Suriname staat op een gevaarlijk kruispunt. Als het land niet ingrijpt, dreigt een toekomst waarin dialysecentra vollopen, hartoperaties onbetaalbaar worden en de zorg de staatskas leegzuigt. Dat alarmerende signaal gaf minister André Misiekaba van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid (VWA). De boodschap is duidelijk en confronterend, de ziektelast in Suriname is enorm groter dan het wereldgemiddelde en we zijn zelf medeoorzaak. Volgens Misiekaba ligt de kern van het probleem niet in de ziekenhuizen, maar op ons bord en in onze leefstijl. Ongezonde voeding, overmatig alcohol- en tabaksgebruik en een schrijnend gebrek aan beweging duwen steeds meer Surinamers richting ernstige ziekten zoals nierfalen, hart- en vaatziekten en kanker. De manier waarop we eten en drinken, en hoe weinig we bewegen, gaat ons duur komen te staan. Zonder koerswijziging zal het aantal mensen dat afhankelijk wordt van dialyse blijven stijgen. En die zorg is niet alleen zwaar voor patiënten, maar ook onhoudbaar duur voor de Staat.
De gevolgen zijn nu al zichtbaar. Steeds meer patiënten belanden in de zogenoemde tertiaire zorg, complexe, gespecialiseerde en vooral kostbare behandelingen. Denk aan hartoperaties, kankerzorg en medische verwijzingen naar het buitenland, zoals Colombia. We kunnen dat als land op dit moment niet betalen. Alleen al hartoperaties kosten Suriname jaarlijks ongeveer 3 miljoen euro. Cardiologen hebben hierover recent een presentatie gehouden voor president Jennifer Simons. Ondanks de enorme kosten heeft de president toegezegd dat deze levensreddende zorg behouden blijft. We willen niet dat mensen sterven omdat er geen behandeling is. Tegelijkertijd kijkt de regering naar noodoplossingen. Via arrangementen met de Inter-American Development Bank (IDB) wil Suriname de komende drie moeilijke jaren zien door te komen. Maar Misiekaba benadrukt, dit zijn pleisters, geen genezing. De minister noemt de huidige situatie geen verrassing, maar het resultaat van decennia aan verkeerde keuzes. Dit is het gevolg van wat we 10, 20, 30 jaar geleden hebben gedaan. Toch ziet hij ook hoop.
Als Suriname nu andere keuzes maakt, kan het land over twintig jaar in een veel betere gezondheidstoestand verkeren. Zijn uitspraak “We hebben een ziek volk” zorgde eerder voor opschudding, maar Misiekaba staat er nog steeds achter. Ik ben blij met de reacties. Dat betekent dat ik mensen wakker heb geschud. Obesitas, roken, alcoholmisbruik, te weinig beweging en een overmaat aan junkfood vormen volgens de minister de kern van het probleem. We laten gezonde voeding liggen en kiezen voor wat ongezond is. Te veel suiker, te veel zout met voorspelbare gevolgen. Hoewel hij erkent dat het uiteindelijk om persoonlijke keuzes gaat, benadrukt hij dat die keuzes collectieve consequenties hebben. Een ongezonde samenleving leidt tot een zorgsysteem dat kraakt onder de druk. Misiekaba wil daarom een fundamentele omslag, weg van uitsluitend curatieve zorg, richting preventie. Hij is realistisch over de tijd die dat kost. Dit gaan we niet binnen twee jaar oplossen. Waarschijnlijk hebben we een hele generatie nodig. Toch wil hij nu beginnen. Als overheid en samenleving samenwerken, hoopt hij binnen 15 tot 20 jaar een duidelijke daling te zien van het aantal dialysepatiënten, kankerpatiënten en andere ernstige ziektegevallen. De boodschap van de minister laat weinig ruimte voor twijfel, Suriname kan blijven genezen wat ziek is geworden of eindelijk voorkomen dat het ziek wordt. De klok tikt.
