Matawai wil niet langer afhankelijk blijven van de ontwikkelingsbijdrage van mijnbouwbedrijf Zijin. De gemeenschap dringt aan op meer ruimte om haar eigen economische activiteiten te ontplooien en haar leefgebied zelfstandig te ontwikkelen. Tijdens een vervolgoverleg over de situatie in het Moeroekreek gebied is opnieuw duidelijk geworden dat de verhouding tussen mijnbouwactiviteiten, gemeenschapsontwikkeling en gemaakte afspraken onder druk staat. Het traditioneel gezag van Matawai heeft Zijin gevraagd de huidige mijnbouwactiviteiten met minimaal drie jaar te verlengen. Die verlenging moet de gemeenschap meer mogelijkheden bieden om in haar eigen bestaansbehoeften te voorzien. Volgens kapitein Gideon Mosesi levert het bedrijf onvoldoende bijdrage aan de duurzame ontwikkeling van het gebied. Daarmee wordt een fundamenteel probleem blootgelegd, de aanwezigheid van grootschalige mijnbouwactiviteiten vertaalt zich niet automatisch in voldoende ontwikkelingskansen voor de lokale bevolking. Als ze ons niet kunnen helpen met de ontwikkeling van ons gebied, geef ons dan de ruimte om het zelf te ontwikkelen, stelde Mosesi. Die uitspraak weerspiegelt de groeiende behoefte binnen Matawai aan economische zelfstandigheid en zeggenschap over het eigen leefgebied.
Hoofdkapitein Inse Emanuel wees eveneens op de noodzaak van verlenging en benadrukte dat waterproblemen de huidige werkzaamheden belemmeren. Granman Lesly Valentijn toonde begrip voor het standpunt van Zijin, maar riep tegelijkertijd op tot meer begrip voor de omstandigheden waarmee Matawai wordt geconfronteerd. Het traditioneel gezag wil hierover rechtstreeks met de directie van het bedrijf in gesprek. De gemeenschap vraagt bovendien om een vast aanspreekpunt binnen Zijin. Dat verzoek wijst op tekortkomingen in de communicatie en de opvolging van gemaakte afspraken. Zonder structureel overleg en duidelijke verantwoordelijkheden dreigen toezeggingen onvoldoende resultaat op te leveren. Tijdens het overleg maakte Zijin bekend twee alternatieve locaties te onderzoeken waar Matawai in de toekomst mijnbouwactiviteiten zou kunnen ontplooien. Daarmee wordt een mogelijke route naar economische zelfstandigheid geschetst, maar concrete garanties over de ontwikkeling van deze locaties zijn vooralsnog niet genoemd. Ondertussen moet ook de situatie rond goudzoekers in het Moeroekreek gebied worden aangepakt. Matawai is begonnen met de uitvoering van eerdere afspraken om het aantal aanwezige goudzoekers terug te brengen tot de overeengekomen 250 personen.
De registratie moet bijdragen aan meer controle en een betere naleving van afspraken. Districtscommissaris Ruth Beely van Boven Saramacca pleitte voor een monitoringscommissie waarin zowel de overheid als Zijin betrokken zijn. Haar voorstel onderstreept dat controle niet uitsluitend mag afhangen van toezeggingen van de betrokken partijen. Onafhankelijk en gezamenlijk toezicht is noodzakelijk om te voorkomen dat afspraken op papier blijven bestaan zonder daadwerkelijke uitvoering. Naast de mijnbouwproblematiek blijft de bereikbaarheid van Matawai een structureel obstakel. Kapitein Gideon Mosesi benadrukte dat de bouw van een brug noodzakelijk is om verdere ontwikkeling mogelijk te maken. De gemeenschap heeft eerder zelf de weg en brug hersteld en inmiddels een deel van het benodigde geld voor de bouw gespaard. Dat Matawai zelf middelen bijeenbrengt voor essentiële infrastructuur, terwijl de bereikbaarheid het gebied blijft belemmeren, benadrukt de beperkte mogelijkheden waarover de gemeenschap beschikt. Een duurzame oplossing kan niet uitsluitend worden gebaseerd op lokale inspanningen. Ook overheid en andere betrokken partijen moeten verantwoordelijkheid nemen voor infrastructuur die ontwikkeling, transport en economische activiteiten mogelijk maakt.
Beely onderschreef de noodzaak van een brug en wees erop dat de huidige situatie de ontwikkeling van het gebied belemmert. Ook de situatie in Commissaris Kondre kwam aan bod. Daarover vond op 8 november afzonderlijk overleg plaats, waarbij afspraken zijn gemaakt. Matawai heeft daarnaast verzocht te mogen participeren in het 21 Bergi gebied. Zijin meldde ondertussen bezig te zijn met een waterproject in Commissaris Kondre. De verschillende verzoeken en ontwikkelingsinitiatieven maken duidelijk dat Matawai behoefte heeft aan meer dan incidentele projecten of tijdelijke toezeggingen. De gemeenschap verlangt structurele mogelijkheden om economische activiteiten te ontplooien, infrastructuur te verbeteren en haar toekomst zelfstandig vorm te geven. Op vrijdag 20 november 2026 komen de betrokken partijen opnieuw bijeen. Tijdens dat overleg moet blijken in hoeverre de gemaakte afspraken daadwerkelijk worden uitgevoerd en welke concrete ruimte Matawai krijgt voor verdere ontwikkeling. Voor de gemeenschap blijft het uitgangspunt duidelijk, duurzame ontwikkeling vraagt niet alleen om overleg en toezeggingen, maar vooral om daadwerkelijke resultaten, economische zelfstandigheid en meer zeggenschap over het eigen leefgebied.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com