Investeer in uzelf, bouw mee aan een sterke en dienstverlenende overheid! Met die slogan probeert het directoraat Human Resource Management van het ministerie van Binnenlandse Zaken ambtenaren enthousiast te maken voor zeven opleidingen van de afdeling Personeelsontwikkeling. Op zaterdag 29 augustus wordt daarvoor een open dag gehouden in het Nationaal Archief Suriname. Een goed opgeleide ambtenaar kan immers bijdragen aan een efficiëntere, professionelere en beter functionerende overheid. Maar achter de mooie slogan schuilt een veel fundamenteler probleem, Suriname heeft niet alleen een tekort aan opleidingen, maar vooral een tekort aan een overheid die talent daadwerkelijk weet te benutten. Onderminister Koniki erkent zelf dat de overheid worstelt met het plaatsen van hoogopgeleide ambtenaren in functies die passen bij hun kennis en niveau. Dat is geen klein personeelsprobleem. Het is een structurele zwakte die al jarenlang de publieke sector ondermijnt. Een diploma behalen heeft weinig betekenis wanneer iemand vervolgens jarenlang op een stoel blijft zitten die niets met zijn opleiding, ervaring of capaciteiten te maken heeft.
Daarmee ontstaat precies het tegenovergestelde van wat de slogan belooft. Je kunt ambtenaren oproepen om in zichzelf te investeren, maar de overheid moet vervolgens ook bereid zijn om in die mensen te investeren. Wie opleidingen aanbiedt zonder een geloofwaardig systeem van loopbaanontwikkeling, functiewaardering, benoeming en beloning, loopt het risico vooral certificaten te produceren in plaats van betere overheidsdiensten. Koniki wijst bovendien op het probleem van de bezoldiging. Hoogopgeleide mensen willen volgens hem een passende beloning. Wanneer de overheid die niet kan bieden, ontstaat een kloof. Dat is een realiteit die nauwelijks verrassend genoemd kan worden. De overheid weet al jaren dat goed personeel vertrekt wanneer kennis, verantwoordelijkheid en salaris structureel uit balans zijn. Toch blijft men vooral praten over opleidingen, terwijl het probleem veel breder is.
Het is dan ook opmerkelijk dat de overheid nu pas nadrukkelijk spreekt over het evalueren en transformeren van de ambtenarenopleidingen. Een evaluatiecommissie heeft inmiddels onderzoek gedaan en een rapport opgesteld. Ook onderwijsdeskundige Robert Peneux is ingeschakeld. De opleidingen zijn momenteel voornamelijk theoretisch, terwijl wordt bekeken hoe meer technische en praktijkgerichte opleidingen kunnen worden toegevoegd. Dat klinkt verstandig, maar het succes zal uiteindelijk niet worden bepaald door het aantal nieuwe opleidingen of de dikte van een studiegids. De echte test komt daarna. Wat gebeurt er met een ambtenaar die de opleiding succesvol afrondt? Krijgt die daadwerkelijk een functie die aansluit bij de nieuwe kwalificaties? Wordt hij of zij bevorderd wanneer daar volgens de Personeelswet recht op bestaat? Of verdwijnt het certificaat uiteindelijk in een bureaula, terwijl de oude patronen gewoon doorgaan. Juist daar ligt een van de grootste gevaren. De overheid spreekt over een gedeelde verantwoordelijkheid en verwacht dat leidinggevenden de Personeelswet naleven. Dat is terecht, maar het roept ook de vraag op waarom het überhaupt nodig is om leidinggevenden eraan te herinneren dat zij de wet moeten volgen.
Als regels alleen worden toegepast wanneer iemand er nadrukkelijk op aandringt, is er geen sprake van modern personeelsbeleid, maar van bestuurlijke willekeur. De waarschuwing om niet met verschillende maten te meten, is daarom misschien wel belangrijker dan de opleidingen zelf. Een overheid kan onmogelijk kwaliteit eisen van haar personeel wanneer benoemingen en bevorderingen niet consequent, transparant en aantoonbaar op basis van competentie plaatsvinden. Dan ontstaat frustratie bij ambtenaren die wel investeren in hun ontwikkeling, terwijl anderen door politieke, persoonlijke of bureaucratische omstandigheden sneller vooruitgaan. Ook de selectieprocedure voor de opleidingen moet daarom boven iedere twijfel verheven zijn. Als de overheid serieus werk wil maken van professionalisering, moeten toelating, beoordeling, afronding, bevordering en benoeming controleerbaar en transparant zijn. Niet alleen de docenten moeten gekwalificeerd zijn, het hele systeem moet professioneel functioneren. De zeven opleidingen zijn op zichzelf een positieve stap. Maar opleidingen zijn geen wondermiddel. Een sterke overheid ontstaat niet door ambtenaren alleen maar meer kennis bij te brengen. Zij ontstaat wanneer kennis wordt gekoppeld aan verantwoordelijkheid, prestaties, eerlijke kansen, passende functies en een beloningsstructuur die talent niet wegjaagt. De slogan ‘Investeer in uzelf’ mag daarom niet eindigen bij de ambtenaar. De oproep moet minstens zo hard worden gericht aan de overheid zelf, investeer in uw personeel, benut hun kennis en houd u aan uw eigen regels. Pas wanneer dat gebeurt, krijgt de belofte van een sterke en dienstverlenende overheid werkelijk betekenis. Tot die tijd dreigt de open dag vooral een mooi podium te worden voor een probleem dat veel groter is dan zeven opleidingen kunnen oplossen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
