Met een wereldwijde monetaire orde die steeds minder vanzelfsprekend draait op oude zekerheden en steeds sterker wordt beïnvloed door geopolitieke macht, digitale betaalnetwerken en strategische industriepolitiek, probeert Europa opnieuw te bepalen of de euro slechts een stabiele interne munt blijft of eindelijk wordt ingezet als instrument van internationale invloed. De waarschuwing van ECB bestuurder Piero Cipollone maakt duidelijk dat de internationale positie van de euro de afgelopen jaren wel is verbeterd, maar grotendeels door omstandigheden en niet door een bewuste Europese machtsstrategie die de munt actief naar voren duwt. Achter zijn oproep schuilt daardoor een bredere strijd om te voorkomen dat Europa in een tijd van dollarstablecoins, Chinese renminbi expansie en digitale financiële infrastructuur wel economische regels blijft maken, maar onvoldoende muntmacht organiseert om zijn eigen positie in de nieuwe wereldorde te beschermen.
De uitgangspositie van Europa is sterker dan vaak wordt gedacht, omdat de euro nog altijd de tweede belangrijkste internationale munt ter wereld is en volgens brede internationale valuta indicatoren rond een vijfde van het mondiale gebruik vertegenwoordigt. De rol van de munt is sinds het midden van het vorige decennium geleidelijk toegenomen, terwijl internationale schuld die in euro’s wordt uitgegeven vorig jaar bijna 1 biljoen euro bereikte, het hoogste jaarlijkse niveau sinds de invoering van de eenheidsmunt. Dat cijfer laat zien dat beleggers, bedrijven en instellingen de euro nog steeds beschouwen als een geloofwaardige financieringsmunt, vooral in perioden waarin onzekerheid rond de dollar, Amerikaanse staatsobligaties en geopolitieke spanningen opnieuw vragen oproept over de kwetsbaarheid van het bestaande systeem.
Die positie rust op fundamenten die in een onrustiger wereld steeds belangrijker worden, omdat Europa beschikt over een open economie, een grote interne markt, een onafhankelijke centrale bank, rechtszekerheid en een institutioneel raamwerk dat nog altijd vertrouwen biedt aan kapitaalmarkten. De Europese export liep vorig jaar richting 4 biljoen euro, waardoor de Unie een van de meest open grote economieën ter wereld blijft en daardoor natuurlijke ruimte heeft om haar eigen munt sterker te verbinden aan handel, financiering en internationale contracten. In een tijd waarin sommige grote economieën handelsrelaties politiseren, financiële toegang strategisch inzetten en binnenlandse regels sneller aanpassen aan machtsdoelen, kan Europese voorspelbaarheid zelf uitgroeien tot een vorm van monetaire kracht.
Toch is vertrouwen alleen niet genoeg, omdat valuta invloed in de huidige wereld niet vanzelf groeit wanneer andere machten doelbewust investeren in hun eigen betaalrails, handelsfacturering en digitale muntnetwerken. Cipollone wijst er terecht op dat Europa vooral vooruitgang heeft geboekt op terreinen waar het bewust heeft gehandeld, zoals groene en duurzame financiering, waar de euro de dollar heeft ingehaald als leidende munt op de mondiale markt voor groene obligaties. Dat succes bewijst dat beleidskeuzes, marktordening, duidelijke standaarden en consequente regelgeving de internationale rol van een munt daadwerkelijk kunnen vergroten wanneer Europa niet alleen reageert op omstandigheden, maar zelf richting geeft.
Ook op het terrein van snelle betalingen heeft Europa laten zien dat bewuste keuzes resultaat kunnen opleveren. Instant payments groeien snel door Europese wetgeving en het pan Europese betaalsysteem van het Eurosysteem, waardoor de munt niet alleen sterker wordt in kapitaalmarkten maar ook relevanter kan worden in de dagelijkse betaalinfrastructuur van burgers en bedrijven. Dat is belangrijk, omdat de toekomst van geld niet uitsluitend wordt bepaald door reserves, obligaties en centrale bankfaciliteiten, maar ook door snelheid, interoperabiliteit, betaalgemak en de vraag of Europese gebruikers een betrouwbare route hebben die niet afhankelijk is van buitenlandse platformen.
De druk wordt groter omdat andere machtsblokken hun muntpositie veel actiever uitbouwen. China heeft de renminbi in korte tijd dieper in zijn buitenlandse handel geduwd, waardoor bijna een derde van de Chinese externe handel inmiddels in de eigen munt wordt afgewikkeld en het aandeel van de renminbi in wereldwijde handelsfinanciering is gestegen tot ongeveer 8 procent. Dat de renminbi daarmee op dat terrein boven de euro uitkomt en dat meer dan 20 procent van de Franse handel met China al in renminbi wordt gefactureerd, laat zien dat valuta macht wordt gebouwd via handelsrelaties, kredietlijnen, betalingssystemen en politieke wil.
Die ontwikkeling is geen toevallige marktbeweging, maar het resultaat van doelbewust beleid waarbij China zijn economische gewicht gebruikt om zijn munt mee te laten groeien met de goederenstromen, productieketens en grondstoffenrelaties waarin het al een dominante rol speelt. Europa kan daarom niet blijven hopen dat de euro vanzelf sterker wordt omdat de munt stabiel is en omdat de Europese markt groot blijft. In een wereld waarin landen hun valuta steeds vaker inzetten als onderdeel van hun economische strategie, wordt passiviteit op termijn een vorm van achteruitgang.
