De Bio-SWEET caravan is neergestreken in de Wayana dorpen Kawemhakan en Kumakapan, aan de Lawa rivier, de natuurlijke grens tussen Suriname en Frans-Guyana. Het project klinkt ambitieus en aantrekkelijk, duurzame ontwikkeling, veilig drinkwater, betrouwbare energie en betere telecommunicatie. Allemaal doelen die naadloos aansluiten bij de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties. Maar juist in het Surinaamse binnenland moet men oppassen dat ontwikkelingsdoelen niet blijven steken in mooie presentaties, beleidsdocumenten en fotomomenten. Want de aanwezigheid van een rivier betekent nog altijd niet dat een gemeenschap beschikt over veilig drinkwater. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar in het binnenland is de werkelijkheid weerbarstig. Mensen kunnen letterlijk naast een enorme waterbron wonen en toch afhankelijk zijn van water dat niet structureel wordt gezuiverd of waarvan de kwaliteit niet gegarandeerd is. Daarmee wordt SDG 6 schoon water en sanitaire voorzieningen voor iedereen, geen abstract internationaal streven, maar een dagelijkse realiteit. Juist daarom verdient de aanwezigheid van Bio-SWEET in Kawemhakan en Kumakapan aandacht. Niet omdat een caravan neerstrijkt, maar omdat de bevolking recht heeft op voorzieningen die in andere delen van Suriname al lang als normaal worden beschouwd.
Drinkwater uit een betrouwbare kraan, sanitaire voorzieningen, elektriciteit en communicatie zijn geen luxeartikelen. Het zijn basisvoorwaarden voor gezondheid, onderwijs, economische ontwikkeling en menselijke waardigheid. De grote vraag is echter wat er gebeurt nadat de delegatie weer vertrekt. Het binnenland heeft in het verleden vaker projecten gezien die met veel enthousiasme werden aangekondigd, gefotografeerd en gepresenteerd als belangrijke stap vooruit. Vervolgens verdwenen de initiatiefnemers uit beeld en bleven gemeenschappen achter met installaties die niet meer functioneren, onderdelen waarvoor niemand verantwoordelijk is of systemen waarvoor geen geld is gereserveerd voor onderhoud. Duurzame ontwikkeling begint daarom niet bij de ingebruikname van een voorziening, maar bij de garantie dat die voorziening ook jaren later nog werkt. Dat geldt nadrukkelijk voor de energiecomponent van Bio-SWEET. Het project zet onder meer in op een hybride-energiesysteem dat 24 uur per dag beschikbaar moet zijn, met zonnepanelen, batterijopslag en een generator als aanvulling wanneer dat nodig is. Op papier klinkt dat als een verstandige en duurzame oplossing. Maar zonnepanelen en batterijen hebben onderhoud nodig.
Technische systemen gaan kapot. De echte test begint dus pas wanneer een onderdeel defect raakt en er iemand moet komen om het probleem op te lossen. Zonder duidelijke antwoorden bestaat het gevaar dat een duurzaam project uiteindelijk afhankelijk wordt van incidentele bezoeken vanuit de kust. Hetzelfde probleem geldt voor telecommunicatie. Verbinding met de buitenwereld is essentieel voor onderwijs, gezondheidszorg, bestuur, ondernemerschap en veiligheid. SDG 9 benadrukt het belang van inclusieve en duurzame infrastructuur en innovatie. Maar ook hier geldt, een zendmast of communicatiesysteem installeren is één ding, een stabiele verbinding garanderen is iets anders. Voor bewoners van Kawemhakan en Kumakapan is goede telecommunicatie geen prestigeproject. Het kan het verschil betekenen tussen snel hulp kunnen inschakelen of urenlang geïsoleerd blijven. Het kan kinderen toegang geven tot digitale leermiddelen en ondernemers mogelijkheden bieden om contact te onderhouden met afnemers en leveranciers. Daarom moet verbinding worden gezien als een publieke basisvoorziening, niet als een tijdelijk projectresultaat. De Agenda 2030 stelt dat de SDG’s uiterlijk in 2030 moeten worden gerealiseerd. Dat klinkt daadkrachtig, maar Suriname heeft nog maar enkele jaren om van doelstellingen concrete resultaten te maken.
En juist het binnenland laat zien hoe groot de kloof kan zijn tussen nationale ambities en de dagelijkse werkelijkheid. Het is daarom goed dat Bio-SWEET aandacht besteedt aan deze gemeenschappen. Maar succes mag niet worden afgemeten aan het aantal dorpen dat is bezocht, het aantal zonnepanelen dat is geplaatst of het aantal officiële toespraken dat is gehouden. Succes moet worden gemeten aan de hand van de vraag of inwoners daadwerkelijk beschikken over betrouwbaar drinkwater, stabiele energie en duurzame communicatie. Kawemhakan en Kumakapan hebben geen behoefte aan tijdelijke symboliek. Zij hebben recht op voorzieningen die blijven functioneren wanneer de camera’s zijn verdwenen en de delegaties zijn vertrokken. Als Bio-SWEET daarin slaagt, is het project meer dan een mooie bijdrage aan de SDG’s. Dan wordt het een concreet voorbeeld van wat duurzame ontwikkeling in Suriname werkelijk hoort te betekenen. Maar als de systemen na enkele jaren stilvallen, blijft vooral één pijnlijke conclusie over, dat er opnieuw veel is beloofd aan het binnenland, terwijl de structurele verantwoordelijkheid ergens onderweg is verdwenen. Duurzaamheid begint uiteindelijk niet met het plaatsen van een voorziening. Duurzaamheid begint wanneer iemand de verantwoordelijkheid neemt om ervoor te zorgen dat die voorziening morgen, volgend jaar en over tien jaar nog steeds werkt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
