Het Ministerie van Regionale Ontwikkeling (RO) is samen met het United Nations Development Programme (UNDP) gestart met een scopingmissie als opmaat naar een nieuw Project Document (2026–2030) over de grondenrechten van Inheemse en Tribale Volken (ITV’s). De missie moet de basis leggen voor toekomstig beleid, maar roept tegelijk een hardnekkige vraag op, wordt dit eindelijk het traject dat leidt tot tastbare resultaten of blijft het opnieuw bij inventarisaties en intenties? Tijdens de missie werden presentaties en werksessies gehouden met een breed scala aan actoren, waaronder de Stichting voor Bosbeheer en Bostoezicht (SBB), ACT Guianas, het ministerie van Grondbeleid en Bosbeheer (GBB), traditioneel gezag zoals mevrouw Ine Apapoe en de presidentiële Werkgroep Decentralisatie en Grondenrechten. De gesprekken richtten zich op een reeks thema’s die al jaren centraal staan in het debat. Juridische erkenning van collectieve grondenrechten en de mogelijke grondwettelijke verankering daarvan vormen nog altijd de kern van de discussie. Ook de noodzaak van consistente wetgeving en beleidscontinuïteit werd opnieuw benadrukt, een punt dat in het verleden juist vaak problematisch bleek door wisselende politieke prioriteiten.
Daarnaast kwam de uitvoering van rechterlijke uitspraken nadrukkelijk aan de orde. Suriname heeft internationaal bindende vonnissen over grondenrechten, maar de implementatie daarvan blijft in de praktijk achter. Dit voedt het wantrouwen bij betrokken gemeenschappen en ondermijnt de geloofwaardigheid van het beleid. Een belangrijk onderdeel van de gesprekken was het principe van Free, Prior and Informed Consent (FPIC), dat voorschrijft dat Inheemse en Tribale gemeenschappen vooraf en volledig geïnformeerd moeten instemmen met projecten op hun grondgebied. Hoewel dit principe internationaal breed wordt erkend, blijkt de toepassing in Suriname nog fragmentarisch en onvoldoende verankerd in nationale wetgeving. Ook de rol van het Grondregistratie en Land Informatiesysteem (GLIS) kwam ter sprake, met name als het gaat om transparantie en registratie van gronden. Zonder een betrouwbaar en toegankelijk systeem blijft het lastig om rechten juridisch en praktisch te waarborgen. Verder werd aandacht besteed aan bewustwording rondom grondenrechten en de koppeling met duurzame ontwikkeling.
Dit raakt direct aan vraagstukken zoals bosbeheer, mijnbouw en infrastructuurprojecten, waar economische belangen vaak botsen met de rechten van lokale gemeenschappen. Volgens het ministerie vormen de uitkomsten van de missie een fundament voor concrete en uitvoerbare stappen in het nieuwe projectdocument. Dat document moet aansluiten bij zowel de nationale ontwikkelingsagenda als de internationale verplichtingen van Suriname. Toch ligt juist daar de grootste uitdaging. Eerdere trajecten kenmerkten zich door uitgebreide consultaties en beleidsvoorstellen, maar strandden vaak in de uitvoeringsfase. Gebrek aan politieke consensus, institutionele capaciteit en duidelijke tijdslijnen zorgden ervoor dat vooruitgang beperkt bleef. De inzet van het nieuwe traject reikt verder dan beleidsontwikkeling alleen. Voor Inheemse en Tribale gemeenschappen staat het vertrouwen in de overheid op het spel. Jarenlange vertragingen en gedeeltelijke uitvoering van afspraken hebben geleid tot scepsis over nieuwe initiatieven. Tegelijkertijd groeit de internationale druk op Suriname om zijn verplichtingen na te komen. De scopingmissie markeert een noodzakelijke stap, maar is slechts het begin van een traject dat al decennia loopt. Zonder die elementen dreigt ook dit projectdocument een herhaling te worden van eerdere plannen, ambitieus op papier, maar beperkt in impact.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
