Na de validatieworkshop in Coronie en de vervolgsessie in Paramaribo wordt opnieuw gesproken over een ambitieus project dat de landbouw in Coronie beter bestand moet maken tegen klimaatverandering. Het project Introduction of Climate Smart Agriculture Technologies in the District of Coronie to Increase Climate Resilience, voorbereid door het Ministerie van Olie, Gas en Milieu en UNDP, moet onder meer boeren helpen omgaan met droogte, verzilting, waterproblemen en veranderende klimaatomstandigheden. In de praktijk ligt daar juist de grootste uitdaging. Suriname heeft geen gebrek aan beleidsdocumenten, workshops, consultants, validatiesessies en mooie doelstellingen. Het land heeft vooral een tekort aan consequente uitvoering, controle en zichtbare resultaten. De vraag is daarom niet of klimaatbestendige landbouw belangrijk is. Dat is allang duidelijk, de werkelijke uitdaging is of dit project deze keer verder komt dan vergadertafels, rapporten en presentaties. Directeur Milieu Ritesh Sardjoe stelde tijdens de bijeenkomst terecht dat klimaatverandering al merkbaar is en dat Suriname zich daarop moet voorbereiden. Voedselzekerheid verdient daarbij prioriteit.
Coronie, met zijn landbouwpotentie en tegelijkertijd kwetsbaarheid voor waterproblemen, droogte en verzilting, lijkt logisch als pilotdistrict. Maar juist daar wordt het project geconfronteerd met de harde realiteit. Een boer heeft uiteindelijk weinig aan een fraai resultatenkader als hij geen betrouwbare toegang heeft tot water, onvoldoende ondersteuning krijgt, geen betaalbare technologie kan aanschaffen of jarenlang moet wachten op beleidsbesluiten. Klimaatbestendige landbouw vereist niet alleen kennis en trainingen, maar ook infrastructuur, financiering, sterke instituten en een overheid die haar afspraken daadwerkelijk nakomt. Het project voorziet in studies naar klimaatrisico’s, water, bodemkwaliteit, droogte en verzilting. Ook wordt gekeken naar de gevolgen van klimaatverandering voor vrouwen en mannen en wordt lokale kennis van boeren meegenomen. Dat klinkt verstandig, toch schuilt er een risico in de voortdurende nadruk op onderzoek en analyse. Coronie weet allang dat waterbeheer een probleem is. Boeren ervaren de gevolgen van droogte en verzilting niet vanuit een rapport, maar rechtstreeks op hun percelen en in hun inkomen.
Daarom moet worden voorkomen dat opnieuw kostbare tijd wordt besteed aan het vaststellen van problemen die al jaren bekend zijn. De toegevoegde waarde van dit project zal pas zichtbaar worden wanneer studies worden vertaald naar concrete maatregelen die boeren daadwerkelijk merken. Ook het voorgestelde watercomité verdient kritische aandacht. Een formeel comité kan nuttig zijn, maar een nieuwe overlegstructuur lost niets op als bevoegdheden, verantwoordelijkheden en financiële middelen ontbreken. Suriname kent genoeg instellingen en commissies die op papier verantwoordelijkheden hebben, maar in de praktijk weinig slagkracht tonen. Coronie heeft behoefte aan effectief waterbeheer, niet aan nog een bestuurslaag zonder tanden. Hetzelfde geldt voor de versterking van lokale diensten van het Ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij. Als lokale landbouwers nauwelijks toegang hebben tot technische begeleiding, moderne landbouwkennis of praktische ondersteuning, moet dat probleem structureel worden aangepakt. Trainingen zijn belangrijk, maar training zonder opvolging is slechts een eenmalige activiteit. Boeren hebben permanente begeleiding nodig, zeker wanneer nieuwe technologieën en productiemethoden worden geïntroduceerd. De aangekondigde aandacht voor boeren en vrouwenorganisaties is eveneens positief. Maar lokale betrokkenheid mag geen ceremonieel onderdeel van het project worden.
Gemeenschappen moeten niet alleen worden uitgenodigd om feedback te geven nadat belangrijke keuzes al zijn gemaakt. Hun kennis en ervaringen moeten vanaf het begin invloed hebben op de manier waarop activiteiten worden ontworpen en uitgevoerd. UNDP benadrukt dat de inbreng van de gemeenschap essentieel is. Dat is terecht. Maar participatie moet meer zijn dan luisteren. Als boeren vertellen welke problemen zij dagelijks ervaren, moet daar vervolgens aantoonbaar beleid en actie uit voortkomen. Anders wordt participatie een mooi woord in een projectdocument. Ook de timing verdient aandacht. De uitvoering kan naar verwachting in 2027 starten, nadat goedkeuring en verdere procedures zijn afgerond. Dat betekent dat tussen de huidige validatiefase en daadwerkelijke uitvoering nog een aanzienlijke periode kan zitten. Ondertussen wachten de klimaatproblemen niet op administratieve goedkeuring. Droogte, verzilting en veranderende neerslagpatronen houden zich niet aan projectkalenders. Het project moet daarom vanaf de start worden afgerekend op concrete resultaten. Niet op het aantal workshops, rapporten of deelnemers, maar op de vraag of boeren daadwerkelijk weerbaarder worden.
Blijft die vooruitgang overeind nadat externe consultants en projectfinanciering zijn verdwenen? Suriname heeft vaker projecten gezien die succesvol lijken zolang internationale partners, consultants en financiering aanwezig zijn. De echte maatstaf is wat er daarna overblijft. Het klimaatslimme landbouwproject voor Coronie biedt dus kansen, maar het verdient geen automatische applausronde. De workshops zijn slechts een begin. Het projectdocument is geen resultaat. Een goedgekeurd budget is geen resultaat. Een nieuwe commissie is geen resultaat. Zelfs een geslaagde inceptionbijeenkomst is geen resultaat. Het resultaat is pas bereikt wanneer de boer op het veld daadwerkelijk merkt dat het beleid werkt. Coronie kan inderdaad een pilotdistrict worden voor klimaatslimme landbouw in Suriname. Maar dan moet het project afrekenen met de traditionele valkuilen van beleidsvoering, veel praten, veel plannen en te weinig uitvoeren. Als de overheid en haar partners werkelijk lessen willen trekken uit Coronie, moeten die lessen niet eindigen in een rapport, maar zichtbaar worden op de landbouwgronden. Wie nu opnieuw vooral vergadert over oplossingen, loopt het risico dat de problemen sneller groeien dan het beleid.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
