Noorwegen wil de bouw van windparken op land en nieuwe elektriciteitsverbindingen sneller mogelijk maken, omdat de vraag naar schone stroom sneller groeit dan de capaciteit van het bestaande energiesysteem. De regering van premier Jonas Gahr Støre wil vergunningstrajecten vereenvoudigen en de tijd voor de aanleg van hoogspanningsnetten halveren, in een poging om uitstoot terug te dringen, industrie te beschermen en nieuwe economische activiteiten ruimte te geven.
De urgentie is opmerkelijk voor een land dat al bijna volledig op hernieuwbare elektriciteit draait. Waterkracht levert bijna negentig procent van de Noorse stroomproductie en het land beschikt over meer dan 1.800 waterkrachtcentrales met een gezamenlijk vermogen van ongeveer 34 gigawatt. Toch groeit de vraag door elektrificatie van industrie, vervoer en verwarming, terwijl ook grote datacenters zich melden vanwege de relatief schone en betrouwbare energievoorziening.
Windenergie op land geldt volgens de regering als de snelste en goedkoopste manier om het aanbod uit te breiden. De politieke realiteit is echter weerbarstig. Tussen 2015 en 2021 groeide de capaciteit snel, maar daarna kwam de uitbreiding vrijwel tot stilstand. Sinds die periode is ongeveer 1.000 megawatt toegevoegd, een groei van slechts 2,5 procent. Lokale bewoners en vertegenwoordigers van de Sami bevolking hebben zich verzet tegen projecten die het landschap, rendierhouderij, natuurgebieden en leefomgeving onder druk kunnen zetten.
De regering probeert dat verzet deels te ondervangen door gemeenten eerder financieel te laten profiteren van geplande windproductie. Die aanpak moet lokale besturen meer zekerheid geven dat de lasten van turbines, wegen en hoogspanningsmasten niet alleen bij inwoners terechtkomen, terwijl de economische opbrengsten elders worden geïnd. Geld kan het debat verzachten, maar vervangt geen zorgvuldig onderzoek naar natuur, cultuur, geluidsoverlast en inspraak.
Minstens zo belangrijk als nieuwe turbines is het stroomnet. Een windpark produceert weinig economische waarde wanneer de elektriciteit niet kan worden vervoerd naar bedrijven en huishoudens die haar nodig hebben. Noorwegen ziet in meerdere regio’s dat netcapaciteit onder druk staat. De netbeheerder Statnett heeft in het arctische noorden zelfs tijdelijk nieuwe aansluitingen voor grote industriële verbruikers beperkt, omdat het systeem de extra vraag niet onmiddellijk kan dragen.
De versnelling van wind en netten laat zien dat de energietransitie geen kwestie is van één technologie of één vergunning. Zij vraagt om een samenhangend plan waarin productie, transport, opslag, industrie, natuur en lokaal draagvlak tegelijk worden meegenomen. Een land kan op jaarbasis meer elektriciteit produceren dan het verbruikt en toch in bepaalde gebieden tekorten ervaren wanneer vraag en aanbod niet op het juiste moment en op de juiste plaats samenkomen.
De Surinaamse overheid moet uit die spanning leren naarmate nieuwe economische sectoren, digitalisering en industrie meer stroom vragen. Waterkracht, zonne energie en mogelijke toekomstige gas of olie inkomsten leveren pas duurzame vooruitgang op wanneer het elektriciteitsnet, de prijsstructuur, het onderhoud en de betrokkenheid van lokale gemeenschappen gelijktijdig worden versterkt. Energiebeleid moet vooruitkijken naar de volledige keten en niet pas reageren wanneer groei al tegen technische grenzen aanloopt.
Noorwegen kiest daarmee niet eenvoudig voor meer windmolens, maar voor een versnelde poging om economische ontwikkeling en klimaatdoelen met elkaar te verbinden. Het succes zal afhangen van de vraag of de regering sneller kan bouwen zonder het vertrouwen te verliezen van de gemeenschappen die de transitie letterlijk in hun landschap moeten dragen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
