Suriname heeft opnieuw een forum georganiseerd om te praten over de bescherming van zijn mangrovebossen. Vertegenwoordigers van de overheid, internationale organisaties, de academische wereld, maatschappelijke organisaties en andere stakeholders kwamen bijeen tijdens het Policy Forum Advancing Mangrove Governance, georganiseerd door het Ministerie van Olie, Gas en Milieu (OGM) in samenwerking met het Mangrove+ Project. Het klinkt allemaal indrukwekkend. Er wordt gesproken over duurzaam beheer, institutionele samenwerking, betrouwbare data, duidelijke verantwoordelijkheden, KPI’s, een RACI matrix en toekomstbestendig beleid. Maar ondertussen blijft één harde realiteit overeind, de Surinaamse kust wordt al jarenlang aangetast door de zee en de gevolgen daarvan zijn allang zichtbaar. Terwijl de kustlijn verder onder druk komt te staan, lijkt de overheid nog steeds vooral bezig met het organiseren van bijeenkomsten, het formuleren van aanbevelingen en het vastleggen van verantwoordelijkheden. Dat roept de vraag op of Suriname niet opnieuw bezig is het paard achter de wagen te spannen. De situatie doet denken aan het bekende gezegde, wanneer het kalf verdronken is, dempt men de put.
Het gevaar bestaat dat Suriname pas daadwerkelijk in actie komt wanneer delen van de kust, ecosystemen en gemeenschappen al onherstelbare schade hebben opgelopen. Mangroven zijn geen decoratie langs de kust. Zij vormen een natuurlijke verdedigingslinie tegen erosie, stormvloeden en de gevolgen van klimaatverandering. Daarnaast slaan mangrovebossen enorme hoeveelheden koolstof op, bieden zij leefruimte aan talrijke planten en diersoorten en ondersteunen zij het bestaan van kustgemeenschappen. Juist daarom is het zorgwekkend dat de discussie over bescherming en bestuur zich opnieuw grotendeels afspeelt aan vergadertafels, terwijl de natuur geen vergaderagenda kent. De zee wacht niet op een eindrapport. Erosie wacht niet op een nieuwe RACI matrix. Klimaatverandering wacht niet totdat alle betrokken instanties eindelijk duidelijk hebben wie waarvoor verantwoordelijk is. UNDP vertegenwoordiger Ruben Martoredjo stelde terecht dat Suriname de stap moet maken van analyse naar uitvoering. Volgens hem zijn sterke instituties, betrouwbare data en gezamenlijke verantwoordelijkheid noodzakelijk voor effectief mangrovebeheer. Die boodschap is belangrijk, maar vooral de regering zal moeten bewijzen dat het deze woorden ook daadwerkelijk serieus neemt.
Want Suriname heeft geen tekort aan plannen. Het probleem is veel vaker de uitvoering. Ook directeur Milieu Ritesh Sardjoe, die minister Patrick Brunings vertegenwoordigde, erkende dat plannen alleen niet voldoende zijn. Volgens hem zal Suriname, zeker met de verwachte offshore olie en gasontwikkelingen, moeten voorkomen dat economische ontwikkeling ten koste gaat van het milieu. Dat klinkt verstandig. Maar juist de combinatie van economische ambities en kwetsbare ecosystemen maakt daadkracht noodzakelijk. De regering kan niet enerzijds miljardeninkomsten uit de olie en gassector verwachten en anderzijds genoegen nemen met langzaam bewegende milieubeleidsprocessen. Als Suriname werkelijk duurzame ontwikkeling nastreeft, moet milieubescherming vanaf het begin onderdeel zijn van economische besluitvorming en niet pas achteraf worden toegevoegd wanneer schade zichtbaar wordt. Tijdens het forum werd gesproken over duidelijke taakverdelingen tussen organisaties, beleids- en juridische hiaten, betere informatie uitwisseling en een grotere rol voor lokale gemeenschappen. Allemaal noodzakelijke zaken. Maar Suriname heeft inmiddels voldoende ervaring met beleid dat uitstekend klinkt in documenten en vervolgens onvoldoende wordt uitgevoerd. De echte test begint daarom pas na het forum. Het eindrapport, de RACI matrix en de KPI’s mogen geen nieuwe documenten worden die ergens in een ministerie verdwijnen. Ze moeten leiden tot meetbare acties, duidelijke deadlines, verantwoordelijke instanties en consequenties wanneer afspraken niet worden nagekomen.
Anders blijft ook dit forum vooral een zoveelste beleidsmoment zonder voldoende impact op de werkelijkheid. Vooral de betrokkenheid van lokale gemeenschappen verdient meer dan mooie woorden. Mensen die dagelijks aan de kust leven, ervaren de gevolgen van erosie en klimaatverandering direct. Hun kennis en ervaringen mogen niet alleen worden gebruikt tijdens consultaties, maar moeten daadwerkelijk worden meegenomen in besluiten over kustbeheer en mangrovebescherming. Suriname bevindt zich op een cruciaal moment. De kust is kwetsbaar, de klimaatdruk neemt toe en tegelijkertijd staan grote economische ontwikkelingen voor de deur. Dat vraagt geen beleid dat alleen op papier toekomstbestendig is. Het vraagt een overheid die vooruitkijkt en handelt voordat de schade onherstelbaar wordt. Het Policy Forum kan een nuttige stap zijn, maar alleen als het daadwerkelijk het begin van uitvoering betekent. Anders blijft het vooral een bijeenkomst waar opnieuw wordt vastgesteld dat er dringend iets moet gebeuren. De zee heeft echter geen boodschap aan beleidsnota’s. Elke dag dat Suriname blijft praten zonder voldoende te handelen, wordt de rekening hoger. En wanneer uiteindelijk blijkt dat delen van de kust niet meer te redden zijn, zal geen enkele RACI matrix, KPI of eindrapport de schade kunnen terugdraaien. Suriname heeft geen gebrek aan woorden. Het land heeft behoefte aan daden.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
