelingen intensief worden voortgezet totdat overeenstemming wordt bereikt over een definitief pakket. Dat is een toezegging, maar geen resultaat. Werknemers kunnen hun rekeningen immers niet betalen met de mededeling dat de gesprekken intensief zijn. Suriname heeft behoefte aan een loonbeleid dat voorspelbaar, transparant en financieel verantwoord is.
Iedere nieuwe onderhandelingsronde zou daarom moeten leiden tot concrete stappen, duidelijke bedragen, termijnen en afspraken. Niet opnieuw naar algemene formuleringen waarin iedereen zich kan vinden, maar naar een pakket waarvan werknemers daadwerkelijk kunnen voelen dat hun koopkracht wordt beschermd. De overheid kan zich niet blijven verschuilen achter financiële beperkingen zonder tegelijkertijd kritisch te kijken naar haar eigen uitgaven, prioriteiten en efficiëntie. Wie van werknemers offers verlangt, moet ook bereid zijn om binnen de overheid zelf keuzes te maken. Bezuinigen begint geloofwaardiger wanneer de overheid laat zien dat verspilling, inefficiëntie en onnodige uitgaven even hard worden aangepakt als de portemonnee van de ambtenaar. De nieuwe onderhandelingsfase biedt daarom een kans, maar ook een test. Een test voor de regering om te bewijzen dat zij niet alleen kan praten over de financiële draagkracht van het land, maar ook bereid is de lasten eerlijk te verdelen. En een test voor de vakbeweging om te bewijzen dat zij niet alleen druk kan uitoefenen, maar ook verantwoordelijkheid kan nemen voor haalbare en duurzame afspraken. De ambtenaar heeft uiteindelijk geen behoefte aan nog een ceremonieel overleg met mooie verklaringen. Er is behoefte aan koopkracht, zekerheid en perspectief. Zolang die drie zaken uitblijven, blijft iedere nieuwe onderhandelingsronde vooral een herinnering aan hoe ver politiek overleg kan verwijderd zijn van de werkelijkheid waarin werknemers iedere dag moeten zien rond te komen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
