Vice President Gregory Rusland heeft een internationale delegatie van goudmultinational Newmont ontvangen voor gesprekken over de toekomst van de Merian goudmijn. De bijeenkomst kwam constructief over, waarbij de focus lag op investeringen, werkgelegenheid, opleidingen en duurzame mijnbouw. Maar onder de keurige diplomatieke formuleringen ligt een veel fundamentelere kwestie, hoeveel zekerheid krijgt een multinational in Suriname en hoeveel harde garanties krijgt de Surinaamse samenleving daarvoor terug? De delegatie van Newmont stond onder leiding van Executive Vice President Peter Toth en bestond onder anderen uit David Meador, Interim Managing Director Americas en Dario Zegarra, Head of External Relations and Social Performance. De boodschap van Newmont was, Merian behoort tot de kernportefeuille van het bedrijf en verdere exploratie kan leiden tot nieuwe investeringen en een verlenging van de levensduur van de mijn tot na 2040. Een mijn die mogelijk tot na 2040 operationeel blijft, betekent immers economische activiteit, werkgelegenheid en inkomsten.
Maar het betekent tegelijkertijd dat Suriname zich voor een zeer lange periode opnieuw moet afvragen onder welke voorwaarden worden natuurlijke rijkdommen geëxploiteerd. Goud zit niet in een fabriek die morgen opnieuw kan worden geproduceerd. Het is een eindige nationale rijkdom. Iedere verlenging van een mijnlevensduur is daarom niet alleen een bedrijfsbeslissing van Newmont, maar ook een strategische beslissing voor de staat. Rusland benadrukte dat Suriname gesloten overeenkomsten en rechtsgeldig verkregen rechten respecteert. Dat is terecht, een land dat investeerders rechtszekerheid belooft, moet zich daar ook aan houden. Maar rechtszekerheid mag nooit worden verward met een blanco cheque voor buitenlandse ondernemingen. Het respecteren van bestaande rechten betekent niet dat de overheid haar plicht tegenover de bevolking moet vergeten. Juist daarom is de passage over de tijdelijke beleidsmaatregelen rond mijnbouwrechten opmerkelijk. Newmont heeft om schriftelijke duidelijkheid gevraagd over de gevolgen daarvan. De regering heeft volgens de verstrekte informatie nog geen onvoorwaardelijke garantie gegeven en zal het verzoek juridisch en bestuurlijk onderzoeken. Dat is verstandig, maar het legt tegelijkertijd een zwakte bloot. Zodra een grote multinational om schriftelijke zekerheid vraagt, blijkt hoe belangrijk duidelijke en voorspelbare regelgeving is.
Suriname kan niet van investeerders verwachten dat zij miljarden inzetten in een omgeving waarin beleid, vergunningverlening en mijnbouwrechten voortdurend onderwerp zijn van onzekerheid. Maar omgekeerd mag Suriname zich evenmin laten opjagen door de investeringsmacht van een multinational. Het gaat er voor de regering niet zozeer om Newmont te vriend houden, de ware test is of zij het nationale belang krachtig kan beschermen. De gesprekken gingen ook over lokale inkoop, technische opleidingen, stages en de ontwikkeling van lokale leveranciers. Dat zijn onderwerpen die al jaren terugkeren in discussies over de mijnbouwsector. Het probleem is dat mooie intenties uiteindelijk weinig betekenen wanneer lokale bedrijven structureel aan de zijlijn blijven staan. Als Merian tot na 2040 actief blijft, moet Suriname niet genoegen nemen met enkele opleidingen, stages en losse opdrachten voor lokale ondernemingen. Er moet een veel grotere economische spin off ontstaan. Surinaamse bedrijven moeten daadwerkelijk kunnen doorgroeien tot volwaardige leveranciers. Surinaamse jongeren moeten toegang krijgen tot hoogwaardige technische functies. En kennis die door buitenlandse bedrijven wordt binnengebracht, moet niet alleen binnen de bedrijfsgrenzen blijven, maar ook bijdragen aan de opbouw van nationale capaciteit.
Daarbij is de milieukant van de mijnbouw geen detail. Het feit dat milieubescherming en veilige tailingsfaciliteiten tijdens het overleg aan de orde kwamen, is noodzakelijk. De gevolgen van mijnbouw kunnen immers generaties lang voelbaar blijven. Een bedrijf kan uiteindelijk vertrekken wanneer de economische exploitatie niet langer rendabel is. De Surinaamse samenleving blijft echter achter met de gevolgen van eventuele milieuschade. Ook de aanpak van kleinschalige en illegale goudwinning verdient meer dan bestuurlijke aandacht. Zolang delen van het binnenland economisch aantrekkelijk blijven voor ongecontroleerde goudwinning, blijven natuurvernietiging, vervuiling en sociale problemen bestaan. Een geloofwaardig mijnbouwbeleid moet daarom niet alleen grote internationale bedrijven reguleren, maar ook effectief optreden tegen illegale activiteiten. Het gesprek tussen Rusland en Newmont draait uiteindelijk om meer dan de toekomst van één goudmijn. Het gaat om de manier waarop Suriname zijn natuurlijke rijkdommen beheert en onderhandelt met kapitaalkrachtige internationale ondernemingen.
Newmont wil zekerheid. Dat is begrijpelijk en legitiem. Maar Suriname moet eveneens zekerheid eisen, zekerheid over lokale werkgelegenheid, lokale inkoop, belastinginkomsten, milieubescherming, opleidingen, technologieoverdracht en de maatschappelijke opbrengst van tientallen jaren mijnbouw. Open communicatie en duurzame mijnbouw zijn goede uitgangspunten, maar woorden alleen vullen de staatskas niet, versterken lokale ondernemingen niet en herstellen geen beschadigd milieu. Als Merian inderdaad tot na 2040 kan blijven produceren, moet de regering ervoor zorgen dat niet alleen de mijn langer meegaat, maar ook de voordelen voor Suriname groter, zichtbaarder en blijvender worden. Anders dreigt opnieuw hetzelfde patroon, het goud blijft uit de bodem komen, de productie blijft doorgaan, maar de vraag hoeveel daarvan structureel bij de Surinaamse samenleving terechtkomt, blijft overeind. De regering heeft nu de kans om te laten zien dat rechtszekerheid en investeringsvriendelijkheid niet betekenen dat Suriname zich ondergeschikt opstelt. Een volwassen mijnbouwbeleid beschermt investeringen, maar beschermt vooral het nationale belang. En precies daar zal de regering uiteindelijk op moeten worden afgerekend.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