De Verenigde Staten kiezen ondertussen een andere route via digitale dollars en stablecoinwetgeving. Dollarstablecoins spelen vandaag nog een beperkte rol in internationale betalingen, maar hun strategische betekenis ligt in het netwerk dat zij kunnen opbouwen voordat andere munten voldoende eigen digitale infrastructuur hebben ontwikkeld. De Amerikaanse inzet is duidelijk, omdat private stablecoins de dominantie van de dollar kunnen doortrekken naar wallets, apps, handelsplatformen en nieuwe vormen van tokenized finance, waardoor de munt niet alleen via banken maar ook via digitale ecosystemen verder wordt verankerd.
Daarmee wordt de digitale euro veel meer dan een technologisch experiment van de centrale bank. Zij past in een bredere strijd om Europees geld ook in de digitale economie als publiek anker beschikbaar te houden, zodat burgers en bedrijven niet steeds afhankelijker worden van buitenlandse infrastructuur, private munten en betalingsplatformen die buiten de Europese beleidsruimte worden beheerd. Als dagelijkse betalingen, grensoverschrijdende transacties en toekomstige digitale activa vooral via niet Europese netwerken lopen, kan monetaire autonomie langzaam worden uitgehold zonder dat dit onmiddellijk zichtbaar is in de traditionele cijfers over bankdeposito’s of internationale reserves.
De ECB probeert binnen haar mandaat al stappen te zetten door te blijven bouwen aan prijsstabiliteit, financiële stabiliteit, een gezonde bankensector en ruimere beschikbaarheid van euro liquiditeit voor centrale banken wereldwijd. De uitbreiding van EUREP, de repo faciliteit voor centrale banken, moet vanaf dit jaar een bredere groep centrale banken toegang geven tot euro liquiditeit tegen hoogwaardig euro onderpand, waardoor tijdelijke tekorten sneller kunnen worden opgevangen en het vertrouwen in de euro als internationale reserve en financieringsmunt wordt versterkt. Zo’n faciliteit lijkt technisch, maar zij raakt aan het bredere punt dat een internationale munt pas echt aantrekkelijk wordt wanneer gebruikers erop vertrouwen dat liquiditeit ook in stressperiodes beschikbaar blijft.
Daarnaast wil de ECB centralebankgeld voorbereiden op de technologische werkelijkheid die voor ons ligt. In september moet tokenized central bank money beschikbaar komen voor wholesale transacties, terwijl de digitale euro wordt voorbereid als digitale aanvulling op contant geld voor dagelijkse betalingen. Ook wordt gewerkt aan koppelingen tussen het Europese snelle betaalsysteem en systemen van andere landen, zodat grensoverschrijdende betalingen sneller en goedkoper kunnen verlopen zonder dat landen hun monetaire soevereiniteit hoeven in te leveren aan één dominante private infrastructuur.
Toch kan de centrale bank deze strijd niet alleen winnen, omdat de bredere internationale positie van een munt uiteindelijk wordt bepaald door economische kracht, geopolitieke geloofwaardigheid, juridische zekerheid en de diepte van financiële markten. Een sterkere euro vraagt daarom om politieke keuzes rond de interne markt, productiviteit, energiezekerheid, defensieve capaciteit, kapitaalmarktintegratie en een echte savings and investments union. Zolang Europese spaargelden onvoldoende worden omgezet in Europese investeringen en financiële markten versnipperd blijven, zal de euro minder aantrekkingskracht hebben dan een munt die wordt ondersteund door diepe, liquide en geïntegreerde kapitaalmarkten.
Suriname moet deze discussie aandachtig volgen, omdat Caribische economieën vaak sneller geraakt worden door verschuivingen in wereldvaluta dan de grote machtsblokken die deze verschuivingen veroorzaken. Handel, reserves, leningen, importprijzen, digitale betalingen, stablecoins en handelsfacturering worden allemaal beïnvloed door de vraag welke munt internationaal vertrouwen, infrastructuur, liquiditeit en politieke macht weet te organiseren. Een overheid die zijn financiële toekomst verstandig wil inrichten, moet daarom niet alleen kijken naar de dollar en de euro van vandaag, maar ook naar digitale betaalrails, valutarisico, reservebeheer, handelscontracten en de mate waarin buitenlandse muntmacht de eigen beleidsruimte kan verkleinen.
De oproep van Cipollone laat uiteindelijk zien dat de euro op een strategisch kruispunt staat, omdat Europa beschikt over de fundamenten, de markt, de instituties en de geloofwaardigheid om zijn munt sterker te maken, maar nog te vaak aarzelt om monetaire macht doelbewust te bouwen. Als Europa niet kiest voor de euro als strategisch instrument, zullen andere machten het geldsysteem van de toekomst vormgeven via handelsfacturering, stablecoins, digitale betaalnetwerken en geopolitieke financiële infrastructuur. Dan wordt de vraag niet of de euro stabiel blijft, maar of hij invloedrijk genoeg blijft in een wereld waarin geld steeds meer tegelijk betaalmiddel, technologie, machtspolitiek en bescherming van economische soevereiniteit wordt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
